Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

(In)justizia

Leire Narbaiza 2021/12/26 08:35
Argia aldizkariko 2760. zenbakian argitaratua
(In)justizia

Wikipediatik hartua

Prozesu judizial baten barruan gaude orain sei bat urte. Auzokideok umedade arazo bat izan genuen fatxada egin zigun enpresarekin, eta epaitegian kateatuta gaude. Aste honetan aldatu digute epaiketaren data, seigarrenez, laugarren epaileak hartuko duelako auzia. Erraza izan behar zena, Kafkaren prozesu bihurtuta sistemaren erruz, eta pandemia bat tartean.

Batzuentzat huskeria izango da; baina sufrituz gero, jakingo lukete antsietatea, amorrua eta tristura eragiten dizkigula egoerak, bizitzan oztopoak sortzen dituelako, txikiak baina oztopo. Osasunean ere kalteak.

Justizia motela da esan ohi da. Baina hain astiro ibilita ez da justizia, mesede egiten diolako kalte-egileari, inpunitate osoz jarrai lezakeelako bere kontuetan. Eta kaltea jaso dutenak gero eta okerrago daude. Sufritzaileek sufritzen jarraitzen dute, eta hurrengorako argi dute epaitegietara ez dutela joko. Kontzientzia bakoendako, ostera, fabore, inork konturik hartuko ez dielako libre sentitzen dira joko zikinean jarduteko.

Abandonua jaso dugu hamarkada erdi honetan, inori ardura ez diogula sentiarazi digu (in)justiziak.

Argian

Gabonetan gereziak

Leire Narbaiza 2021/12/19 11:10
Gipuzkoako Hitzaren Urtekarian 2021eko abenduaren 17an argitaratua
Gabonetan gereziak

Gereziak

Izango dira hamar bat urte Gabon aurretxoan gereziak salgai jartzen dituztela frutategietan. Geurean udaberri beteko fruta gozoa da gerezia, eta udaren irudia dakarkigu dendetan ikusten dugunean. Tira, oraingoek ez. Izan ere, eurite betean geundela ikusi nituen estreinakoz negu bihurtutako udazken honetan. Txiletik zetozen pinporta gorriak, gutako askok baino bidaia luzeagoa egina zuten, prezioa ere halakoa zeukaten. Gabonetarako ekarriko zituztela pentsatzen dut. Kapritxo zoroak!

Oraingoa ere, ikusi nituenean, “Gabonetan keixak (gereziak)” esamoldea etorri zitzaidan akordura, Debabarrenean eta Bergara aldean erabiltzen zena (dena?). Hala dago jasota Orotariko Euskal Hiztegian: Gabonetan gereziak (g. keixak V-gip ap. Etxba Eib y Elexp Berg). “Promesa con que los mayores agradecían a los menores algún servicio. Eldu aiz? Gabonetan keixak!” Etxba Eib. “Hi haiz mutilla hi. Errekaua zintzo asko ein ddostak. Gabonetan keixak. (Noski, gabonetan ez dago keixarik)” Elexp Berg. Ene, azken esaldi hori desfasatuta geratu zaigu dagoeneko, eta esan genezake globalizazioak esamolde zaharrak ere deuseztatuko dizkigula —guk lehenago euskara akabatzen ez badugu, behintzat, prozesu hiltzaile horretan bete-betean murgilduta gaude-eta—.

Baina Gabonetan gereziak jan? Zer nezesidade? Egia da beste urtaro batzuk fruta kontuetan askoz oparoagoak direla, gustu eta kolore gehiagokoak. Gozatu itzela da aho eta begiendako. Baina oraingoak ere ederrak dira. Sasoi beteko laranja urtsu baten zaporea ezin da ezerekin berdindu, esate baterako. Edo baserriko sagar gorri zatar baina bizi horien gustua. Zoragarriak denak!

Esan dudan moduan, sasoiko lehenengo gereziak ikusteak ematen duen poza ez da makala, gero. Negua guztiz joanda dagoela iragartzen digute, Zea Maysen kantua baino fidagarriago, gainera (artoa beranduago heltzen da-eta!). Beharbada, gerezi-denbora esperantza garaia da, etorriko dena momentukoa baino hobea izango delakoan. Orain ikusteak, ostera, niri neuri ondoeza ematen dit, gizarte honen eredurik zoroena erakusten digulako, apeta hutsalen erresuma, diruarekin dena lor litekeela iradokitzen duena. Kapitalismoaren absurdorik absurdoena.

Lekak Marokotik, laranjak Hegoafrikatik, dilistak AEBetatik, garbantzuak Mexikotik. Hemen bertan ez bazen, gertu erein eta hazten ziren elikagaiak gero eta urrunagotik datozkigu, eta batzuetan gertuko produktuak baino merkeago. Aldaketa klimatikoaz jardungo dugu, eta energia aurrezteko esango digute, automobila erabil ez dezagun iradoki. Ederto, egin beharrekoak dira horiek. Baina, bitartean, itsasontzi erraldoiak (eta hegazkin batzuk ere bai) buelta-bueltaka dabiltza etengabe, erregaia kontsumitzen, ozeanoa kutsatzen. Mugimendu horiek guztiek ez ote dute aldaketa klimatikorik eragiten? Inork ez gaitu ohartaraziko kontsumo zentzugabeak sortzen duen kutsaduraz?

Argi dago, pikota edo anpolari, gurean Gabonetako gerezi bakarrak, esamoldekoak. Zuei, amaieraraino iristeagatik, eskerrik asko, eta “Gabonetan gereziak!” erantzuten badidazue, ni pozarren!

Gipuzkoako Hitza

Sisifo euskaldunen nekea

Leire Narbaiza 2021/12/03 17:55
Gipuzkoako Hitzan 2021eko abenduaren 3an argitaratua
Sisifo euskaldunen nekea

Sisifo

Egunero zerbaiten nazioarteko eguna izaten da. Ia beti laguntza beharrean edo arriskuan dauden kausen aldekoa. Hala da gure hizkuntza arraro eta gutxituarekin, gaur da bere nazioarteko eguna, Txinan hilzorian zegoen Xabierrek ingurukoek ulertu ezin zituzten berba batzuk egin zituelako. Sukar-ametsak eragindako hizkera zentzugabea izan zitekeen, baina mintzaira misteriotsua zela erabaki zuten, euskara alegia. Hara, data jartzeko aitzakia aurkituta.

Eta 1995etik gabiltza gaurko egunez “euskararen garbiketa” jasaten, edo gure euskal erdiko agintariek esan gurago luketen legez basque whashing-a sufritzen; hau da, urtean zehar ezer gutxi egiten duten horiek itxurakeriatan euskararen aldeko diskurtsoak jaurtitzen, argazkietan agertzen, eta inoiz baino euskaldunagoak direla esaten. Baina hilaren 5erako dena ahaztuta (4an salbuetsita, prentsan zenbat bider azaldu diren kontatu behar dutelako). Zein nekagarria!

Halere, benetan sinisten dugunok gure hizkuntzaren etorkizunean, abenduaren 3koan ekintzak egiten segitzen dugu. Ezinbestean. Aurten ere, jardun(go) dugu.

Lan egiten dudan udalerriko euskara zerbitzuak Zeu zara euskara izeneko ekimena jarri du martxan: nerabe eta gazteei proposatu die kontatzea ea nolakoa litzatekeen egun bat euskara balira. Zer sentituko luketen. Eta euskaltegietakook gauza guztietara apuntatzen garenez, klasera eroan nuen proposamena ea zer zetorkien burura ikusteko, gero testuren bat edo egin zezaten. Eta ikasle batek horrela bota zidan: “Jipoituta sentituko nintzateke”. Labur baina biribil jaurti zuen. Harritu ninduen, bat-batean esan zuelako, eta ez nuelako hain erantzun argia espero.

Niri galdetuko balidate euskara banintz zer sentituko nukeen, ez dut uste “jipoituta” litzatekeenik lehenengo erantzuna. Ziur nago “nekatuta” esango nukeela. Erabat kantsatuta. Eta ez txikiegia edo zaharregia naizelako izan ere, euskara izan banaiz, euskara izatea akigarria delako oso baizik.

Euskara izatea, zein euskaldun izatea. Euskaldun kontzientziaduna, jakina. Sisiforen lanak eskatzen zaizkigulako: harria lepoan hartuta maldan gora egin, mendi puntaraino. Baina tontorra ikusi orduko, ilusioa piztu bezain laster, harria jausi egiten zaigu beheraino. Jaso, eta atzera ere bideari ekin behar diogu, etengabe. Pot egin arte. Era berean, ezin amore eman, osterantzean gure akabua dator, eta jakitun gara.

Ofizialtasunak —Euskal Herri erdian baino ez bazen ere— babestuko gintuela uste genuen; ez da hala izan, ordea. Pentsatu genuen irakaskuntza euskaldunduta, umeak euskaldun oso bihurtuko zirela, baina ez. Hizkuntza eskakizunak martxan jartzeak zerbitzuak euskaraz jasotzeko aukera emango zigula sinisten genuen; 30 urteren buruan ez da hala izan, eta, gainera, eskakizunok sendotuta zeudela iruditu arren, auzitegi batek auzitan jarri ditu. Teknologia gure hizkuntzan erabiltzeko modua izan denean, ahots bidez kontrolatzeko gailuak asmatu dituzte; berriro ere ilaran gaude grabazioak egiten Commonvoice-n. Unagarria.

Angela Davisek Euskal Herria bisitatu zuenean esan zuen militanteak ere deskantsatu behar duela. Gelditu, indarrak hartu, berriro ere borrokari ekiteko. Hizkuntzaren hautuan gaitza delakoan nago, egunero kontu txikietan gabiltzalako Sisiforena egiten, aurpegia eta gorputza jartzen, nekatuta. Harria, gutxienez, jausiko ez balitzaigu!

Gipuzkoako Hitza

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2022 2021 2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua