Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Faltan

Leire Narbaiza 2020/05/21 13:19
Argia aldizkariko 2686. zenbakian argitaratua
Faltan

Besarkada

Ez ei gara elkar asko ukitzekoak euskaldunok. Afektua adierazten uzkur, laztanetan mantxu, besarkadetan labur eta musuetan zekenak garela esan liteke, Europa Hegoaldeko gure auzokideen aldean, behintzat. Kariñoa adieraztea ez dago ondo ikusita, gainera. Barrurantz bizi omen ditugu sentimenduak, batzuek besteek baino gehiago, jakina.

Konfinamenduak minimora jaitsi du azala azalaren kontra jartzea, eta dosi eta jende konkretuetara mugatu du. Baina bakarrik biziz gero, zeharo desagertu da kontaktu fisiko guztia, afektuduna eta bestelakoa. Zero.

Euskaldun ez kariñosook ondo eroango genuela uste genuen, ez genuela faltan izango, nahikoa zela telefonoz berba egitea, mezuak irakurtzea eta bideo-deietara konektatzea. Ez da hala, ordea. Larrua, haragia sentitzea ezinbestekoa zaigu, nahiz eta aurreko ohiko dieta murritza izan.

Besartean maite dugun norbait lauskitu. Musu, muin, pot, pa eta laztanez ito lagunak. Ferekaz eta igurtziz gastatu maitaleak. Beste gorputz batzuen gosez bizi dugu itxialdia, harrituta eta zain, amaitutakoan inoren aho, beso eta giharrak disfrutatuko ditugulako esperantzan.

Argian

Komunikazioa inkomunikazioa

Leire Narbaiza 2020/05/10 14:56
Gipuzkoako Hitzan 2020ko maiatzaren 1ean argitaratua
Komunikazioa inkomunikazioa

Lekeitioak diskoko portada

Joan den apirilaren 22an hil zen Jose Luis Zumeta pintorea. Pinturaz eta arteaz gutxi dakidan arren, Zumetaren koadroek barruan zerbait eragiten didate, kontu definiezin bat. Gustuko ditut, berba baten. Lan askotako kolorearen erabilera ausart horregatik, beharbada. Ezin jakin zer sortzen duten artelanek guregan, baina esan nezake usurbildarraren koadro askok konektatu eta komunikatu egiten dutela nire gogoarekin (gogo, Euskaltzaindiaren Hiztegiaren lehenengo adieran: gizakiaren buru ahalmenen egoitzatzat edo iturburutzat hartzen den gauza), azalezina, ez bada artearen magia bidez. Komunikazioa.

Aitortu behar dut Zumeta Mikel Laboaren diskoen karatulen bidez ezagutu nuela, jende askok bezala. Konexioa sortzen da artista bien artean: musikaria eta margolaria. Pintura musika osatzen; konektatu eta komunikatu. Lekeitioak. Komunikazio-inkomunikazioa Lekeitioa. Diskoan hain gordina dena entzuteko, ulergarria bihurtzen zen, zentzua hartzen, bere eszenografia biluzian oholtza gainean, gitarra, egurrezko aulki bat, musika diapositibez lagunduta, oihu eta ahotsek azaltzen zituzten binomio horren nondik norakoak: komunikazioa, inkomunikazioa.

Komunikazioa zein garrantzitsua den etxean denok konfinatuta behar dugun sasoi honetan, eta zein gaitza den ganorazkoa lortzea! Inkomunikazioa sustatzen dute komunikazio nahi horiek, komunikatzaile eskasen eskuetan dagoelako transmisioa.

Transmititzaile onak behar dira, egoera bakoitzerako egokiak. Komunikazio kabineteez gain, soseguz eta argi esaten dakiten agintariak behar ditugu. Ez bakarrik plantak egiteko, edota itxurakeriatan jarduteko, herritarrei egoera zertan den, zer egiteko asmoa dagoen, eta hori guztiori zertarako egin esplikatzeko. Ziurtasuna eta konfiantza helarazi ez ezik, garbi ere adieraziko dituztenak arauak eta eginbeharrak. Inkomunikazioa. Papera irakurtzea ez da nahikoa —eta irakurri behar bada, ahots goran irakurtzen ere jakin behar da: pausak, intonazioa, ahoskera, erritmoa…—, oratoria ere landu, adierazpena, gorputz jarrera, keinuak, begirada… Erretorika, azken baten. Gure aurreko euskaldunek erretorika hitza ikasi, eta erretolika asmatu zuten. Zientzia fikzioa ez balitz, esango nuke etorkizunerako bidaia egin zutela, eta gaur egungo politikariak ezagutu!

Izan ere, jasaten duguna ikaragarria da: poliziak eta militarrak “balentria belikoak” kontatzen (40 kilo laranja atzeman ditugu!); prentsaurreko eternalak (orduak neurri berri bat aurkezteko) ematen dituzten lehendakari tenplatu eta patxadatsuak, baina jario infinitua dutenak; lorazepama baino lo eragile eraginkorragoak diren presidente monokordeak; ileak aurpegia estalita, eta paperetik begirada altxatu gabe (txarto eta monotono) irakurtzen duten sailburuak… Eta %90 gaztelania hutsez! Betiko lez, euskaldunok elebakar erdaldunak baino askoz azkarragoak garenez, lau hitz gaizki leiturekin nahikoa dugulako, itxuraz.

Hizkuntza gutxi dakizkit, baina beste herrialde batzuetako prentsaurrekoak ere ikusi izan ditut tutik ulertu gabe. Askoz gehiago komunikatu didate, benetan, moduak, jarrerak eta dekoratuak ere asko komunikatzen dutelako.

Laboak Lekeitioetan bezala, agertokian atrezzo gutxi baina egokia erabilita, asko adieraz daitekeelako. Zumetarengandik ikasiko balute, eta kolorez bete jarduna, inkomunikazioa komunikazio bihurtuko lukete.

Gipuzkoako Hitzan

Irteera: Askatasuna

Leire Narbaiza 2020/05/08 12:15
2019ko maiatzaren 10an "Hitzez eta ahotsez" irakurketa publikorako egindako eta irakurritako testua
Irteera: Askatasuna

2019ko kartela

Durangora trenez iritsi, eta geltokian bertan Askatasuna markatzen du, gezi eta guzti. Panelari jaramon eginda, jakin ote liteke norantz jo behar den libertatea lortzeko? Libertate egarri hau bertan ase genezake? Izan ere, gure gaitz guztien sendagarria dirudi. Denerako behar dugu askatasuna. Zerbaitengatik izango da kantu eta poemetan berba erabilienetako bat, maitasunaren ostean.

Txikitan ia ahopeka erabiltzen genuen hitza, sekretua balitz bezala. Hazitakoan lortu genuelakoan geunden. Giroa ere halakoa zen, eta orduko olerki eta abestiek etengabe errepikatzen zuten berba:

Zer eskatzen du Herriak? Askatasuna! Libertad, libertad, sin ira libertad. Libre, libre quiero ser, quiero ser, quiero ser, quiero ser libre. Escribo tu nombre, en las paredes de mi ciudad. Tu nombre verdadero, Tu nombre y otros nombres, Que no nombro por temor. Yo te nombro Libertad. Oh freedom (freedom), freedom (freedom), freedom, yeah freedom. Para la libertad sangro, lucho, pervivo, para la libertad. Y a su barco le llamó libertad.. (a, hau ez!) Libre, izateko haiz jaioa, Mari ez zara izango niretzat.

Xoriñoak kaiolan

tristerik du kantatzen,

dualarikan zer jan,

zer edan,

kanpoa du desiratzen,

zeren zeren libertatea zeinen eder den.

Zeren libertatea zeinen eder den! Antzinako kanta herrikoiak ederto birbiltzen du desioa. Baina zer da askatasuna? Horra galdera! Libertatea ala libertinajea da? Non amaitzen da nire askatasuna? Besteena hasten den lekuan? Sasoi bateko esaldi absurdoak, erregimen totalitarioak zabaldutakoak, eta menpekoek pentsatu barik onartuak. Una, grande y libre. Liberté, egalité, fraternité. Estutzen gaituzten estatuek esaldi horiek erabili dituzte goiburu, beti askatasuna ahotan, beti gezurretan. Horrela, berba esanahiz hustu dute, eta iragarkietako eslogan baten gero eta antz handiagoa du.

Agian, horregatik, zentzu bila segitzen dugu, askatasunaren bila, aske izan nahi dugulako. Eta batez ere emakumeok, zutik kateak hautsita bizi nahi dugulako, kalean libre izan nahi dugulako, ez ausartak. Libre bizitzan, inoren mende izan barik.

Badirudi askatasun bilaketa honetan kantu, poemek eta estatuen esanek ez digutela ezer argitu. Beraz, segituko dugu bila, baina beste nonbait, zeren Durangoko tren geltokiko panelari jarraituz gero, konturatuko gara Askatasuna kale izen hutsa baino ez dela!

Hitzez eta ahotsez-en blogean

Emozionalitatea

Leire Narbaiza 2020/05/06 22:05
Argia aldizkarian martxoaren 23an argitaratua

Iñigo está fuerte. Amatxo maitea.
Eta okerrena, arrasatuko duela. pic.twitter.com/Pkc0HqsdAh

— Xabi Otegi Amundarain (@Txapisotegi) March 7, 2020

 

Lehendakari bakarra ei den Iñigo Urkulluk bere alderdiko mitin batean bota zuen bizi ditugun aste konplikatu hauek emozionalitatea eragiten dutela arrazionalitatearen gainetik. Ostean, entzuleei zuzenduta esan zien: “Eta zuetako batzuek zeuen buruari galdetuko diozue ea nola dagoen lehendakaria. Iñigo indartsu dago”. Dena gaztelania batuan.

Tutik ez dut esango bere buruaz hirugarren pertsonan berba egiteaz, formak berak ispilu gisan erretratatzen duelako Alonsotegikoa. Emozionalitate eta arrazionalitate berbek eman zidaten atentzioa. Etxean konfinatuta gauzkan birusaren sasoi hasieran baino ez zen, baina Zaldibarkoaz ziharduen.

Argi dut edozer kudeatzeko arrazionalitatetik egin behar dela. Baina emozionalitatea ere beharrezkoa da. Sentitu, pentsatu, ekin leloa (ene, ni pailazoak erreferente hartuta!) ezinbestekoa delakoan nago. Sentitzen ez badugu ezin ezer egin.

Hor dago gakoa, Iñigo fuerte dagoela, baina ez duela zabortegiko hondamendia sentitu. Kudeatzeko modu negargarriaren ezpaletako bat. Beste baterako lagako dugu esaldiari darion usain misoginoa. Bitartean:

#ZaldibarArgitu.

Argian

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua