Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Hotza, ohe hutsak eta ajea

Leire Narbaiza 2020/01/13 17:47
Gipuzkoako Hitzan 2020ko urtarrilaren 10ean argitaratua

Hotz, hotz egiten du azken boladan. Ordurik epelenetan eta eguzkitan egon arren, izozte sentsazioa bizi-bizia da. Askok esango didazue neguan gaudela, eta sasoiari dagokiona dela. Egia da. Esango nuke, hala ere, aurtengoa ez dela beste negu batzuk bezalakoa, bariatuagoa delako hemen urtaro ez-udatiarra.

Eurite, fronte eta tanta hotzak saldoka eta sailean etorri ondoren, egun argi hauek arintze bat ziruditen. Baina ez da hala izan, nire iritziz. Monotonia eta betikotasun itogarria iruditzen zaizkit niri, egun bustiak baino gehiago, ironia badirudi ere. Hotza, ia izotzik barik. Eguzkia, bero gabe. Continuum etsigarria. Monotonia arraroa.

Hotz amaigabe bat baino latzago. Horrela sentitu ditut Gabon hauek. Artikulua argitaratzen denerako, ahaztuta izango ditugu opor egunak, baina idazten jarri naizenean, Hegoaldean umeak oraindik ez dira eskolara itzuli. Beraz, niretako orainaldia dira Eguberriak. Orainaldia burutu bihurtuko dena laster. Gaurkotasun ia iraungia, gorputzaldi eskasa laga didana. Izan ere, urteko sasoi honetan barrua hutsik sentitzen dut. Grinch samarra izan arren —zirkunstantziek bultzatuta—, Gabonak “behar den moduan” egitea tokatzen zait. Gurpil zoroan erdi murgilduta, igeri egin nahian banabil ere, korronteak naroa zeri oratu topatu ezinda.

Aje moduko bat sentitzen dut egunotan, damu txikiek eraginda, seguruenera: opor egunak aprobetxatu ez ditudalako, egin beharreko guztia egin barik geratu zaidalako. Asmo eta planak difuminatu zaizkit otordu prestaketa, otoruntza eta harriko lanetan. Beti hotzetik.

Gainera, ohe hutsak nonahi ditugu, samina zabaltzen. Batzuk taupada bihurtu zaizkigu, besteak gomuta, baina falta dira, berdin-berdin. Aulki hutsak dauzkagu mahaietan, eta platerik ez jarri arren, presentzia ukigarria dira ia-ia. Egun hauetan inoiz baino presenteago daude horiek guztiak, eta giro hotz eskasari gehigarri bat eransten diote.

Ohe huts larregi ditugu, bai, dena hitsago bihurtzeko. Baina ohe bako pertsona gehiegi ere badaude kale bazterretan, kutxazain automatikoetako behegain hotzetan lotan, heriotzak harrapatu arte. Kaleko argiek berotasunik ez diete ematen. Led bonbillen argitasunak ez du fokua jartzen gizarte honen marjinetan bizirauten dutenen gainean, eta gehiegikeria erregea den egunetan Heriok ez du txanda-pasarik egin, berdin zaio. Zorionik ez da batzuendako, ezta “zorionak” nonahi opatzen digutenetan ere.

“Zorionak!” dakusagu kale eta dendetan, argiz eta espumilloiz lagunduta. Baina zer da zoriona? Badirudi musika ergelek eta irribarre faltsuek egunerokotasunaren gurpil zoroa eraldatu nahi dutela optimismo eta begirada inozo batekin. Posible balitz, sikiera! Ospakizun egunak zirenak muntaia erraldoi bihurtu dituzte/ditugu. Asmakeria hutsa. Ilusio faltsuak azalutsa den eta plantak egiten dituen gizarte baten isla, gure irudirik okerrena.

Eta hala bueltatuko naiz beharrera, hotza barruan sartuta. Diru gutxiago patrikan, kilo gehiago aldean, eta aje erraldoia soinean. Parranda osteko biharamunekin legez, “ez dut berriro egingo” proposatuko ote diogu geure buruari? Beteko ote dugu? Noizko ganorazko negua? Noizko elurra?

Gipuzkoako Hitzan

Girlandak durduzatua

Leire Narbaiza 2020/01/05 22:12
2019ko abenduaren 20an Gipuzkoako Hitzan argitaratuta

Abenduaren hasieran auzokideen atean girlanda bat agertzen da, Gabonak iragartzeko asmotan edo. Girlanda hori biribila, uztai formakoa eta nahiko handia da; ez naturala, jakina, urtero bera da eta.

Neguko jaioi dagokien guztiak harritzen nau, batez ere etxeak-eta apaindu beharrak. Eta ondokoen ateko koroak aztoratzen nau gehien. Pinaburu, baia gorri, izei hosto eta pazko-lore artifizialez dago eginda edergailua. Uste dut ipar hemisferioko landare horien aukeraketak durduzatzen nauela. Zergatik, baina, artegatzen naute hainbeste, jakin badakigunean hostook Gabonen ikur bihurtu zaizkigula?

Asaldura sortzen zait urtero, baina buruari buelta gehien lehenengo urtean eman nion. Kontua da nire auzokideak amerikarrak direla, bata karibetarra (tropikala, beraz), eta bikotekidea Andeetako goi-lautadako herrialde batekoa (hego hemisferiokoa).

“Zer ardura dio nongoak diren”, galdetuko duzue zuetako askok. Haiek girlandarako landare horiek erabiltzea egiten zait deigarria. Harrigarria ere egiten zait denok egiten dugun identifikazioa: Eguberriak berdin Europa iparraldeko landaretza (tira, pazko-lorea Mexikokoa da). Eta are arraroagoa ikonografia hori nola egiten dugun gure, kasu honetan beste kontinente batekoek halako sinboloa etxeko sarreran jartzeraino.

Girlandak eroan nau Gabonetako ikonografia guztia zalantzan jartzera. Hala ere, ez naiz hasiko esaten Bizarzuriren jantzi gorria freskagarri ezagunaren koloreagatik dela. Ez. Baina zergatik lotzen ditugu festa hauek elementu konkretuekin?

Elurra da bat. Gabon Zuriak, alegia. Izan liteke urte sasoiagatik, baina denok dakigu Palestinan elur asko ez duela egiten. Agian, hotza bai, baina elurra? Gaitz. Mito handi bat behin eta berriro errepikatuta, batez ere, jaiotzetan. Bitartean, umea, Jesustxo, fardel hutsean. Betleemgo portalean ezin da falta poliespana!

Aztoratu nauten landareak ere ez dira oso palestinarrak, bada. Ezta Eguberrietako zuhaitzak ere. Tira, hor badago azalpentxo bat, neguko solstizioko ohitura zaharrak kristautasunak bereganatu zituelako, euren mezua eta eliza hobeto zabaldu asmoz. Hosto iraunkorreko landarez atontzen ei zituzten bazterrak, eta ipar hemisferiokoak dira guztiak, pazko-lorea izan ezik (gorria delako zabaldu ote da hainbeste?). Gurean oso normala zen gorostia jartzea, ohitura horrek mendietako gorosti arbolak desagertzeko arriskuan jarri zituen arte. Babestuta daude orain.

Beste klasiko bat argiak dira. Argiak nonahi eta itsutu arte. Larrialdi klimatikorik ez dago. Gasta dezagun argindarra! Lehenago kandelak jartzen ziren. Horrek ere solstizioarekin du zerikusia, sanjoanetan sua egiteak bezala. Eskerrak, baina, udakoan argi konturik ez dagoen!

Baina espumiloiak ba ote du justifikaziorik? Apaingarrietan zatarrena begitantzen zait. Gaztelaniazko Wikipedian dio Nurembergek asmatu zutela, 1610ean, eta zilar birrinduz eginda zeudela! Ederra aldea gaurkoekin!

Grinch samarra naizela diote. Egia da. Beraz, ez etorri gurera dekorazioa ikustera. Baina auzokoen girlandek segituko naute durduzatzen.

Gipuzkoako Hitzan

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua