Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Gaztelu bat euskaldunondako

Leire Narbaiza 2017/03/26 21:50
Gipuzkoako Hitzan 2017ko martxoaren 24an argitaratuta

Etxauzia goitik

Nork ez du inoiz amets egin Egiptoko piramideak ikustearekin? Edo Jordaniako Petra hiria? Edo Peruko Machu Picchurekin? Bidaian gabiltzanean, gogoko dugu antzinako monumentu eta eraikinak ikustea. Gertu zein urrun. Bordelen zein Salamancan. Dorreak, zubiak, palazioak, gazteluak,... hainbeste dago ikusteko! Baina Euskal Herrian izaten dudan inpresioa da antzinako artea ikusteko aukera eraikin erlijiosoetan baino ez dagoela. Komentu, eliza eta ermita. Kito! agian udaletxeren bateko fatxada.


Beti iritzi diot tristea honi. Gure arte zibila urria izan da, elizetan inbertitu zuten gure aurrekoek euren dohain eta dohaintzak.  Beharbada, armarri dotoreren batean, odol-garbitasunaren erakusgarri.


Beste batzuetan, gerrek, lur espekulazioak, plan urbanistikoen faltak, ignorantziak eta sentsibilitate artistiko ezak gure herri asko laga ditu bertako jauregi edo etxe eder barik. Eibar, esate baterako, honen guztionen konbinazio perfektua izan zen: gerran sustraietaraino deseginda, espazio faltan edonola eraikia beti espekulatzaileen esku, eta agintariak ondarearekiko inongo errespetu barik. Ekaitz perfektua geneukan gutxia desagertzeko.


Zorionez, iaz ateratako “Etxea” liburuan Xamarrek erakutsi digu gure etxe tradizionalak direla gure benetako patrimonio arkitektonikoa. Seguruenera, ez beste herrialde batzuetan bezain ikusgarriak. Xumeagoak, ziur, edo hobeto esanda, ez hain nabarmenak. Sarriegitan, guk geuk kontuan ere ez hartuak, beharbada gutxiagotasun konplexua jota.


Baina crowdfunding bidez hau konpontzeko aukera eman digute. Bai, diru-bilketa bat (oraindik ere ez dakit nolatan ez dugun berba ingeles horrendako gure baliokide bat eman, euskaldunok hainbeste erabiltzen dugun finantzatzeko modua izanda). Hemen dugu bat gehiago, baina berezia baxenafarrek proposatu digutena.


Iparraldean une honetan hainbat funts-biltze daude martxan: Etxepare lizeoaren “Hazten gaitu, hazten dugu” sagarrondoak erosita egiten dena. Euskokarta, euskoaren karta elektronikoa lortzeko helburua duena (egunotan jarritako helburua lortu dute, gainera). Eta artikulu honi dagokiona, Etxauzia erostearena.

Etxauzia


Etxauzia da Erdi Arotik Baigorrin dagoen gaztelua, oraintxe salgai dagoena. Martxan jarri zuten kanpainaren leloa “euskaldun bat, euro bat” da. Izan ere, bi milioi euro behar dituzte erosteko, eta euren asmoa handia izanik ere, polito dabil. Asmoa erosi eta herriari itzultzea da, bertako ekonomia eta kultura sustatzeko, ondarea babesteko eta diasporaren etxea ere izateko.


Herriari itzultzea, herri ondare izan beharko litzatekeelako, eta beste gertuko herri batzuetan gertatu dena ez gertatzeko. Esate baterako, Zuberoako Etxarrin, non Pio X ordenako apaiz integristei saldu baitzieten bertako jauregi historikoa, AFRM nekazaritza eskola izandakoa. Edo Lakarrako Harispe jauregia, bikote espainiar bati saldu zitzaiona. Esku pribatuetara pasatuta, ez herriarenak.


Ezagutu nuenean ideia ederra eta bikaina begitandu zitzaidan: inoiz herriarena izan bako palazioa, euskaldun guztion emari txikiari esker erostea, denon artean! Euskadunondako gaztelu bat!


Badakigu jauregi barik iraun dugula luzaroan euskaldunok, baina zergatik ez diogu geure buruari jauretxe bat oparituko? Ez dizue ilusiorik egiten? Niri, itzela! Gainera proiektu sendo bat atzean duela! Horregatik egin dut bat proiektu eta diru-bilketarekin. Zu zeren zain zaude?

Gipuzkoako Hitzan

"De hoy no pasa sin que viole a una chavalita"

Leire Narbaiza 2017/03/24 22:24

Elgoibarrik Eibarrerako azken trena hartu dut, 9etakoa. Nire bagoian mutil nerabe kuadrilla bat zihoan, nabarmen: buila baten, korroskada, oihuka...


Halako baten entzun dugu ozen: "No pasa de hoy sin que viole a una chavalita".

Zur eta lur laga nau, ezin ezer erantzunda.


"Horrelakorik ezin da esan, ezta brometan ere" bota die suabe euren aurreko emakumeak. Baina barre egin diote, eta oihuka jarraitu dute.


Zalantzan egon naiz zerbait esan ala ez. Izan ere, horrelako mutikoen taldeek beldur puntu bat ematen didate, gaztetxoa nintzenetik, inoiz ez baita jakiten zelan erantzungo duten, eta liderrari haizeak nondik joko dion. Baina pentsatu dut beste emakumeari babesa eman behar niola.


Beraz, burua jiratu eta oihu egin diet ezin dela horrelakorik esan, biolazioarekin ez delako jolasten.

Batek, aurpegia eskuarekin estali eta barrezka segitu du. Biolazioak ez duela graziarik egiten, bota diot nik. Orduan lagun batek, umil, erantzun dit brometan zebiltzala. Atzera nik biolazioaren ezin dela bromarik egin, txantxa horiei stop esan behar zaiela.


Mutu utzi ditut.


Berehala, nire geltokira ailegatu gara. Atea ondoan zuten, eta ez dut aukera galdu beste kontutxo bat esateko horretan guztian pentsatu behar zutela. Barkamena eskatu dute, eta eskerrik asko!


Dar-dar baten irten naiz nasara, eta etxera iritsita ere, urduri segitu dut. Sekulakoa montatu diet, ez dakit ezertarako balioko zuen, baina besterik ezin nuen egin.


Guztiz nahastuta laga nau kontuak, baina uste dut badela ordua horrelakoen aurrean planto egiteko, eta isilik ez geratzeko. Hala sentitu dut!

Hizkuntz eskakizunak, ezjakintasuna eta gezurrak

Leire Narbaiza 2017/03/22 14:35
2017ko martxoaren 22an Info7 irratiko Gureaz blai-ko Egin kontu-n aireratua

Ez dakit zenbat denbora izango den, baina esango nuke duela hogeita bost urte ezarri zituztela hizkuntza eskakizunak EAEko administrazio publikoan. Mende laurden bat, beraz.

Mende laurden honetan kexak egon dira, baina azken aldian baino ez da entzuten formalki aldatuko behar direla eta berraztertu behar dituztela perfilok.

PSE-EE hasi zen hauteskunde kanpainan bideo iraingarri harekin, gogoratzen? Idoia Mendiak jarraitu zuen sasoi berean forentse EGAdunarekin tematuta. Era beran, EGAren zailtasuna jaisteko eskaera egin da Legebiltzarrean. Eta Bingen Zupiriak, oraingo Kultura sailburuak, segitu du esaten aztertu behar direla perfilok; izan ere, ez da logikoa kale-garbitzaile bati EGA eskatzea.

Tematuta daude hizkuntza eskakizunekin, eta EGA eskatze horrekin. Mendiarena forentseekin patologikoa da. Ez dakit zer uste zuen emakume horrek, hildakoekin baino ez zuela lan egiten mediku honek. Ez, bizidunak ere artatzen ditu, eta peritajeak egin. Beste medikuei besteko perfila eskatu beharko zaio, ezta? Bada, Osakidetzan egiten badu behar B2, bigarren perfila, izan beharko du, Osakidetzako guztiek duten bezala. Hortaz, gezurra esan zuen!

Zupiria jaunari ere esango nioke gezurra esan zuela EGA eta kale-garbitzaileena bota zuenean. Ez dut ezagutzen herririk EGA eskatzen dionik kale-garbitzaileari! Kale-garbitzaile gutxi dira,gainera, langile publiko, beraz gutxiri eskatuko zaio perfilik. Eta eskatzekotan B1, 1. hizkuntza eskakizuna. Horretan ere gezurra, edo ezjakintasuna (ez dakit sailburu baten ahotan zein den okerrago). Gainera, klasismo puntu bat ere badago adierazpenotan.

Itsututa daude EGArekin, euren ezjakintasunaren erakusgarri. EGA c1 da, oso maila altua. Gaztelaniaz askok ere gaindituko ez lukeena. Azterketa berrikusi behar dela? Ados nago, baina maila, azterketarena, Hizkuntzen Marko Europarrak finkatzen du, Europar Batasunak egindako lan zehatz batek, alegia; Europa osorako balio duena, eta hizkuntza askotarako. Honetaz gain, gogora dezagun C1ekin irakasleek klasea ematen dutela. Maila behar da horretarako, ezta?

Aztertu behar direla perfilak dioskute, baina aditz horren atzean “jaitsi” esan nahi dute. Hori da buruan dutena. Jaitsi, eta batzuetan kendu eskakizuna. Eta berraztertzearekin ni ados nago, birpentsatu egin behar dira, maila ez ezik modua. Maila, gainera, kasu batzuetan igo egin beharko da!

Lana kentzen dutela ere, bolo-bolo dabil. Baina ikusi dudanagatik, kualifikazio baxuko langileei ez zaizkie barkatzen eskakizunok, bai ordea goi mailakoei. Ezagutzen ditut gerenteak 4.ena beharko luketenak eta 2.ena ere ez dutenak, arkitektoak berbarik ere ez dakitenak eta 3.ena beharko luketenak. Polizia munizipal buruek 3.ena izan behar zutenak eta 0 direnak. Eta ez da ezer gertatu!

Honekin guztionekin ondoeza sortu nahi dute, hizkuntza eskakizunak baztertzaileak direla iradokita. Baina, orduan, duela 25 urte ez ziren baztertzaileak eta orain bai? Ez ote dugu aurrera egin?

Euskara arma darabilte, boto batzuen truke. Euskara politizatzen zentzurik txarrenean.

Info7n

Errumaniarrak baino ez ziren

Leire Narbaiza 2017/03/16 18:05

Istripu handia izan da Azkoitiko Azkarate portuan aste honetan. Hiru gizonezko hil ziren eta hainbat zauritu ere izan ziren. Albiste lazgarria, ezbeharrak jotzen duen guztietan bezalaxe. 

Istripua Azkaraten
Maxixatzen-etik hartua

Berriak tristetu nau, normala den moduan. Baina beste kontu batek larritu nau gehien: hildakoen jatorria nola aipatu duten, nire ustez era oker eta kezkagarrian.

Gipuzkoan gehien saltzen den kazetan "un vecino de Eibar y dos rumanos" ziren hildakoak. Horrela zekarren titularrean. Errumaniarrak ez ziren, antza, inongo bizilagunak. Tira, Eibarko bizilaguna ere ez zen Eibarren bizi, baina hori beste kontu bat da.

Baina kontu lexiko batean geratu izan balitz ha, gaitzerdi (zoritxarrez, lexikoak ia beti azaltzen du pentsamoldea). Bizkaian gehien saltzen den egunkariak, Gipuzkoakoaren enpresa berekoak, hurrengo egunean zioen istripuaren errua "errumaniarrena" zela. Aho bete hagin laga ninduen izenburuak. Higuinduta, itxi egin nuen berripapera. Inoiz ez zait suertatu halakorik irakutzea auto-istripu larri baten biharamunean. Bakarrik falta zen esatea albistean DBEa, RGIa alegia, kobratzen zutela.

Baina titular nazkagarri horiez gain, beste gauza batek ere eman dit antentzioa, nola aurkeztu dituzten hiru hildakoak komunikabide askotan. Eibartarraren gainean, adinaz gain, beste gauza asko jakin ditugu: Elgoibarren bizi zela, non egiten zuen behar, zenbat ume zituen, zein afizio zeuzkan, nongo kide zen,... Beste bien gainean, ostera, ezer gutxi. Errumaniarrak zirela eta adina. Kitto! 

Gizon errumaniar horiek ez ote zuten izenik? Eta familiarik? Ez dute umezurtzik laga? Alargunik? Gorpuak Errumaniara eroango dituzte? Eta non bizi ziren? Bakarrik? Pisu konpartitu batean? Zer zeukaten gogoko? Futbolzaleak ziren, ala nahiago zuten karta jokoan ibiltzea? Kantari onak ote ziren? Musika tradizionala zuten gogoko, edota pop-a? Zer dela eta etorri ziren ona? Zelan tratatu ditugu? Merezi izan die?

Zenbat galdera, inork erantzungo ez dizkigunak. Zenbat malko alferrik. Heriotzak berdintzen omen gaitu, baina komunikabideen esanek ez.

Post scriptum: Lehenengoz itzuli didate post bat gaztelaniara! Madrileko esracismo.com-ek itzuli eta argitaratu dit! Mila esker! Hemen

Irakaslearen gorrotoa

Leire Narbaiza 2017/03/10 23:20
Gipuzkoako Hitzan argitaratuta 2017ko maiatzaren 10ean

Gaur, idazten jarri aurretxoan, izan dudan irakaslerik txarrena ikusi dut. Txarrenetan txarrena. Sailkapena egitea gaitza bada ere, bera dago desohorezko lehenengo postu horretan. Bigarrenari alde handia atera diola esan dezaket, gainera.


Kalean zetorren, ni automobilean sartzen nenbilen, eta ateak espaloi zati bat okupatzen zuen. Ez dut, hala ere, mugitu bera erosoago pasa zedin. Izorra dadila.


Ez dut gorroto, nire gorrotoa merezi ere ez duelako. Baina barkatu ere ez diot egingo. Txarrena izate hori ez da ganorabakoa zelako, bazen arren; edo txarto azaltzen zituelako gaiak, nahiz eta hori ere hala zen. Txarrena zen klasean esaten zituen gauzengatik, egiten zituen mespretxuengatik, zuen gorrotoagatik.


Bitan izan nuen irakasle. Lengua (gaztelera) eman zigun lehenengo BBBn (BUP, oraingo 3. DBHn, eta UBIn (COU, oraingo 2. Batxilergoan) Filosofia! Okerrena zen klaseetan botatzen zituen zabor-pentsamenduak inbidia, gorroto eta bekaizkeriaren erakusgarri zirenak. Ikaskide bati galdetu zion ea zenbat irabazten zuen aitak, beste bati ea gurasoek nori ematen zioten botoa,... eta horrelako gauzak, etengabe.


UBIn genbiltzanean hiesaren hasierako sasoia zen. Orduan jarri berri zioten gaitzari izena, eta heroinazaleen eta homosexualen gaixotasuntzat hartzen zen. Batez ere, homosexualena. Imajina zenezakete zelako komentarioak egiten zituen: siderometalurgiko deitzen zien gaixoei, sidoso ere bai, marica-z jarduten zuen erdeinu osoz. Pentsatu barik bere aurrean geunden gaztetxoetako batzuk homosexualak izango zirenik. Edo bai, halako pertsonekin inoiz ez delako jakiten zein den gogoan duten helburua.

Hiesa

Horrelakoak libre botatzen zuen Aristoteles, Nietzsche edota Descartesen pentsamenduak azaldu beharrean. Ez dut uste ikastetxeko zuzendaritzak zekienik zer gertatzen zen bere orduetan, baina irakasle finkoa zen eta erretirora arte hantxe jardun zuen beharrean, gorrotoa zabaltzen.


Gu, ikasleok, batzuetan barre egiten genuen, besteetan haluzinatu. Izan ere, eskola oso autoritario, tradizional eta atzerakoia zen, eta neska-mutilok ez geneukan ezer esaterik. Bestalde, barre egiten genuenean egoerari egiten genion barre. Esan beharra dago, zorionez, orain asko aldatu direla kontu hauek, eta lehen irria sortzen zigunak orain sumin gaitzakeela. Gaur egun gaitzetsi egiten dugu ahulari barre egitea, gaizki dagoelako, lehen arrunta zen arren.


utobus transfoboaHorregatik, irakasle hori ikusi eta egunotan polemika sortu duen autobus transfobikoa akordura etorri, dena bat izan da. Bere ahotik entzundako esaldi homofobikoak etorri zaizkit trumilka. Maisu hark ez zuen inoiz transexualik aitatu -munstrokeria berarendako, ziurrenera-. Hala ere, homofobia eta transfobia gorroto beraren hari-mutur bi baino ez direla ezin denez ukatu, batzuei burla egitea besteei trufa egitea ere badakar. Multzo berean doazen irainak.


Duela hogeita hamar urte eskolan ahalegindu ziren ezinikusi hori irakasten. Orain autobusean garraiatzen dute herra hori, kasu bietan helburua delako ahalik eta jende gehien kutsatzea gorroto eta amorruarekin. “Normalak” izatearen izenean izurritea hedatu gura dutelako. Desberdinak direnekiko trufa eta burla egin, edo iraindu. Denak balio du-eta gorrozko ideia horiek zabaltzeko.

 

Kontsolamendu bakarra dut, jasotakoak  jasota ere, ez garela hain txarto irten. Ezta?

Gipuzkoako Hitzan

Euskalduna naiz por la gracia de Dios

Leire Narbaiza 2017/03/06 00:55
Madalenak kafesnetan saileko 4. atala

Euskalduna naiz, por la gracia de Dios. Hala definitzen dut euskaldun tipo bat. Berezkoa du euskara, zeruko grazia. Euskaldun hauendako euskara da jainkoak (balego) emandako ohorea, kondizio natural bat jaiotzetik datorkiena, 0Rh- odolarekin eta zortzi abizen euskaldunekin batera erantsia.


Euskaldun hauek, baina, ez dute ezer egiten euskara maila hobetzeko, uste dute emandako dohaina dutenez, ez dutela ezer egin behar, ez alfabetatu, ez liburu bat irakurri ere. Euskaldunak direlako, por la gracia de Dios.


Hori bai, erdaldunek ikasi behar dute euskara. Baina, era berean, euskaldun berriei gainetik begiratzen diete, plastikozko euskara egiten dutelakoan. Hauetako askok diote euskara batua ez dela ulertze. Kasualitatez, batuko zerbait ikasten badute, edo forma bitxiren bat agertzen bazaie, aurpegi muzina jarri eta hauxe esango dute: “baina hori erabiltzen da, ala?”, eurena baita euskara, eurek baitira euskararen zilborra. Euskaldunak baitira, por la gracia de Dios


Baina Jainkoaren graziak bedeinkatutako euskaldun hauek zabarrak izaten dira. Berdin zaie ondo ala txarto egin, ergatiboa jan edo “ikusi dizut” esan, eurek direlako aukeratuak. Euskaldunak direlako, por la gracia de Dios


Jakina, EGA ez dute gainditzen, eta kexaka dabiltza bazterretan, euskara euskaltegian ikasitako beste batek, ezer jakin barik, tituluduna delako, eurak euskaldunak direnean, por la gracia de Dios.

 

franko txanponaHori bai, sarriegi euskañolez dihardute, zabarkeriaren zabarkeriaz, ez direlako gai erdara erabili barik esaldi luze bat osatzeko, are gutxiago grazia edo umorea duen zerbait. Finean, euskara ume eta txakurrekin berba egiteko baino ez delako! Baina eurena benetako euskara, bizitza guztian egin dena.


Jainkoaren graziak salba gaitzala desgrazia honetaz!



Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua