Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Euskal familia eta beste piztia batzuk

Leire Narbaiza 2016/02/26 09:40
Gipuzkoako Hitzan 2016ko otsailaren 26an argitaratuta

Etologoa ez banaiz ere, Gerald Durrell naturalista britaniarraren My family and other animals liburuaren izenburua parafraseatzea otu zait; izan ere, azken aldian Euskal Herrian animalia nahikotxo dabiltza gure iruditeria kolektiboan, larregi gauza onerako.


Lehendabizi, zaharrena aitatu gura nuke: arrano beltza. Hegazti harrapakari hau Nafarroako erresumaren antzinako sinboloa izan zen, kateak gorri gainean jarri aurretik, antza denez. Sinbolo indartsua eta harroa bada ere, askok ez dute onartzen ideologia bati lotuegi ikusten dutelako. Lastima!


Badira urte batzuk modan jarri zela beste animalia bat; aberea, piztia baino: ardi latxa. Beharbada asto katalana eta Espainiako zezenaren eredura. Auto guztiak bete zitzaizkigun ardi marrazki infantil horrekin. Gurean –nola ez!– besterik ezin zen gertatu, eta kritika batzuk ere jaso zituen: abere otzana zela, taldekoia, izpiritu gutxikoa, poderio hutsa zuena. Jakina, alternatiba ere izan zuen: basurdea. Hau bai piztia oldarkorra, izpiritu libreduna, txerri basatia…


Gure hizkuntzaren imajinarioan ere makina bat animalia agertzen da. Esamoldeetan barra-barra: Orhiko txoria, Zozoak beleari, Ahuntzaren gauerdiko eztula, Zalditik astora, Kukuak oker jo,… Ehunka! Baina, agian nire gogokoena: Kalean uso, etxean otso. Usoa, xalotasun eta bakearen sinboloa, otso krudel eta odolzaleari kontrajarrita. Inoiz susmatu barik usoak arratoi hegalariak baino ez direla, eta otsoak biodibertsitatearen ikur!


Gurean ere badira beste hegazti batzuk. Ez dakit zein espezietakoak diren, ordea.  Eitbko txoritxoa eta twitterrekoa. Lehenengoak itxuraldaketa batzuk jasan ditu, eta orain makal dabil koitadua. Txori urdinak, Twitterekoak, publizitatea egin nahi zuen Kaixomaitia.eus-i atzera bota dio iragarkia euskaraz izateagatik, eta espainolez egiteko eskatu. Ederra pajaroa!


Pajaroak aipatu eta depredatzaileak datozkit burura. Espainia aldeko kaioak, hain zuzen ere. PPkoak, alegia. Hauek, kaio baino putre dira. Baina egia esatera, entzuna genuen kaioek gorpuei begiak jaten zizkietela. Beraz, partidu politiko horrek aukeratutako ikurra, paregabea; demostratu baitute sarraskijaleak direla, ustelkeriaren lohian pozarren lorrintzen dabiltzan urdeak legez, txipli-txapla disfrutatzen. Benetako hozkirria sortzen digute euren karrankek!


Agertu zaigun azken txoria euskal panoraman txantxangorria da. Euskararekin ei dago lotuta, baina oraindik ez dakit zer esan nahi duen, zertarako den. Izan ere, ez dute esaten euskara babesteko, aldarrikatzeko edo euskalduntzat identifika gaitzaten erabili behar den! Ez dute argi laga. Hegazti maitagarria da papogorria, irudi ona duena. Era berean, txikia, makala eta singlea dirudi. Tximeleta izan zitekeen edota katagorria, baina hirurek ala hirurek sendotasun izpirik ere ez dute erakusten. Gero ardiez esango dituzte esatekoak!


Gure esaeretara jo dut ea bazegoen txantxangorridunik. Eta Intza proiektuan bi aurkitu ditut: “txantxangorriak baino buru gehiago ez ukan” zentzugabea izan esan nahi du; eta “txantxangorriarena egin”, ez mugitu omen da. Itzelak kontzeptu biak gure hizkuntza berpizteko!


Ibil gaitezen kontu handiz, bestela gaztelania-kukuaren arrautza txitatuko du atzera ere euskara-txantxangorri mengelak…

Hemen Gipuzkoako Hitzan

Erdaldunendako dekalogoa

Leire Narbaiza 2016/02/23 02:05
Info7ko Gureaz blai saiorako egindako kolaborazioa 2016ko otsailaren 18an

Interneten saltseatzen nenbilela nire eskuetara UEMAk argitara emandako dekalogoa iritsi zitzaidan. Bertan hamar gomendio ematen ditu euskararen bizi iraupenerako:

1-Euskaraz egin leku guztietan
2-Erakutsi euskara seme-alabei
3-Eskaini euskaraz egiteko aukera etorri berriei eta ikasten ari direnei
4-Errespetatu eta baloratu hizkuntza guztiak. Aldarrikatu eskubide bera euskararentzat
5-Aitortu eta estimatu euskalki guztiak
6-Euskara egokian hitz egin, eredu zarelako
7-Babestu euskarazko hedabideak. Kontsumitu euskaraz etiketatutako produktuak
8-Gozatu euskarazko kultura produktuekin
9-Aritu euskaraz sare sozialetan
10-Aldarrikatu hizkuntza eskubideak eta euskarazko zerbitzua nahi duzula nabarmenduDekalogoa

Egokiak iruditu zitzaizkidan.

Hara non, asteon, beste halako bat iritsi zaidan, baina oraingoan galegoaren bizi iraupenerako. Antzeko puntuak dakartza. Atentzioa eman dit euskarazkoan ez bezala, idazteaz diharduela: “Hartu erabakia apunte, korreo elektroniko, gutun eta abarrak galegoz egiteko”. “Baita izen-abizenak galegoz jartzeko ere”. Hauetaz gain, pare bat puntu interesgarri ere baditu, euskarazkoak jaso ez dituena: “Zure hizkuntza ohikoa gaztelania bada, zure burua ez baduzu gai ikusten galegoz jarduteko, interesatu galegoaz”. “Galegora pasatzean, blokeo psikologikoa sentituz gero, gaztelaniaz aritzen zinen giro batean, hasi galegoa praktikatzen egoera berrietan egoera arruntetan sartzeko geroago”. Gurean ere aholkatzeko modukoa. Beraz, ia-ia 10 puntu baino hobe genituzke 15!

Galegoarena bideo baten jasota dator eta bertan jartzen du Tilbert D. Stegmann-en dekalogoan oinarrituta dagoela. Googlen sartu naiz jakiteko nor zer Tilbert D. Stegmann eta nolakoa zen bere dekalogoa. Sorpresak harri eta zur laga nau. Irakasle aleman hau Katalunian bizi eta aholku batzuk eman zituen katalana jakin ez eta Katalunian bizi zirenei; hau da, bere dekalogoa ez-katalandunentzat egina zegoen

Zelako aldea, ezta? Guk geureei -barkatu hala esatea-, euskaldunoi, gomendioak ematen. Katalanek, ordea, beste ikuspuntu batetik, eurak nagusi, gomendioak ematen ez-katalanei.

Gurean ere komeniko litzateke halako dekalogo bat izatea erdaldunekiko, ezta? Euskaldunonganako errespetua bermatzeko. Uste dut askotan geure burua larregi zamatzen dugula, ardura osoa gugan balego bezala hizkuntza kontuetan. Baina gure inguruko erdaldunei ere hasi beharko gatzaizkio euskarekiko konpromiso handiagoa eskatzen, ezta?

Hemen Info7ko artikulua

A8 (eta bestiak) duan!

Leire Narbaiza 2016/02/19 11:55
...eta kitto! aldizkarixan 2016ko otsaillaren 19xan argittaratutakua

Izenburua irakorritta batek baiño gehixago pentsauko zeban 15 urte atzera egin dabela. Baiña ez, A8Doan plataformiak biharrian segitzen ez badau be, arazuak hor jarraitzen dau, bizirik.

Egixa da, A8 eta AP1en Gipuzkuako zatixa erabili ezkeriok, bertako diputaziñuak badakala halako tarifa lau bat, 25,64€ hillian baiño ez pagatzeko. Kontua da, Bizkaiko zatixan edo Arabakuan ibiltzen bagara, halakorik ez jakula aplikatzen.

Geografixa aldetik, mugan egonda, naturala da eibartarrok Bizkairutz egittia. Makinatxo batek hartzen dogu egunero bide hori biharrera juateko. Iñungo deskuentorik barik, Ermuan hartuta 3,48€ eta Azittainen 4,86€ biaje bakotxeko. Egizue biderketia! Eskandalua da peajietan gastatzen doguna. Eta diskriminaziño garbixa gure beste probintziakidiekin konparauta.

Durango aldian hasi dira mobitzen. Firmak hartzen dihardue. Baiña Bizkaiko diputaziñuak esan dau zeozertxo. Biña etara daben berba bakarra “bizkaittarrak” izan da. Atzera be, konponketa partziala, txaplatia. Eta berriro be, eibartarrok kanpuan!

Ez da zentzunbakua bide bakarrak enpresa bik gestionatzia? Zeiñen buruan sartzen da komunidade autonomo bereko autopista bera gobernu biren pian izatia eta gaiñera, arau desberdin bi eukitzia? Burutik eginda gagoz, ala?

Ezagun da diputaziñueri ez jakuela interesatzen alkarrekin eta danon onerako bihar egittia, bakotxak bere feudua dakalako. Ez dakit zeiñek irabazten daben honekin. Argi dago, ostera. Galtzaille bakarrak: gu geu.
Hamen …eta kitto-n

Ahizpatasuna sortu, neba-arrebatasuna lortzeko

Leire Narbaiza 2016/02/12 17:05
2016ko otsailaren 12an Gipuzkoako Hitzan argitaratua

Ikastaro, jardunaldi, mintegi eta abarretara helburu batekin joaten gara, ponentzia bat entzutera edota gai baten gainean zer berri dagoen jakitera, ideiak “egurasteko”, horixe izaten delako berbaldien euren motiboa. Azken hamabost egunotan halako bitan izan naiz, oso kolore eta zio ezberdinak zituztenak, gainera. Bata Topaguneak antolatutako Topaldia izan zen, eta bestea Ipar Hegoa fundazioak Angela Davis protagonista izan zuen mintegia. 

[Laga iezadazue tartekitxo hau, esan behar dut-eta: Davisena itzela izan zen, ez beragatik soilik, jardunaldia euskara hutsean –estatubatuarrak izan ezik– eta hizlari guztiak –12-15 inguru– emakumeak izan zirelako. Lorea Agirrek esan zuen moduan oasia. Ez dadila izan ispilatze hutsa]

Bika ala biak izan ziren interesgarri, eta zenbait puntu berdintsu –Lorea Agirrek egin zuen berba bietan–. Kontu batzuk gehiago gustatu zitzaizkidan beste batzuk baino, normala den bezala, baina bietatik konklusio erkide batzuk atera nituen; kontu berritzaileenak, nire ustez. Landu eta aplikatu beharrekoak edozein elkarte, talde eta militantzia motatan, haize berriak arnasteko.

Topaldian Joxemi Zumalabe fundaziokoek hitz egin zuten aktibismoa edo militantzia nola ulertzen den eta zein erronka dituen. Bertan bizipozaren kontzeptua aitatu zuten: “nahi dudanean, nahi dudalako eta nahi dudan bezala logikaren xerka dagoen eredua. Asetasunari, poz iturriari eta beste bizi esparruekiko orekari erreparatzen diona” eta “Interes kolektiboen izenean interes pertsonalak ez desagertzeko aldarria”. Disfrutatzeaz, alegia. Barre egin, gozatu, berba baten. Ekintzaile izatea ez dadila izan samatik zintzilik daramagun harritzarra. 24 orduetan 7 egunean. 

Joan den zapatuan, Angela Davisek ere antzeko zerbait komentatu zuen feminista gazteez ziharduenean, garrantzi handia ematen ziotela euren burua zaintzeari, ondo egoteari, elkar jagoteari. Baita barre egiteari ere. Davis hainbeste gustatu zitzaidan non streaming bidez segitu nuen igandeko hitzaldia. Azken horretan ere bazioen beharrezkoa zela atsegintasuna lortzea, nekatuta gaudenean atseden hartzea, esertzea gero altxatzeko. Esandako guztiak ezinbestekoak direla begitantzen zait niri, nahiz eta oso sartuta dagoen gure imajinarioan sakrifizioak egitea beharrezkoa dela. 

Hau guztia entzuteak asko poztu ninduen; izan ere, begi bistako errealitate bat islatzen du. Behintzat, hala bizi izan dut ibili izan naizen euskara eta kulturaren inguruko taldeetan. Sarriegi lan handia eta pisutsua egin, gero ezer ez ikusteko; gainera, haserreak eta gorputzaldi txarrak. Nekea, baina ezin laga, ezin jesarri. Horrela, ordea, ezin da aurrera egin. Elkar zaintzea, norberaren burua zaintzea izan beharko litzateke bidea. Aliantzak eta konplizitateak eraikitzea. Gozatzea eta barre egitea.

Sororitatea edo ahizpatasuna etorri zitzaidan ahora mintegiaren ostean lagun arteko solasaldian. Emakumeen arteko aliantza honek ahalbidetzen ditu konfiantza, elkarri autoritatea aitortzea, babesa eta laguntasuna. Batzeak eta loturak ere sortzen ditu.
Ahizpatasuna osatzen hasiko bagina, neba-arrebatasuna ere asmatuko genuke gure aktibismoari berrekin eta atsegingarria izan dadin, guk ere gehiago disfrutatzeko eta kideek goza dezaten ekintzaile lanarekin. Jende zoriontsua mundu libre batean!

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Azken erantzunak
http://www.elcorreo.com/[…]/nueva-agresion-sexual-... ..., 2017/07/10 21:40
Irakurtzen dizkinat hire lanok, gustura. Segi.JOn Jon Etxabe, 2017/06/19 12:51
Iban! Zer esan nahi dok, ez dala bitxia? Kaleko ... leire, 2017/06/08 16:54
Bitxiak... edo "kaleko kontuak" :-( Iban Arantzabal, 2017/06/08 16:38
Artikulu bikaina Leire. Serafin, 2017/06/04 20:25
Gainera, estadistikak ematean, nazionalizatuta ... Ni, 2017/05/23 22:41
Hona hemen aurreko albistearen lotura: ... Emakume Eibartar erahila, 2017/05/15 12:51
Pasa den astean beste emakume bat hil zuten ... Emakume Eibartar erahila, 2017/05/15 12:50
Politta testua. Artistia haiz gero! Serafin, 2017/05/11 14:44
Milla esker, Serafin! Laztan bat! leire, 2017/05/07 21:23
Artxiboa
2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua