Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Dantzaren plazera

Leire Narbaiza 2015/05/29 10:41
Euskadi irratiko Faktoria saiorako egindako kolaborazioa

Igandean dantza egingo dut plazan, aspaldiko partez. Sei urtetik hogei urtera dantzaria izan nintzen, euskal dantzak egiten nituen. Aurten 50. Euskal Jaia denez, dantzari ohiei gonbitea egin digute, atzera ere plazan, publikoaren aurrean, dantza egin dezagun. Hala, beteranoak elkartu, eta 200 bat inguruk hartuko dugu parte Eibarko Kezka dantza taldea eta dantza eskolako umeekin. Guztira hirurehundik gora pertsona Iribasko ingurutxoa eta Imotzeko esku-dantza egiten. Ikaragarria izango da!


Hamalau urte izan ziren taldean, baina ez nolanahiko urteak, haurtzarotik gaztarora doazenak, nagusiagotan baino askoz gehiago markatzen dutenak. Eta dantzaria izan nintzen, baina oraindik dantzaria naiz nire buruan. Izan ere, ezagutzen ditudan dantza-doinuak entzutean, nire barrua dantzan jartzen da, oinak pausuetan ikusten ditut mugitzen, nahiz eta hankak geldi izan. Era berean, dantzariak dantzan ikusten ditudanean, sekulako inbidia sentitzen dut, ni ez nagoelako oholtzan dantza hura egiten, ikusle hutsa naizelako. Ikuslea naizenean ere, dantzari ikuspuntutik ikusten ditut dantzak, sentitzen dut nola askatu zaion zapia bati, edo bestea zelan zebilen iritsi ezinda kurba zabalegi hartu duelako. Ezin dut saihestu, begirada barrutik kanporakoa da. Ni ere eszenatokian nago eurekin.


Kuriosoa da, dantzarako prest nagoela, musika hasi orduko gorputzaren jarrera ere aldatzen zait. Beharbada, kanpotik ez da nabarituko, baina nik igartzen dut: bizkarrezurra zuzendu, gorputza tentetu eta ekin! Barruan daramadan dantzaria irteten da. Txandalean badoa ere, gai da begiztatzeko soineko nola mugituko zaion, mokorrari eraginda izurrez betetako gona-barrenak egingo duen kulunka irudikatu, ze ederra izango den Untzagan sartzea eskutik oratuta, elkarren kontra eta poliki-poliki plaza hartu.

Horregatik, dantzak ematen duen gustua eta plazera imajinatzean hasten da, eta imajinazioaz harantzago doa. Musikaren araberako mugimendua izateaz gain, taldean egiten da, horrek sor lezakeen konplizitate eta laguntasunarekin. Era berean, koordinazioa eta sintonia eskatzen du, gorputzen sinkronizazioaz gain, harmonia ere lortzeko. Izan ere, zein garrantzitsua den dantzakide ona izatea, ondo ezagutzen dena, konplizea. Domeka honetan nire lehenengo eta ia betiko bikotekidea izango dut partenaire, luxua. 6 urterekin, lehenengo dantza egun hartan jarri zidatena: zortzi neskato, binan-binan. Bigarren lerroan ezker-eskuma. Ni eskuman, eta ezkerrean neska ezezaguna. Orain nire lagun onenetakoa. Dantzak hori ere eman dit.


Dantza, gainera, askatzailea da. Gorputzak, behin koreografia ikasita, bere bideari jarraitzen diolako. Horregatik dantzari bakoitzak, pausuak ondo eta berdintsu egin arren, bere ukitua ematen dio, sentimendu bat edo beste bat transmititzen du. Dantzariaren indarra eta pertsonalitatea, sarritan urratsen exekuzioaren perfekzioarekin zerikusirik ez daukana. Maitemindu ere egin lezakeena!


Kontua da, espektakulua ez ezik, dantza disfrutea, gozamena ere badela, eta hori transmititzen zaiola ikusleari. Gure gorputzaren kontzientzia hartzeko modua ere bada, gizarte honetan hain abandonatua daukaguna. Buru-gorputza konexioa lortzeko era, indarrez kargatzen gaituena. Sentsualitatea deskubriarazten diguna, musikaren konpasean.


Baina konturatu zarete dantzari izatetik ikusle huts bihurtu gaituztela? Aktibo izatetik pasibo? Protagonista izatetik, voyeur? Berreskura dezagun plaza, plazerez eta gustuz, aska gaitezen, aska dezagun barruan kartzelatuta daukagun dantzari eder hori! Dantzara!!!!

Nahasketaren alde

Leire Narbaiza 2015/05/21 12:57
Euskadi Irratiko Faktoria saiorako egindako kolaborazioa 2015eko maiatzaren 15ean

Hauteskunde kanpaina izanda, bazterrak promesaz bete zaizkigu. Denetarako asmoak eta proiektuak dabiltza airean. Batzuk egingarriak, beste batzuk utopikoak, besteak kimerikoak. Baita ezinezko eta gezurrezkoak ere.


Baina denetan ez da faltako gizartearen zein sektorerentzat dauden plan hauek pentsatuta: ume, erretiratu, gazte, ama, familia, etorkin, langile,... denak sailkatuta, denak etiketa baten pean.


Egia esatera, dena dago bere sarrekan, bere tiraderan sartuta. Ia ordena perfektuan, konpultsioa balitz legez, obsesio bihurtuta. Izan ere, denok enkajatu behar dugu perfilen baten. Eta enkajatu berba nahita jarri dut, erdarakada den arren, kaxan egoki sartzea esan nahi baitu.


Kontua da sektore eta adinen arteko nahasketarik ez dagoela. Txikitatik eskolan, praktikotasunari begira, adinez sailkatzen gaituzte. Gure eskolako eta gure adineko jendea ezagutzen dugu, baina neba-arreba zaharrago edo gazteagoak izan gabe zaila da hartu-emana izatea beste edade batekoekin, eskolan bertan ere bai.


Eskola txikietakoek (lehen unitarioak deitutakoek) ez dute hau bizi. Bertan irakasle dabilen batek esan zidan zelako elkarlana sortzen zen hainbat urtetako umeen artean, elkarri laguntzen ziotela. Eta gainera, herri txikiak direnez, eta herri txiki hauetan umeak eta eskola hain garrantzitsuak direnez, herritar ia guztien inplikazioa zegoela eta elkarren ezagutza. Belaunaldien arteko harremana!


Baina gure herri handietan zer? Bakoitza bere txokoan: parke, gaztetxe, jubiletxean… Nahastu barik, badaezpada ere! Izan liteke elkarrengandik zerbait ikastea, edo elkar ezagututa, elkarrenganako errespetua eta sinpatia izatea, elkartzea, eta askoz indartsuagoak bihurtzea.


Esango nuke, gaur egunean ez dela halako askorik interesatzen. Badirudi, ez dela komeni banatzen gaituzten barrerak deuseztatzea. Lehen, modu naturalean familia zabaletan egiten zena, orain ez da egiten inon. Orduko familia erraldoi haietan 3-4 belaunaldi bizi ziren teilatupe berean, intimitate gutxirekin. Ordukoek ikasten zuten haurrak tratatzen eta, era beran, zaharrak ezagutu eta onartzen.


Guk, ordea, ez dugu halakorik ezagutu. Baina nik badut adin nahastearen esperientzia. Hogeitaka urte nituela aukera paregabea izan nuen nire belaunaldikoekin ez ezik, nagusiagoekin eta gazteagoekin ibiltzeko, orduan sartuta nengoen elkarteek hori egiteko parada eskaini zidatelako. Esperientzia parebakoak, ikaragarri ikasi nuen batzuk eta besteengandik. Ekarpen aberatsak, bizipen itzelak. Gerora, ikaragarri balio izan didatenak.


Elkarteetan, hain zuzen ere, izaten da aukera adin desberdinetako jendea ezagutzeko. Horretaz ziharduen Zihara Enbeitak pasa den astean Berrian. Berak zioen militantzia kontuetan zein zaila zen familia eta bilerak uztartzea. Esaten zuen askotan pentsatu ere ez dela egiten gauzak aldatzean (bileren ordutegia,..). batzarretara ume eta guzti joaten direnak arrarotzat hartzen direla, egin ezin den zerbait bezala. Hor datoz edozein motatako taldetan belaunaldi hausturak, emakume asko desagertzea, esparru sozialetik urruntzea eta etxean gordetzea. Guraso horiek galtzaile, elkarteak hustuta eta aniztasuna murriztuta.


Izan ere, edadea nahastea ez ezik, ezberdinen nahastea ere saihesten da, oro har; izan guraso, ez guraso, ezkondu, ezkongabe, langabetu, landun. Bakoitzari rol bat dagokio eta ematen du etapa desberdin horiek estankoak izan behar dutela, komunika ezinak. Baina bizitza ez da hain sinplea, dena nahaste-borrastean dago, eta desberdinen arteko elkartzeak  eta nahasteak askoz aberatsago eta dibertigarriago bihurtzen du bizi dugun txolopote hau!


Hiru txio

Leire Narbaiza 2015/05/15 00:19
Gipuzkoako Hitzan 2015eko maiatzaren 15ean argitaratua

Diotenez batzuek informazioari adikzioa diote, ezin dituzte pasatu egun batzuk berririk jakin barik, maila guztietan, gainera. “Badago nobedaderik herrian?” galdetzen digu hamabost egunetarako oporretan abiatu denak. Berdin dio Santanderrera edo Sydneyra joan den, galdera beti da hori.

 

Ni ere halakoxea naiz: esnatu bezain laster irratia pizten dut eguneko notiziak entzuteko. Beharbada, albisteak kontsumitzeko modua aldatu da internetengatik, baina berri egarriak hor segitzen du. Hala, askotan pentsatu dut reality-show baten parte hartuko banu, nire gertukoen faltaz gain, munduaren berri ezin jakitea eramango nukeela okerren; benetako bizitzan zer gertatzen den ez ezagutzea, alegia.

 

Horregatik ahoa bete hortz lagatzen nau pertsona batzuen jakin-min ezak. Urtero egoten dira ikastaldean halako batzuk. Gainera, desinformatuen kopurua gora doala esango nuke. Halere, ez naiz ohitzen, gaitza baitzait bizimodu hori.

 

Baina egun batzuetan ederki ulertzen diet. Edo, hobeto esanda, inbidia galanta ematen didate, disgusturik hartzen ez dutelako. Egun batzuetan, zenbait berrik barrua nahastu eta gogo txartu egiten nautelako. Aurreko astean gertatu zitzaidan hori, gauean trenean lanetik etxera nindoala. Beste askotan legez, twitter zabaldu, eta hiru txio ia segidan irakurtzean negargura, haserrea eta mina sentitu nituen.

 

Lehenengoak zioen Europako parlamentuko korridoreetan itsasoan ito diren 17300 etorkinen izen abizenak jarri zituztela, Estrasburgoko parlamentariak gainetik ibil zitezen. Argazki eta guzti zetorren txioa (besteak bezala). Bertan excel orri itxura zuen alfonbra luzea ikusten zen. Oso luzea. Eta ertzetan, trajedunak. Ia inor ez zegoen zerrenda zapaltzen, tapiz moduko horren gainean egoteak atzera ere itotako pertsona horiek oinperatu eta itsasoan galtzea balekar legez. Paper batek lotsarazten ditu errealitateak ez. Hipokrisia!

 

Itsasoan ito diren 17300 etorkinen izen abizenak jarri dituzte, Estrasburgoko parlamentariak gainetik ibil daitezen!! pic.twitter.com/QZpgA2TlpR

— Aguxtin Alkhat (@Laharraga) May 7, 2015

Hurrengoan, maleta baten barruan ume bat atzeman zutela zioen, muga pasatu nahian. Argazkian denok ikusi dugu eskaner irudia. Zirraragarria, ileak laztu zizkidan, malkoak begietara atera. Hau idazten ere hala nago, hunkituta, fotografiari begiratu ezinda. Izan ere, hura ikusi, eta begiek itzultzen didaten irudiko umeak, agian, ez dauzka zortzi urte, ez da beltza, ez da mutikoa, ez da Abu. Aurpegia ipin niezaioke eta izena. Pertsona horien azalean jar nintek: umearenean, aitarenean, laguntzailearenean,... eta desesperazioa, frustrazioa, inpotentzia sentitzen ditut. Inork jasan beharko ez lukeena familiarekin elkartzeko, izan haur, izan aita.

 

Un niño intenta cruzar la frontera en una maleta... La desesperación nos deja imágenes pavorosas vía @ElMundoEspana pic.twitter.com/ijEiqEBwEk

— Pepo Jiménez (@kurioso) May 7, 2015

Barrenak nahastuta segitu nuen, eta aurreraxeago leitu Israelaen Netanyahu-k Ayelet Saked izendatu zuela justizia ministro. Udan, parlamentari horrek ama palestinarrak hiltzea eskatu zuen suge txiki gehiagoz erditu ez zitezen. Justizia ministro? Bagenekien Israelen justizia gutxi zegoela baina orain maskara kendu dute, eta justizia eza, ofiziala da.

 

Netanyahu nombra ministra de justicia a la diputada que llamó a matar a las madres palestinas para q no parieran más pic.twitter.com/raW78ZHEE8

— Manu Abu Carlos (@Manu_Abu_Carlos) May 7, 2015

Erresuminduta, itxi nuen twitter, ez nuen ezer gehiago jakin nahi izan. Higuinduta laga ninduten, barruko tristura handiarekin. Eta Sarrionandiaren “Kiromantzidxa” poemaren amaiera etorri zitzaidan akordura. Berak baino hobeto nork akabua eman?:

Eta kontus ibili ortisier

se ixen be ondo sorue da

mundu au bixi gariena

Boz goran irakurtzea

Leire Narbaiza 2015/05/08 10:55
Euskadi irratiko Faktorian 2015eko maiatzaren 8an egindako kolaborazioa

Azken hiru ostiraletako esperientziek eman didate gai honetarako pista. Orain hamabost egun Durangon Plateruena kafe antzokian “Itsasoa, hitzez eta ahotsez” ekitaldia egin zen, bertan 200dik gora pertsonak parte hartu genuen itsasoari buruzko testuak irakurtzen. Aurten bigarren edizioa izan da. Benetan ekimen polita! Testu ederrak eta irakurle saiatuak!

 

Bestalde, gaur Bilbon Xerezade jaia egingo dute 8etan Hikateneoan. Xerezaderen artxiboa literatur podcasta da Bilbo hiria irratian emititzen dena, Saioa Gabikagogeaskoak, Jasone Larrinagak eta Ana Moralesek egina. Pasarte literarioak irakurtzen dituzte, ederki eta jaisteko moduan ere badaude sarean, nahi izanez gero edozein momentutan entzuteko.

Jaialdi biak ederrak, gozatzeko irakurtzen eta entzuten. Baina tartean Maiatzaren Lehena ere izan zen. Manifestazio amaieretan diskurtso amaigabeak, monokordeak, aspergarriak,... Uf! Zelako aldea aitatutako ekimen bi horiekin!

 

Hiru ostiral, hiru boz gorako esperientzia, irratian komentatuta, gainera! Irratiak ere badaukalako altuan irakurtzeaz asko

 

Gaitza da altuan irakurtzea, mikro baten atzean jartzea, jakinda, aurrean (fisikoki zein metaforikoki) jendea entzuten dugula. Gainera, ondo irakurtzea ez da erraza. Testua gureganatu behar dugu, askotan irakurri, ulertu. mamurtu. Estropuz non egiten dugun detektatu eta saihestu berba madarikatu hori. Pausak eta efektu dramatikoak non egin,... Alegia, antzerkitik edo interpretaziotik ere baduela irakurtze mota honek.

 

Ahotsa ere ezin dugu ahaztu. Sarritan, ahopeka jarduten du jendeak ozen irakurtzen diharduela. Ez! Indarra behar da, ozen adjektiboa darama irakurketa mota honek, ez baxu. Erritmoa, ondo ahoskatzea, modulazioa,... Ez da erraza, ez.

 

Niri asko gustatzen zait altuan irakurtzea. Irakurtzeak sortzen didan plazeraz gain, gehitu behar zaio testu horrek sortzen didan zirrara. Normalean, altuan irakurtzeko aukeratzen dena berezia delako zerbaitengatik. Gure ahotsez entzutea ondo irakurrita, gozatua da. Gozatu merkea, gainera. Baina zelako lotsa eragiten digun! Agian eskolan ikasi ez digutelako, eta horrelako kontuetan oso mozoloak garelako: lotsatu behar ez genukeen kontuekin lotsatzen baikara. Eta praktikatu ezik, ezin inoiz ona izan.

 

Gure letren gizartean ahotsak lekua izatea ere ederra da. Gure aurreko belaunaldiek letra gutxi zituzten eta euren mundua ahozkoa zen. Kontalari trebeak, errekurtsodunak, gatz eta piperrez kontakizunak zipriztindu, pausa dramatikoak egin, ahotsa ere aldatu ... , ahotsak.eus-en entzun eta disfruta daiteke.

 

Gaur egun, ostera, letrazkoa da gure mundua eta guk gure umeei ipuinak kontatu baino, irakurri egiten dizkiegu. Ez dago txarto, guri falta zaigun gatz eta piper hori idazleek jartzen badute. Baina liburu horiek, irakurketa horiek, bizi egin behar dira, bestela zeharo aspergarriak eta loarazleak dira. Ez ditzagun umeak uxa! Eurek ere ikaragarri disfrutatzen dute eta hala irakurzaletu ere egiten ditugu, irakurtzen jakin aurretik.

 

Bestalde, orain ipuin sasoian gaude, hau da, kanpainan. Eskertzekoa litzateke politikoek irakurtzen dutenean testu laburragoak leitzeaz gain, ondo irakurriko balituzte, esanahia emanda, enfasia (eta ez da oihuka irakurtzea,e?), aspertu eta lokartu ez gaitezen. Direna baino interesgarriagoak bihur daitezen. Non daude aholkulariak? Diskurtso politak, laburrak eta ondo irakurriak egingo balituzte, uste dut denok estimatuko genukeela, ezta?

 

Boz goran, altuan eta ozen irakurtzeak ikasleei ere onurak dakarzkie. Esan dudan moduan, testua ondo ulertu behar da ondo irakurtzeko. Ahoskera ere zaindu behar da. Besteek belarri hutsez, ulertu. Beraz, onura instrumentalak ere baditu hizkuntza ikasten ari garenean. Baina hain abandonatuta daukagu…

 

Kontu praktikoez gain, hain ederra ez balitz boz goran irakurtzea eta entzutea! Eta ezetz dioenak ez du probatu. Izan ere, zergatik daude hainbeste poesia errezitaldi? Disko liburuak ere badaude, eta erosi egiten dira. Itsuendako liburuak ere bai, audio-liburuak... Ahotsa hain da erakargarri; ezen batzuetan esaten dena baino, nola esaten den daukan garrantzia.

 

Alai, mezatua, deklamatua, antzeztua…. Hartu testu bat eta egin proba. Gero etorri kontatzera!


- Olerkiak mezatzen ni - kantari bat - biolina,gitarra - ilustratzaile bat.. Ekainak 6, Hendaian 19:00ean pic.twitter.com/fX7Lgc0sml

— jon garmendia (@txuriya) May 5, 2015

Irakurtzearen plazera

Leire Narbaiza 2015/05/05 20:30
2015eko maiatzaren 1ean Gipuzkoako Hitzan argitaratuta
Badakit apirilaren 23a pasatu dela. Ez naiz dataz nahastu eta artikulua beranduegi bidali. Bai, badirudi efemeridearen bezperan edo egunean tokatzen bazaigu zerbait idaztea horretaz jardun behar dugula gure espazio hauetan. Hara, gaur Maiatzaren Lehena da, eta ez dut langileriaz ezta lan eskubiderik ezaz ere idatziko; ez motibatzen ez nauelako, ez zer esanik ez dagoelako. Agian zeresan larregi dugulako eta izugarri haserrearazten gaituelako gaur egungo egoerak. Ikasleei esaten diedan bezala, ez da tripekin idatzi behar! Beraz, atera gaitezen kalera; aldarrika dezagun justizia soziala, lan duina, lanpostua denondako... eta deskantsa ezazue, gozatu egunaz, gozatzeko eguna ere baita! Gora Maiatzaren Lehena!
Tira, itzul nadin neuk aukeratutako gaira. Esandako moduan, pasatu zen liburu eguna, eta egia esatera, nazioarteko egun bat gehiago baino ez da izan, azkenean. Batzuen bizitzan zerbait estraordinarioa izango zen, liburuak eta irakurtzea ez dagoelako uste dugun bezain hedatua. Antza denez, Euskal Autonomia Erkidegoan maila altuenean dago estatuan, irakurritako liburu kopuruari dagokionez, baina hemengo datuak Europakoekin konparatuta eskasak dira, betiko moduan.
Irakurtzeaz dihardut, baina esango nuke liburuen irakurketa jaitsi egin dela eta gero eta era laburragoan irakurtzen dela. Nire sentsazioa da. Hala balitz, esaten digute ez genukeela kezkatu behar, garrantzitsuena irakurtzea delako, berdin dela zer.

 

Egia esatera, ni ez nago hain ados horrekin. Liburua goretsia egon da, hori hala da, eta agian ez da hainbesterako. Era berean, orain gero eta sarriagotan entzuten da irakurtzea ere ez dela hain garrantzitsua. Ufa! Asko esatea da hori. Ez dakit ez ote den emakume-irakurleen gorakadagatik; izan ere, zerbait konkistatzen dugunean segituan galtzen du balioa! Irakasle batzuei ere entzun diet mutikoak esaten hasi direla irakurtzea nesken kontua dela. Dei iezadazue zoroa, baina halako kutsua aurkitzen diot nik...

Kontua da irakurtzea plazera dela (zaleondako, jakina), beste mundu batzuk ezagutzeko aukera ematen digulako, beste jende bat, beste pentsamendu batzuk. Geure burua aurkitzeko eta testuetan ispilatzeko egokiera ere izaten dugu. Errealitatetik ihes egin, fantasian babestu, lasaitu eta deskonektatzeko parada ere izan liteke. Ikasteko gunea (edozein liburu txatxutik atera genezake ikasketa), hiztegia aberasteko, burua argitzeko abagunea ere bada. Konpainia ona izateko etengabean, hizketagai adiskideekin, lagun berriak egiteko okasio. Era berean, gure barruan kukutzeko zein harremanetarako eta zabaltzeko aitzakia. Kontzentrazioa lantzen ere laguntzen du, testuan murgiltzeko eta sartzeko asi egotea ezinbestekoa baita. Beraz, trepetxu perfektua da liburua.

Ez dakit zein garrantzi izango duen horrek guztiorrek gure burmuinean, baina esan nezake irakurtzen ez duenari igarri egiten zaiola, sarritan ez duelako munduarekiko ikus-min hori edo jakin-nahi berezirik. Horrekin ez dut esan nahi irakurtzen dugunok hobeak garenik edo jenialtasuna dugunik, soilik irakurtzeke zailagoa dela erne egotea. Hori baino ez, baina ez da gutxi, gero!

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Azken erantzunak
Progreak beti inmigranteak "onak" bezala jarri ... nazka nazka eina, 2017/04/20 12:47
http://www.diariovasco.com/[…]arrio-20170413010958... Ikusi eta begiak ireki, 2017/04/14 00:28
Ados nago zurekin Leire. Titularra tendentziosoa ... Sosola, 2017/03/30 11:43
Leire, eskerrik asko egin zenuenagatik eta idatzi ... Markos Zapiain, 2017/03/30 11:06
Arrasti on, Zegatik ez dago ergatibo famatua ... Aitzol Agirre, 2017/03/29 19:17
Zorionak zeure jarreriai, baña sarritan albora ... maite leturiondo, 2017/03/28 10:25
Eskerrik asko guztioi erantzuna lagatzeagatik! ... Leire Narbaiza, 2017/03/27 13:56
Leire-ri erantzuna. Kontua ez da anonimoekin ... Leireri erantzuna., 2017/03/27 12:34
Zorionak, Leire! TXalogarrixe hartu dozun jarrera ... Mari Eli Ituarte, 2017/03/26 13:26
Eskerrik asko Verónica, 2017/03/25 22:08
Artxiboa
2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua