Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Mispillibar

Herri mintzoak

Jon Etxabe 2018/07/20 10:14
I - Zeharkakoak

 

I

 

Zeharkakoak

Adarrikpeko zezena: Euskal Gobernuagatik, Madriletik zerbait lortuko zutela entzun ondoren.

Atxurrian hementxe: koilaretxoaz jogurta jaten ari zela.

Alargun gelditu da galtzerdi hau: galtzeri bakarra geratu zitzaidan.

Apenas atera daben garbitxasunik: ezin izan zuela ezer jakin.

Apenas euen geldi egoterik: atseden unerik ez.

Arratsaldeko ordu zaharrak arte lanian: berandura arte.

Arrixa bezain jarduna: isil samarra dela.

Asko ez dogu bihar nahikua eitxeko: jan gutxirekin betetzen dela.

Asko ibilixak dia honek: aspaldikoak zirela betaurrekoak.

“Asko okertu zara” –Behekuak batzen goikuak alde ein deuste eta.

Astuak puskarra baino geixago jabik: karta onak zituela batek.

Atzeko kakatzok astintzen ditxue: txakur asko dabilela etxe ostean.

Badauke pixkaterako etxie: politikoek paktu bat izenpetu ondoren.

Badeko bedorrentzako lain: sagaorrondoa sagarrez beteta zegoen.

Baxekonat lixiba ederra: karta-jokoan, karta txarrak zeuzkala.

Begixak zabaldu jakoz: zerbaitek ilusioa egin diola norbaiti.

Behin honuzkero arinduko eben arbolia: sagarrak lapurtuko zituztela.

Belaunak tontor eginda jarri: handitu.

Beltza dekozu: eguraldi txarra neukala, kalera nindoan.

Berriro ere irten jok kaiolatik: bidaia berri bat hasi zuela Aita Santuak

Beste aldian ere guardia zibila: etxe ertzian txakurra ikusi zuenean.

Besteen bustanaz eulixa kendu: besteek egin dezatela norbere lana.

Bidia billau ezinik?: berandu etorri nintzela esan nahi zidan.

Bost pezeta gastatzeko zerian ez dabiz: ondo dabiltzala diruz.

Busti juek papela: politikoek firmatu zutela ituna.

Diabruak hartuta egoten zen: haserre egoten zela.

17 durotan guzurrak hartu eta banoia etxera:

Egunero gauza berdinak jaten: beti berri bertsuak teleberrin.

Egunonik ez dizu emango, gabonik ere ez: isila dela esateko.

Ekarri ostekuok: atzean zeuden bi tazengatik.

Enganandis etorri ditxun: karta tentagarriak zirela, joko arriskutsua zela.

Etxakok amaitzen egunik: luzeak egiten zitzaizkiola egunak.

Etxe garbitzia  daon: kartak deskargatzea, alegia, kartajokoan.

Etxeko zuloak haundixak dira: lan asko ematen du etxeko garbitasunak.

Hainbeste diru urtu: gastatu, alferrikaldu: destainez edo kritikaz.

Etxia egin ebenek batenbatez akordauta egingo eben: ilegalki egindako etxe bati buruz, eskupekoz erosi zutela norbait alegia.

Euri bila?: paseatzera doazen batzuei egun ilun batean.

Ez da erralde hundixa: txikia zela

Ez dao harrokerixarik lanakin: lan gutxi dagoela.

Ez dago jaioberri haundirik gaur: ume gutxiago jaiotzen dela.

Ez daok makurra: tentea dela.

Hainbeste diru urtu behar ditxue nunbaitxen: dirua gastatu.

Ez dauka ezer mihinpean: ez dela isiltzen, denerako daukala erantzuna.

Ez dok abogadurik bihar izan etxetik ateratzeko: etxetik bota ezin zituzten errenteroak atera beharrean izan ziren sute baten ondoren.

Ez diozu barkatzen: zigarro erretzen jarraitzen zuela.

Ez euan orduan mimo asko jaten:  ez zela ezer berezirik jateko.

Frailliak lez, izango dia bitxarteko santuak: ministro batek arazo batean zerikusirik ez zuela esan zuenean.

Frituak eitxeko masia ematen deu: bete-betea zegoela, gizon gizen batengatik.

Gangorkerixia: harrokeria, handi-mandi nahia…

Gezur truke ez dizue egingo: doan ez diotela egingo.

Gizon haundixa izango da hori, aska haunditxik jaten du eta: gizon potolo dotorea agertu zen telebistan.

Haiziana egite deu: joan eta etorri ez.

Han irabazitxako ogixa jan bihar badeu prakak jausiko jakoz: soldata txikia izango zuela.

Harek ein juan ipuña: itxurak egin zituela.

Harek ziren eztaixak egiten genduzanak: ondo pasatzen zutela esateko.

Hemezortzi urte eta otarra pean ere ez dira gordetzen: gazte batzuei buruz esan zuen.

Herri askotako alkatiak dagoz: erreminta asko zegoen, baina ezin zuen aurkitu behar zuena.

Hasi dira pizten: loreak ernetzen.

Hasitxa euan gaztainia plazan: agertu zela gaztaina salgai.

Hau be ez da egon mahai ertzera arrimau be: telebistan agertu zen gizon gizen batengatik.

Hau da berez berbetan ekin: harriko zuloak zarata arraro bat egin zionean.

Hautsak itxoko ziren behin honuzkero: hautsik ez zela egongo, desagertuko zela hautsa.

Hilletia erabiltzen deu: kexatia

Hondoxko haundixa deko: kaktus mardul batengatik.

Honek ere abade ein dia: sagar erreengatik, erreegi zeudela, gainetik belztuta.

Honek eukitzen jok prisia!: atzamarra bere kasa mugitzen zaiolako.

Hontxe daon hemen merkatua: kakalarria zeukala.

Hor dauke kanpoan azkeneko ohe hori: hil autoa kanpoan zegoela.

Hor goixan ahiztu egin dituk nerekin: zahartuta, ez zela hiltzen.

Horixe jantzi  da barrutik kanpora: aberastu dela.

Itxo ein al da gorringua: arraultzez horituta zeuden olio-ozpina.

Katuan mina ematen jok: mingaina: oso txikia zen okela zatia.

Kontrarixu barik?: bakarrik zegoela esateko, kamino ertzeko gizon bakarti bati.

Kortia arindu: ganaduak saldu.

Kukua tapatzeko lain: nahiz gutxi, nahiko orri zegoela.

Laster egingo dautse beherakoa: erraz botako dutela etxea.

Lotsia ezkutau zan: politikoen jokabide baten ondoren.

Mahai bixak ezkontzen ditxugu: asko direnean mahai biak lotzen dituztela.

Musu soiñua: heserretu zen behi batengatik.

Nahiko erretiro izango jok: erretiroaren legea onartu ondoren, disfrutatu aurretik edo laster hilko dela jende asko.

Nik ezin dot hemengo eskolarik ikasi: gaixo, ezin zela ospitalean ohitu.

Ogirik ez dabe eskatzen: koilara-sardexka gehiagok ez dutela trabarik egiten etxean.

Ohia atera: ohea gertatu.

“Ona dago?. - Beitxu neu nola zailtzen naizen”: gozua zela janaria.

Orain silla bakua: ez zela flamenko abestia, alegia; aurrekoan jarlekuan eserita abestu zuen flamenko abesti bat, ondorengoak zutik.

Paper baten batuta eman nahi dabe, ezer esan be: politikoek ez zutela ezer esan nahi arazo bati buruz.

Pasia dalakuan ibiliko ditxuk: hilketa bati buruz, ez baitzen lehena: uso pasea gogoan.

Perikitok jazte jok uniformia: Perikitorekin, (komodina) edozer egin daitekeela karta-jokoan.

Praka berrixak aspaldi eginda egongo da: aberastu zela.

Sanberuak (samba dantzatzen dutenak): zaldunengatik, karta jokoan.

Santa Klarako monjek arrautzak daukez: arrautzak eramateko ohitura aipatu ondoren.

Sasixan behera joango ditxuk gaztainok: galduko direla, ezingo direla batu.

Sua amatau jako: irratia isildu zenean.

Tartekuak kobratuta daude: bazkalduta zegoela.

Trapua ipinita jan, bestela xaguak jango gaitxue: gazta jaten ari ginen; apurrik ez uzteko, alfonbra zikindu ez zedin.

Txorixa harrapau eskero, zaindu egin biha jok: ebakuntzaren zain, gaitzari aurre egin behar zaiola.

Umien eztaixak izaten dira honek egunok: umeen ezteguak: elurtza batean.

Urrekolorekuak ederrak ditxun: behar ez zituen urre-karta batzuengatik, txantxaz.

Urruti dago kintzenia baserrixan: gaizki ibiltzen dela diruz baserrian.

Urrutitik ibiltzeko hobia, etxe onduan eukitzeko baino: sute batengatik

Urteak joan dira eta urteekin ere norbera joaten da: zahartu zela.

Uste ere ardi errebainua hartuta dabiltzela, ointxe aurrera, gero atzera: futbol partida txarra ari zen telebistan.

Ze abaniko haiz heu: asko mugitzen nintzelako.

Zeinek jasoko ote jok umezurtz gizajo hau: platerean gelditzen zen arrain zati batengatik.

Zor hori jakina da: zaharrak arazoak dituztela, adin bakoitzak bere akatsak dituela aipatu ondoren.

Zoro ateratzen ditxue sobriak: erraz irabazten dutela dirua, kintzenia sobreetan ematen zen.

Herri mintzoak

Jon Etxabe 2018/07/13 09:31
Sarrera gisa

Argibide gisa

 

Beti erakarri izan nau nagusiagoen, batez ere herri-herriko jendearen hitz-moldeei erreparatzea. Baina ez bakarrik euskaldun nagusien euskarari, baita Espainiako etorkinen gaztelaniari ere. Oso gaztelaniazko esaldi bitxiak entzun ahal direlako. Baina nator euskarara. Tarte gozoak pasa izan ditut anbulatorioetako itxaronaldietan,  errehabilitazioan, lagunartean, dendan, trenean zein autobusean, taberna, jantokietan… batez ere herri txiki samar eta euskaldunetan izan naizenean. Isil, baina entzumena zorrotz. Ziotena baino esaerak zitzaizkidan, zaizkit oraindik, entzun-min. Ziotena bera ere zentzuduna, argia, eta mamitsua arren. Baina moldeari begiratzen nion batez ere.  Gozatu, ikasi egin dut, harritu ere egin naiz askotan. 

 

Aldi batez, entzundakoetatik deigarri suertatutakoak idatziz jasotzeari ekin nion. Lasterrera baina, heldu zen une bat ez nekiela zer egin jasotako guzti harekin, ez nola kudeatu, ez zertarako erabili. Alfer lana ere iritzi nion.  Eta bertan behera utzi nuen jasotze lanari, nahiz jarraitzen dudan belarri zoliarekin itxoin geletan.

 

Karpeta zaharrei hautsak kentzen, garai hartan hartutako ohar eta jasotako esaldi zerrendarekin egin dut topo. Kilima egin didate esaldiok nonbaiteko toles-gune batetan, eta sareko nire orrian merezi dutela lekutxo bat erabaki dut.

 

Ez dira asko.

Agian mereziko zuen jarraitu banu lan horretan.

 

Argibide bezala ohar batzuk:

- Duela 40 bat urtetik gora jasotakoak dira, ez baitute paperok datarik. Hainbat esaldi nahiko arruntak iruditzen zaizkit, baina garai hartan deigarriak egin zitzaizkidan, telebista-irrati-egunkariak ez zeuden gaur egun bezain garatuta, erdal medioen eragina bortitza zen, euskara bera ez zegoen ez hain helduta ezta ere hain kutsatua.

- Entzun bezala jaso nituen, eta orain ere ez diet ezer aldatu. Hainbat kentzekotan ere egon naiz. Egitura asko okerrak izango dira, seguruenik, asko ez dakit zenbateraino herrikoak, gaztelaniaren eragina ere nabari da hainbatean… baina gramatikalki zuzenak edo ez, ez dit gehiegi ardura, irakurle interesaturik bada, berak jarriko dizkio beharrezko zuzenketak.

- Hainbat esalditan nabari da esaleak  gaztelerazko esaldia daukala buruan, erdara kutsua dutela alegia, eta biziki kilikatu nau herriaren ahalegina buruan daraman gaztelaniazko esaldi hori itzultzen, trakets eta xelebre askotan, baina uste dut badaudela bi hizkuntzen arteko nahasketa eta borroka suertatzen denean  hizkuntza baten bilakaeran gertatzen diren sinbiosi eta zailtasunak adierazten dituen ukituak.

- Deigarriak egin zaizkit esamolde asko, maitagarriak ere, bitxiak asko, gauzak ikusteko eta azaltzeko ikuspegi ezberdin bat ere erakusten dutelako.

- Interesgarria iruditu zait joera ezberdin bat duen zenbait esaldi.

- Atentzioa deitu izan didate gureetan erabiltzen ez genituen zenbait hitz aurkitzea, agian telebista eta irratiaren eraginez.

- Deigarria egin zaizkit ere ezagunak baino gure artean erabiltzen ez genituen zenbait hitz.

- Zenbait hitz ezagunak arren, erabilpenagatik, hau  da ekintza edo egoera ezberdin bati lotuta egoteagatik egin zait deigarri.

- Uste dut badagoela guzti honetan zerbait interesgarririk.

 

Multzoan nituen jasota esakuneok, nolabaiteko sailkapen bat jarri diet. Parametro edo ikuspuntu ezberdinetatik egin zitekeen, oso aleatorioa da jarri dudan ordena.

Delako ordenu barruan ere, zenbait esaldi jarri zitekeen sail ezberdin batean.

Balizko interesatuari irakurketa edo begirada erraztea beste helbururik ez du sailkapenak. Bedi beraz dagoenean.

 

Nire garun herdoilduak  lijertzeko 3en1 eraginkorra gertatu zait esakuneokin jolastea, horrez gain norbaiten interesgune minimo bat sortarazten badu esne-telarentzat eztia.

 

 

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/07/06 10:35
Maitasuna, Natura, Politika, presoak

Maitasuna

Zer den

* Partekatzea da maitasuna, honek huts egitean dator desilusioa.

* Zer den maitasuna, eta zergatik eteten den, hor legoke koska benetako maitasunak etenik ez duela esateko. Zeren gorabehera asko ditu maitasuna deitutako horrek, benetako maitasuna omen horrek ere. Etenak dirautenean ere, maitasunak dirau sarri. Agian nolabaiteko interesa besterik ez da errekuperatzen etenaren ondoren maitasuna berreskuratzean.

* Maitasuna sentimendua kimika arazoa besterik ez dela dionik bada, iritzi gordinegia agian, baina argibiderik argiena ere bai, kimikaren argibide hori ere misterio izaten badarrai ere.

* Zer da maitasuna?, frustrazioa badakar, hori ez da maitasuna, maitasunaren erakarpen fisiko sexuala agian

* Bi berdinen arteko erlazioa da maitasuna, ala bi ezberdinen artekoa?.

* Maitasuna deritzoguna naturaren amarru bat dela zioen kartzelan topo egin genuen berekoi huts  batek: agian arrazoia zuen.

* Maitasuna deritzoguna da oraindik gizakia ugaltzeko ardatz ezinbestekoa. Gizakiaren iraunkorrerako funtsa  eta oinarri ezinbestekoa.

Berezko zerbait da maitasuna, baldintza, osagai ezkutu askoren ondorioa.

* “Maitasuna amesgaizto bat duk”. Bada gizarte honek arazorik gabeko sexu harreman iraunkorrak  eskaintzen dituen egoera bakarra, sexu apeta azkenean. Bada maitasuna kimika besterik ez dela dionik. Eta agian hala da. Bi horietatik asko du behintzat.  Gorputzaren misterio bat da gure sentipen eta bizipenen oro. Maitasuna ere. Nolanahi bakoitzak bere bizipenetik definitzen du maitasuna. Maitasuna gozamen sentikorrenak eta sentipen gozagarrienak eskaintzen ditu, eta aldi berean, bizipen mingarrienak eta minik bizienak, batzuengatik edo besteengatik, gizakiak portaera esplikagaitzak jokatu izan ditu.

 

Zuri-beltz

* Maitasuna tarteko, denbora behar da alde arbuiagarriez jabetzeko.

* Maitasunak ez du neurririk, bada edo ez da.

* Pertsona bera ala pertsona horren maitasuna, bietatik zer maite dugu: bereizketa garrantzitsua.  Pertsona bat maite genezake ez maitasunez, baizik ematen digunagatik.

* Ez dago betirako maitasunik, ezta inolako sentipenik ere, itsasoa bezala sentipenak, maitasuna ere, aldatzen doaz, beste zerbait bihurtzen, kalterako edo onerako, hori uneko baldintzak eragiten dute.

* Sentipen kontrajarriak ote maitasuna eta sakrifizioa?; beti elkarrekin doazenak bai behintzat.

* Denok behar dugun errakuntzen komedia omen maitasuna.

* “Hori dik txarra maiteminduta egoteak, ahul bihurtzen hauela”. Lotura bat da maitemintzea, loturak askatasuna murrizten du. Maitasunak, berezkoa arren, asko du erabakikortasunetik. Aukera kontua ere bada maitasuna.

* Zergatik maite nau jendeak?, naizenagatik?; zergatik maite dut jendea?, direnagatik?: erantzunik eman ez ohi diogun galdera.

* Amodiorik erakargarriena geure amets eta irudipenetan gorpuztutakoa izan ohi da.

 

Ajeak

* Bikote batek ez du epailearen beharrik bestearen zenbait jokamolde gezurti sinesteko.

* Elkar ulertzea da maitasunaren funtsa, ulertze ezak dakar maitasun harremanen porrota.

* “Maitasuna da jakintzaren bidez sendatu ezin litekeen gaixotasun bakarretako”. Ez dira damutuko bikotekide asko eta asko, baina ia denek esango dute gaztetako lehen egun edo urte haiek gaztetako gauzak zirela; arrazoiaz harago emandako pausoak izan zirela, sentimenduen eraginez, alegia.

* Merezi duen oro dago arazoz oratua. Maitasuna da bizitzako osagai horietako bat.

* Bikotearen amodio edo maitasuna, zer da poesiaz mozorrotutako desioa baino?, eta edozein maitasun zer da zerbaitez mozorrotutako interes bat baino?.

* Errazagoa da irudimenean maitatzea, aurrean duzunari maitasuna adieraztea baino.

* Adiskidetasunak gehiago iraun ohi du maitasunak baino, nolabait adiskidetasuna maitasuna ere da, maitasunak mila aurpegi baititu.

* Badira pertsona zentzudunak, maitasun gaietan arinki jokatzen dutenak.

* Badira hainbat gauza, asko edo gehienak, maitaleei batere axola ez zaienak.

* Pertsona bera ala pertsona horren maitasuna, bietatik zer maite dugu: bereizketa garrantzitsua.  Pertsona bat maite genezake ez maitasunez, baizik ematen igunagatik.

* Bai maitasunak, bai gorrotoak, arrazoiren bat dute sakonean, baina ezkutatu edo zuritu egiten ditugu, gehienetan ez direlako hain duinak.

 

Sexua

* Sexu inguruan edo eraginez sortzen dira familiak, gero adiskidetasunean oinarrituta jarraitzen dute. Edo inertzian.

* Sexua, denboratik kanpo uzten gaituen plazera, iraupenerako naturaren amarrua.

* Sexuan ba al dago maitasunik,  maitasunez mozorrotzen badugu ere?.

* Larrua jotzeak erabateko lasaitasuna damai, bizipoza biderkatzen du.

* Sexua gizakiaren zerbitzura ohi da, ala gizakia sexuaren zerbitzura?.

 

Zertzeladak

* Adinak, luzeenak ere, ez du itotzen maitasun egarria.

*  Seguru asko ez dago sexua bezalakorik jendea elkartzeko, baina aldi berean banatzeko ere.

* Kanpotik ikusita, ez dago bikotearen iraupen frogarik, zelan dabiltza gauzak bikote barruan ikusteko.

* Maitasuna eta gorrotoa dira bizitza ehuntzen duten hari nagusiak, eta ez dira  iragankorrak.

* Egoismo ekintza bat da gehienetan umeak edukitzea.

* Elkartasunik bada, zoriontsua izan daiteke begiak negar-malkoz arren.

* Adinak, luzeenak ere, ez du itotzen maitasun egarria.

* Maitasuna ote ezkontzeko behar den osagai bakarra?. Nik ezetz uste.

* Elkar maitatu nahia besterik ez du adierazten besarkadak, gero berdin etorri daiteke  garaipena edo porrota.

* “Agian fisikak guzti-guztia azal dezake, salbu eta sexu ahularen arazoa”. biagra asmatu aurretik idatziko zuen hori Wody Allenek.

* Emakumeak ere, gizonak bezala, ez ote ehiztariak!.

* Hainbat pertsona maite dugu, zergatik jakin gabe.

 

Natura

* Kasualitate bat da mundua bera, lege jakin batzuetan suertaturiko karanbola, milioika aukeren artean gauzatutako bakarra. Misterio bat da mundua, gu bakoitza ere, gozamena da hortaz jabetu eta hori bizitzea.

* Jaio aurretik amildegia dago, ondotik ere, bakoitzaren kontzientziarentzat, aurretik eta ondoren beti baitago zati gatzaizkion kosmosa.

* Karanbolaren errealitateaz harago, determinismoaren eztabaida dago.

* Natura da gizakia ere,  naturaren legeen aurka jokatzen duen arren, azkenez naturak bere legea inposatzen.

* “Gauzak betikora itzultzen dira pixkanaka”. Pazientzia gehiago beharko genuke gure zailtasunetan:  naturak, gorputzak eta gizarteak berak, denboraz gauzak bere onera  edo betikora ekarri ohi ditu, bere indar propioz sendatzeko ahalmena duelako.

* Animalien dohaina da begi urtsu, argi, egonarritsuz begiratzea, horrek zimiko egiten du bihotzean

* Txiki sentiarazten zaitu itsasoak, aldi berean handi, lagun handi baten barnean sentitzen zarelako bertan murgiltzen zarenean.

* Mendi oro da zoragarria berenez, baina zenbat itsustu ditu gizakiak.

 

Politika

 

 

Zer den

* Posiblea eraikitzeko egia sakrifikatzea, hori da politika.

* Herritarren ametsak biltzea izan behar du batez ere politikaren jokabidea eta taktika-estrategiak,

* “Egokitzen direnak luzaroago bizi direla… egokitzen ez direnak, hil egiten dira”: politikan ere balio duen printzipioa. Etsaia menderaezina denean, bereiei egokitu, politikoen taktika eta estrategia..

* Ideia eta jarrera bortxaz eta engainuz inposatzea, ezartzea, da batez ere politikoen muineko akatsa. Beste askorena ere bai. Borondatea naturaltasunez irabaztean behar du egon politikaren funtsa.

 

Politikoak

* Zuzen, gordin eta argi hitz egin behar zaie politikari kapazei.

* Bernizez itxuratu arren, goi karguetan dagoen politikoari ere beti igartzen zaio bere izaera.

*  Erantzunik eman gabe erantzutea da politikoen abilezia.

* Politiko bati ez zaio bere gezurrengatik kargu hartzen, nahiz hartu beharko zitzaion.

* Desobedientziaren beldur dira batez ere agintean, iraulia datorrelako gero.

* Politikoarena, gaur egun herriak iritzi txarrena dion ofizioa.

* Hitza, giza harremanetarako behar zuen tresna, sistematikoki engainurako tresna bihurtu dute politikoek.

* Beldurra, kutsatu erraza, politikoen herria menderatzeko arma nagusia.

* Politikari arruntak egiaren ukoa zuritzen daki. Politikari buruzagiak egia gezur bihurtzen daki. Politikari neofitoa egiaz urduri jartzen da oraindik.

* Politiko eta erlijio buruzagiek ez dute bere aldarririk sinesten, sinesteen aldarritik bizi direla baizik.

 

Legea

* Ona behar du izan legeak, baina aldi berean onartuko dena. Saldukeria nola ontzat saldu, hori da politikoen kezka nagusietariko bat.

* Lege orokor ia denak ez dira sortzen herriaren interes konkretuengatik, boteredunen interesak gordetzeko xede orokorragatik baizik.

* “Legea justiziarekin nahastuta egiten da injustizia”, labur eta zehatz esandako egia.

* Legea egin dute gizarteko ardatz, baina zigorra eta debekua da beti legea.

* Lege orokor ia denak ez dira sortzen herriaren interes konkretuengatik, boteredunen interesak gordetzeko xede orokorragatik baizik.

* Legea ez dago gizakiaren ongizateari begira egina, botere jabeen interesei baizik.

* Lege bat zenbat eta hobea, ordua eta zailagoa aurrera ateratzea: politikaren kontraesanak.

* Politikoak egiten ditugu legeak, baina ez lege eraginkorrak, ez hezkuntzan ez hizkuntzan.

 

Boterea

* “Alderdia gobernu txiki bat bezala antolatzen da”, eta horrela jokatzen du ere.

* Espainiako politika eta gobernu hauekin polizien esku dago herritarren patua.

* Erlijioaz gain politikak, sarri biak ala biak eskuz esku, asmakeria kontaezin asma ditu beraien probetxurako, gizakiaren bizitza galarazi eta zorion aukerak lokaraziz.

 

Zertzeladak

* Konkretatu gabe hitz egiten dugu politikaz, erantzukizunik hartu gabe, eta hori ihesa da.

* Ez da berezkorik, denak du arrazoiren bat. Polizien basakeria orok du atzean politiko bat.

                        * Kausalitatea oso inportantea da politika kontuetan, horrek erakusten baitu jarrera askoren egia eta sinesgarritasuna.

* Gizartea kolokan  jarri dezaken zerbait eta norbait behar du Estatuak gizarte hori konexionatuta edukitzeko.

* Zinismoa ere ikasi egiten omen da, baina karguak berarekin daramala dirudi politikan.

* Historiak argi erakusten du erakunde erlijiosoa ez ezik, erlijoa bera izan dela gaizkikintza eta inpiokeria askoren erantzule eta eragile. Politika ere.

* Hitzak asko eta ekintzak gutxi, arrazoiez aberats eta sosaz urri, izurrite politiko eta ekonomiko garaietako gaitza.

 

Kartzela

 

*Kartzelan ez dago ordurik, denbora luzea soilik.

*Kartzelan ziegako giltza-hotsa da denboraren neurgailua.

*Kartzelakoa hormigoi-denbora da.

*Hormigoizkoa eta burdinazkoa da kartzelako denbora.

*Kartzelan dena da gezurrezkoa.

*Kartzelan egotea inon egotea da.

*Sorterria aldean daramanak badu nora joan, preso arren.

*Munduak mundua izateari uzten dio kartzelan.

*Kartzeletan behintzat, botereak ez du bere aurpegia ez mozorrotzen ez gordetzen, tirania  bezala agertzen da, bere xehetasun txikiekin.

*Kartzelan dena da gezurrezkoa.

*Begirada ere ez diote uzten atxilotuei, buru osoko kaputxa jartzen baitiote, ez inork ezagutu ez dezan, bere nortasunaren babes eta askatasun osoa kentzeko baizik.

*Itxaropena eta bizipoza, kartzelaldiaren zentzua gordetzen laguntzea izan behar du presoekiko kanpoko helburu nagusia.

*Senide eta lagunenak bisitetan, gutunetan edo irakurketan, ahoskatuak edo idatziak, hitza izanik ere  bizipoza biziarazteko arma nagusia, kanpokoen jarrera eta ekintzak dira presoen iraupenerako arma nagusiak.

*Justiziaz baino erruki sentipenaz mugiarazi nahi izaten da herria. Presoen arazoan kasu.

* Sentimenduari eragiteko bezain larria izanik ere presoen egoera, justizia da batez ere kartzelaren arazoa, egoera injustua izatea alegia.

 

Euskal presoak

*Egia izanik animalien artean izaki inteligentea dela krudelkerian saiatuena, kartzelak eta euskal preso politikoenganako Espainiaren jokabidea da krudelkeria estatu atzeratuen inbentzioa delakoaren froga argi bat.

*Euskal presoak ez dira gizakiak Estatu Espainolarentzat.  Bere borrokaren zentzua kentzea da Estatuaren helburu nagusia, pertsona bezala desegin.

* Onenak, dena eman dutenak kartzeletan edo hilda daude.

 

 

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/06/29 07:48
Heriotza, Idaztea

Heriotza

 

 

 

Heriotza

* Heriotza ez da jolaserako lurraldea.

* Naturaltasunez bezala joaten gara hiletetara, baina hileta orok du halako lutozko giroa, norberaren dolua balitz bezala.

* Beranduegi hiltzen garelakoan egon ohi naiz sarri.

* Hiletak dira gizartea islatzen duen ispiluetariko bat. Agonia aurreko hilzorikoaren jarrerak erakusten du bizitzari buruzko bere filosofia. Hilzorikoari buruzko jarrerak erakusten du ingurukoen berarekiko hurbiltasunaren tamaina.

* Heriotza beti da bizien arazoa, inola ere ezin izan hildakoarena.

* Bizi garelako gara heriotzaren beldur.

* Bizi izan garen moduaren kontzientzia da hiltzerako lagun bakarra.

* Heriotza ez da sekula neutro. Agian bai.

* Hil nahiko zenukeen erara bizi.

 

Hil ondoren

* Ezinen asmakizuna da hilezkortasuna.

* Bada jende bat  hil eta gero bizirik darraiena. Baina bera ez da enteratzen.

* Hil ondoren beste mundu batetan izan dezakegun askatasuna bizitzeko  aukerak ez du inolako erakargarritasunik mundu honetako askatasun ustel hau dastatu eta gero.

* Hil ondorengo desagertzeak lasaitasuna damaio bizitza honetako existentzia ziztrinari.

* Heriotzak uso batzuk munstro bihurtzen ditu et munstro batzuk uso.

* Hilda gaudenean ez dugu hilda gaudelako kontzientziarik.

 

Zertzeladak

* Ez dago garairik legenda bihurtzeko; heriotzaz harago, osagai ezberdinak behar dira horretarako.

* Heriotzaren antzerakoa da loa, kontzientziatik aldentzen gaituelako, baina ondoren kontzienteagoak izateko ernamuina da loa.

* Egunari paseatzeko alditxo bat osten dakienak lapurtu dio heriori denboraren zati on bat.

* Baditu bere abantailak goiz hiltzeak.

* Heriotzari diogun beldurra gainditzea besterik ez da norbere buruaz egitea.

* Heriotzari pultsua hatzeko arrisku zaletasuna kulturaren bertuterik handienekoa bada, erruleta errusiarraren jolaskideak lirateke pertsonarik kultuenak.

 

Idaztea

 

 

Zer den

* Bidegurutze bat da idaztea, zer izan nahi duen erabaki behar du uneoro idazleak.

* Autoerrauste-ariketa egokia omen da idaztea: tarteka bai behintzat.

* Legerik gabeko lurraldea omen idaztea: hala uste dut nik ere, metodo jakin bat jarraitzen duena erdibidean geratuko da.

* Ezinezkoa da literatura eta bizitza bereiztea, beti izanen da idatzitakoa idazlearen nolabaiteko isla, berdin irakurlearena ere.

* Irakurleari pentsaraztea de literaturaren zeregin nagusienetarikoa.

* Egia da ez dela gustagarria idazten ari denaz jardutea, intimitatea urratzea bezala baita idaztea.

* Soroan hazia bezala, ideiak hausnarketarako ereitea da idaztea.

* Alde isil bat dute ezkutuan hitzek, hori eskaintzea da idaztearen misterioa eta lilura, oso gutxiren esku dagoena.

* Idaztea norbere buruarekin hitz egitea da.

* Idazte saio bakoitza zerbait berria bilatzea da, arrisku bat, beldurraren ertzetik joatea, aurrera begiratzea.

* Odola balira bezala hitzak orrialde batera isurtzea da idaztea.

* Idaztea heriotzaren aurkako borroka omen, esan ei batek

* Hitz idatziak azala jartzen dio pentsamenduari, baita mozorroa ere sarri.

* Idaztea da norberari gauzak kontatzeko erarik sakonena, idaztea norberarekin elkarrizketa baita. Beti.

* “Min espiritual hori adieraztea da idazlearen erantzukizun sakratuetako bat”.

Barruan daramazun zerbait azaleratzea da idaztea, baita norbaitekin hori partekatzea ere.

* Hitzez esan ez diren edo esateko zailak diren xehetasunak  aipatzeko aukera berezi aparta da idaztea.

 

Zergatia

* Egunerokoa idaztea norbera ezagutzeko tresna izan daiteke.

*  Barnetik sortzen zaion premia batez bultzatzen du idazlea idaztera.

* Ahozko hitzekin trakets izateak dakar sarri idaztea.

* Barnean nolabait bizi duguna azaleratzen digu nobelak eta edozein idazkik, horregatik sinesten duguna eta sinesten dugunena irakurtzen dugu.

 

Zertarako

* Liburu bakoitzak, edonolakoa dela, du bere erritmo eta tenpusa, erritmo eta tenpus horiez irakurlea kutsatzean datza liburuaren eragina.

* Askorentzat, irakurle nahiz idazle,  da terapeutikoa literatura.

* Gaurkoa deszifratu eta geroa asmatu, hori da egin behar duena idazleak,  lehengoaz ari denean ere.

Gizakia barne barnetik astintzea izan behar du arteak edozein dela ere modalitatea: edozein ekintza, gizakia barnetik astintzen duenean arte bihurtzen da.

 

Sormena

* Lan astuna bihurtzen da ikusitakoaz idatzi beharraren dema.

* Ekintza pribatua izateari uzten dionean bilakatzen da artifiziala idaztea.

* Hitzek eta kontakizunak,  bere bidea egiten dute idazlea behartuz.

* Ez dakit zerk egiten duen on literatur lan bat. Irakurle bakoitza du bere irizpide propioa. Lanaren definiezina den sorginkeria kutsu horrek egiten du on literatur lan bat. Idazlearen arima erakusten duen iratxo horrek egiten du on literatur lan bat.

* Definiezina den sorginkeria kutsua duen zerbaitek, idazlearen arima erakusten duen magia puntuak,  iratxo ikusezin batek, … egiten du on literatur lan bat

 * Asko dira ondo idazten edo zerbait ondo egiten duten arren, sortzaile ez direnak, ekarpenik ez dakartenak.

* Idazlea bera da idazlanak lehenengo hunkitu eta ukitu behar duena, eta ondoren, eta soilik ondoren, hunkiaraziko du nolabait irakurlea. Bi baldintza horiekin da idazlan bat sortzailea.

 

Idazlea

* Emankorra dela uste dut ignorantziatik idaztea, nahitako ezezagutza behar baita, baita harrokeria apur bat ere, baina batez ere ausardia, besteentzako idazten denean.

* Beharrezkoa du idazleak irakurtzea, taxuago baloratzeko norberarena, aberasgarria baita lotsa puska bat sentitzea.

* Idazkera xaloz idatzi ala literatura eginez, idazleen dilema izan ohi da.

* Idazleak ezin du idaztea utzi.

* Etsigarria gertatu ohi da ametsetik hitzetarako jauzia idazlearentzat.

* Zenbait idazlek izaten dute modu ezberdineko halako ukitu bat urrutiko egiten dituena.

* Idazlea eta pertsona ona batera izaterik ez dagoela esan duenik ere ba omen da. Gehitxo.

* Pentsamendua sentimendu bihurtzea da idazlearen garaipena.

* Idazlea kapaz izan behar da triste dagoenean alai idazteko eta alderantziz.

* Ekiditen ahalegindu arren, idazleak beti utziko du bere aurreko esperientziaren urratsa bera lanetan.

* “giza arimaren ingeiari”:  Idazlearen definizio bitxia, erreala eta utopikoa, aldi berean.

* “Konponbiderik gabe auzia da: nolako pertsona, halako hizkera; nolako landarea, halako fruitua; nolako txoria, kalako kantua; eta nolako idazlea, halako obra”. Hori horrela da, iruzur egiten digun idazlea sakonean iruzurgilea delako da, nahiz beste itxura bat eman.

* Min espirituala adierazteko ahalmenean dago idazlearen kategoriaren neurria.

 

Irakurlea

* Irakurtzearen gozamenean gorpuzten dira nire burutapenak.

* Irakurketa oro da idazlearekin biltze bat, sakonean maitasun, gorroto, hurbiltze edo urruntze sentipenen istorioa.

* “Autore batek beste autore baten liburua irakurtzen duenean, elkarrizketa bat sortzen da, maitasun istorio bat”.

 

Edukia

* Ideia abstraktu likidoa bihurtzen da sarri idazkia.

* Nire aurreko idazki guztiak, idazle guztienak bezala, iragana dira jada, bizitza  puzketak, iraganeko objektuak, fosiltzen doazen bizitza puskak.

* Harrigarria da nolako miresmen eta liluraz hitz egiten den gehienetan ezagutzen ez den zerbaitez.

* Beti dago bizitza bat edozein liburutan, egilearen isla izan ohi da.

* Garestiak eta urriak  dira ideia onak, oso noizean behingoak, eta garesti ordaintzen ditu idazleak, bururatutakoak letraz erditzea zaila delako.

* Hitz justu zuzen zehatzek dute energia, soberan daude hitz betegarriak, asperdura dakarte.

* Ideia ederrak lantzean behin besterik ez omen datoz, esan ei batek.

* Abiadura propioa du liburu bakoitzak, edonolakoa dela ere, bere erritmo eta tenpusa: erritmo eta tenpus horiez irakurlea kutsatzean datza liburuaren eragina ez ezik misterioa eta magia.

* Ez dago zergatik errealista izan idazterakoan, zergatik gertakizunei atxikita idatzi, baina irudimen eta asmakizun handiena duen idazleak ere, bizitzari lotuta, bizitzaren isla izanen da bere lana.

 

Egia

* Plus batekin transmititu ohi ditu bere sentipen eta bizipenak idazleak.

* Idatzitakoa hor geratuko da betirako, zikina ala garbia, idatzitakoaren araberakoa izanen da, hor dago koska, gezurrak ere betirako geratzen dira idazten direnean.

* Idazle orok gordetzen du egiaren zati handi bat, lanak berak eskatuta, edo inguruaren beldur edo presioz.

 

Baldintzak

* Definiezina den sorginkeria kutsua duen zerbaitek, idazlearen arima erakusten duen magia puntuak,  iratxo ikusezin batek…  horrek egiten du on literatur lan bat

* Literatura kutsua eman nahi zaionean idazki bati, artifizialkeria sortzen da,  naturaltasun falta.

* Osagai eta baldintza asko daude idazle baten ekarpenen eragina gauzatzeko.

 

Literatura

* Egilearekiko ideiak eta sentipenak konpartitzea da literatura.

* Emozio iraultza bat eragin behar du literaturak.

* Liburuak, existentzia ulertu nahiaren saiakera.

* Giza kondizio eta munduaz arduratzen den artea omen literatura.

* Literatura ez da hitzontzikeria.

* Zalantzaz beteriko armak bezalakoak dira liburuak, eztanda egiteko pronto.

 

Poesia

* Jolas literarioa besterik ez da zenbait poesia, hitzen arkitektura.

* Ze zaila da poeten metaforetan, egon dagoen arren, egia bilatzea.

* Lerroen artean dabilen tximeleta definigaitz horrek egiten du erakargarria poesia.

* Ez naiz poeta, ezta poema dastatzailea ere, poesiaren misterioak erakartzen nau soilik.

* Ebokazio ahalmen indartsu bezala gogoratzen du Juan Luis zabalak poesia.

* Bakardadeak umotu egiten omen du poesia: batzuetan.

* Ametsezko bizitza bat izan daiteke poetarena.

* Unean uneko istant eta errealitatea bizitzeko modu berezi bat behar du izan poesiak.

, Zorabioa eragiten dute gaur egun, zenbait poema eta poetek, askok, edukiagatik baino edukia aurkitu ezinagatik.  

 

Ipuina

* Ipuina: fikzioa da ala errealitatea, irakurleak jartzen du neurgailua.

 

Zertzeladak

* Notak hartzea ez da idazle plantak egitea, memoriaren ezinak eta hutsuneak betetzea baizik.

* Idazlearen morroia da itzultzailea.

*  Idatzitako hitzaren gainean gain-bizia da pentsamendua.

* “Kontsolagarri dira nobelak, idazleak, tirano harro horrek mesede hori egiten digulako; egiturarik gabea egituradun eman, kontatu”.

* Gaur egun medioek ezartzen dute idazle baten maila. Idazlearen pentsamenduak baino gehiago.

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/06/22 06:52
Gogoetak IV. Errealitatea, Ederlan

IV

Errealitatea

Erlatibotasuna / Zer erreala

* Azalean diotenez haragoko zerbait ezkutatzen dute gehienetan hitzek,  hitzak garunetako hieroglifikoaren osagai  bat besterik ez dira, puzzlearen txatal bat.

*  Arriskua: sarri da askatzailea.

* Tragedia latzenak hutsal bihurtzen dira errepikatzen direnean.

* Gehiegi pentsatzea baino larriagoa da ez pentsatzea.

* Aspertzea ez dator kanpoko baldintzetatik, norbere baitako jitetik baizik

* Paperezko dirua txanpon bihurtzen du poltsiko ahulak.

* Esperantza eta baikortasuna, gatza eta azukrea bezala, bere neurrian.

* Oihu egitea eraginkorra da zenbait egoeratan.

* Egun argiak uxatu ohi ditu lozorroko burutapenak.

* Errealitatea baino errealago eta eraginkorragoa da irudimena.

* Heriotzak berdintzen ditu gerra batean alde bietako gerrariak.

* Buru izateko gai ez denarentzat beti da berandu

* Dena egiteko dagoenean, edozer da zerbait balekoa.

* Egia da bidaiak iritzi arte baino ez dutela irauten, baina tarte hori izan daiteke latza edo gozoa, luzea edo laburra, eta horrek bai badu garrantzia, ez da inola ere erlatiboa, edo nahitaezkoa.

* Izugarrikeria izugarrienak ere erlatiboak dira.

* Dena da erlatiboa, sufrimendua neurtezina izan daiteke pertsona batengan.

* Errealitatearen azpitik beste errealitate bat dago. Zer da erreala?.

* Galbahe ezberdinetan iragazitako zatiki-multzoa besterik ez da errealitatea.

* Gizakiak ezin du lurraren kurbatura ikusi, antzeman soilik.

* Bigarrenez egiten diren itzuliak ez dira lehengoak bezalakoak.

* Bakoitzak ditu bere bizitzako zutabe euskarri propio eragileak.

* Maitasuna eta Justizia hitz potoloak dira. Herri xeheari hurbilagoko xehetasunetan gauzatzen zaizkio hitz potolook.

* Zenbat aldiz ahalegintzen garen errealitatea suntsitzen, eta, ezin dugunean, estaltzen. Eraginkorragoak, zoriontsuagoak ere ginateke arazoei aurrez-aurre begiratu eta korapiloak askatzen ahaleginduko bagina. Ahalegin hori bera lasaigarria litzake, ihesa baino.

* Amestu eta galdu ondoren baloratzen ditugu, zoritxarrez, ondoen gauzak.

* Irudipenak egiten dira sarri istorio; historia ez da beti fidagarria.

* Edozein herriko bizitza da konplexua, aberatsa, oparoa: osorik eta orokorrean begiratzeko ikuspegi zabala eta gaitasun zolia falta zaigu, eguneroko xehetasun estuetan larritu eta engaiatzen gara.

* Idealizazioaren gauzapena denean da gozamen errealitatea.

* Ez dago  berdinak diren bi gauza. Ez dago bikirik munduan.

* Direna baino ez dira gauzak, ez ezer gehiago. Orekatuagoa eta lasaiagoa litzateke bizitza filosofia horrekin. Ebidentzia hori haustean datoz desoreka eta zapalketak.

 

Araberakoa

* Ez itotzea denean da jasangaitzena beharra.

* Ordaina edo ondoren zerbait jasotzeko egiten denean, maltzurkeria bihurtzen da oparia.

* Duen xarmaren erdia galtzen du aurrez onartua izanen dela egiten den oparia, ezuste  eta sorpresa punttu bat behar du beti opariak.

* Zerbait eskuratzeko gogor borrokatu izanak daki gauzak eta egoerak baloratzen.

* Barne egoera da aspergarritasuna, ez kanpotik datorkigun zerbait.

* Paperezko dirua txanpon bihurtzen du poltsiko ahulak.

*  Zenbat ate ixten digun harrokeriak!!!!.

* Astunak dira zenbait isiltasun, beste zenbait, aldik, arinak.

* Sinpleak dira gauzak normalean, guk geuk estutzen ditugun arte.

* Faktore objektiboek baino pertsonalek ematen diote kalitatea gauzei eta gertaerei, zergatik ez dakigula gehienetan.

* “Etorkizunak idazten du iragana”, memoriak idazten du historia, gertatzen ari dena da historia, memoria, aldiz, gertatutakoa.

* Medioetan azaltzen ez dena hilda dago gure gizartean.

* Joan eta etorri egiten da dirua, dagoenean; arazoa da ez joan ez jin ezin duenean egin, ez dagoelako.

* Ezer ez gertatzea da gertakizun sarri.

* Eguneroko gertakizun oro da mirari bat, baina ohiturak, egunerokotasunak edo maiztasunak, xera lausotzen dio, eta plazer asko murrizten.

* Gauzak ez dira berenez ezer. Norberaren aldartearen araberakoak baizik.

* Ezkutatzeak ematen die tamaina gauzei.

* Zikinagoa da beti errealitatea dioguna baino; esana, izana edo ekina zuritzen ahalegintzen baikara; alderantzik, garbiagoa izan ohi da errealitatea, seta txarez agertzen dugunean.  

* Ez dago oinaze berdinik, oinazea neurtzerik ere ez, besteenarekin alderaezina da, bakoitzak soilik jartzen dio neurria

* Komenientziara ibili ohi da komenientzia, interesen arabera.

* Demostratzen ez dena ez da ezagutzen.

* Minak  ez dira zauriaren araberakoak.

* Balio handia hartu dezake bizitzak  hogei tiro sartzen dizkizutenean,  tiroen zergatiaren arabera.

* Bakoitzak egiten du zortea, ezarrita datorrela dirudienean ere, zortea ez da berez datorren kontua.

* Besteen begiek egiten dute pertsona bat eder; jakintsu, aldiz, norberak.

* Bizipen bat da norberarentzat bizitza, kontakizuna besteentzat. Kontatzekoak diren bizipenak baino kontatzekoak ez direnak ematen diote piperra eta misterioa bizitzari. Kontatzekoak ez direnak kontatzeak, aldiz, zabartzen dute kontatzailearen itxura eta besteenganako errespetua.

* Protokoloa antzerki bat besterik ez da gehienetan, zerbait artifiziala, gizarterako beharrezko arauak direnean soilik dute zentzua.

* Zer da handia, zer txikia, beste zerbaitekin konparaketak ematen du tamainaren zenbatekoa.

* Sakonean edo funtsean norberak egiten du gozagarria edo itsusia herri edo erresuma bat, norbere begiradak bizi duenaren barne egoeraren arabera. Erresumak eurak, neutroak dira.

* Kasualitatea baliatzen eta kudeatzen dakienarentzat da kasualitatea etekinaren arrazoia”.

 

Nork berea

* Gertatzen da  ez dakizula zergatik zerbait egitea, baina automatikoak ez zarama gehienetan, ez  baitzara robot bat. Ala bai?.

* Norberak nozitu arte ez dugu besteen oinaze eta minak ulertzen, ezta besteen zoriona ere.

* Begiak ez dira beti barnearen ispilu.

* Zenbat aldiz galtzen dugun mintzakidearen mintzagai haria, isilezin, luzeegi, edo arranditsuegia  delako aspergarri zaigunean.

* Zintzoen alderdian borrokatzeak zentzua duela, hori da alde bietako lubakiko buruek beti diotena.

* Eguneanegi bizi gara, gure gaurkoak biharkoari utziko dion arrastoa ikusi gabe.

* Entzuten ez dakienak ez du ikusi ere egiten garbi.

* Ba al du zentzurik,   konpara al daitezke oinazeak, baten eta besteren zauriak?. Erabat pertsonala denez, oinaze bata ezin daiteke konpara besteenarekin, malkoak eta aieneak ez baitira oinazearen zenbaterainokoaren neurria.

* Bakoitzak moldatzen du errealitatea, datozkion edo dituen osagaiak barneratzen dituen heinean, uneko baldintzen arabera.

* Jasotzaile adina errealitate dago, ez dago errealitate bakarrik.

* Sufrimendua, fisikoa zein bestelakoa, beti da isilen eraman behar den zerbait, partekatu ezinekoa, malko, garrasi eta hitzetan itotzen bagara ere.

* Antzaldatu eta edertu egin ohi dugu dena, norbaitentzat atsegingarri izatearren.

* Bakoitzak dugu geure izaera propio geurea, egunerokotasunak zizelatuta.

 

Tematia

* Abstrakziora jotzen dute teoriko, politiko eta poetek, baina beti inposatzen da errealitatea.

* Berekoia da zoriona zoriontsu direnengan, baina halako poztasun bat zabaltzen du.

* Lehenago edo geroago, armak erabili egiten dira.

* Esan gabeko isilekoak baino denak dakizkiten esan gabeko gauzak izan ohi dira garrantzitsuak.

* Jatorrizkoa dena idealizatzeko joera dugu, baina jatorria ez da inolako bermea.

*Gizakion ilusioa omen askatasun kontzeptua,  kontzeptu unibertsala delako, baina egunerokoan txertatuta dago eta eguneroko hori ez da ez ilusioa ez utopia.

* Errealitateak harrapatuko du bizitza ordez ametsa bizi duena.

* Idealizatu egiten dugu liluratu gaituen pertsona edo edozein gai zein gauza, baina errealitatea  errukigabea da.

 

Zertzeladak

* Naturaltasunez begiratzen diegu, baina misterio eta mirari bat  da kanpoan dagoen oro.

* Ez da erraza nekea manipulatzea.

* Biharamuna mikazten du parrandak.

* Historiak borratzen duena jaso behar du memoriak.

* Datuak garrantzitsuak dira  arazoaren neurria emateko.

* Errealitateak ez dauka ez heldulekurik ez pausalekurik.

* Ez dira aldatzen ohiturak pentsatzen ez direnean, baina pentsatzen direnean ere ez sarriegi.

* Zerbait ikustean, oroitzapen bihurtu da ikusitakoa.

* Bizitza errealak nahastu egiten dizkigu irudikatutako asmo denak.

* Norbere bizipenak dira errealitatearen benetako baloreak.

* Gerretan batez ere, gizakiak bazter egin dio selekzio naturalari.

* Ezagunak asko, lagunak gutxi. Premiak erakusten du laguna nor den.

* Beti dago lekuz kanpo gaudela adierazten duen seinaleren bat, baina ez dakigu irakurtzen, interpretatzen.

* Nostalgiak eta gauzak azkeneko ikustean, urruntasun batean bezala begiratzen diegu, eta horrek lausoago bezala egiten ditu, difuminatu, akatsak ezkutatu edo desagerrarazi. Horrek egiten du despedida, agurra, ederragoa bezala. 

* Bada zati ederrik eta zatiak ederrak direnean are ederragoa egiten dute osotasuna. Nolanahi talaiatik, ikuspegi zabalago batez, dena da ederragoa, atal itsusiak eurak lausotu egiten direlako.

 

 

Ederlan

Artea

*  Bihotza hunkitzea, hor datza artea.

* Edozein ekintza bihurtzen da arte, bihurtu daiteke behintzat.

* Forma eta egitura bitxiak, harrigarriak, sortzen ditu naturak, baina gizakiak badu, natura imitatu baino/edo harago, artelan berri ezberdinak eragin ahal izateko sormen ahalmena.

* Artelan orok izan  behar du bere aroko espresio berria, bere garaia islatuz, baita arriskatuz ere.

* Konprometitua den heinean du indarra eta eragina edozein artelanek, jendearekin konektatzen duen heinean, alegia.

* Konprometitua izateak ez du esan nahi arteak politizatua izan behar duenik, zoritxarrez sarriegi politizatuegiak izan ohi dira bai artista bai bere artelana, edo boterea ahalegintzen da artista eta artelana politizatzen, hau da, helburu politikoetarako artista eta artelana baliatzen eta bideratzen. Politikak ezin du baldintzatu artista edo artelana, baina bai biak lagundu,  ahalbideratu eta indartu, beraien independentzia errespetatuz.

* Beti behar luke izan artelana arkitekturak, baita herri xehearentzat eraikin merkeagoak diseinatzen dituenean ere.

* Besteen artelanak kopiatu eta nahastetik ez da artelanik sortuko, lan bitxiak eta ederrak sortu daitezken arren, ez bau egiletasunik erakutsiko.

* Beti egonen da ideia bat artelan baten ostean, baina oso zaila egiten da gehienetan egilearen ideia horretaz jabetzea, baina, seguruenik, nahiz inkontzienteki, eragina izanen du ideia horrek ikuslearengan, edo gizartean, epe luzean bada ere.

* Edozein artelanek larrutik ordainarazten dio egileari.

* Erakunde ofizial edo dirudunei esker edo beraien jopu bizi da artea: elkarrengandik urrun bizi dira herri soila eta artea.

* Gerra bat da artea, sortzaileak pairatu behar duen gerra, irabaziz gozamena izanen du.

* Gizaki arruntentzat da mundua, apaingarri bat besterik ez zaie artea.

* Agorraldi luze eta sakonak ohi ditu sormenak, aurreko artelana gainditzea genioen ahalean soilik dago.

* Edozein arte mota sortzailearen barne arazo eta bizipenen erakusleiho bat da.

 

Edertasuna

* Kontzientetasunak egiten du dena eder, objetibotasunaz harago.

* Ezkontezina izan ohi da oparotasuna edertasunarekin.

* Nostalgiak ez dio begiratzen estetikari.

* Ongiak behar du edozeren gainetik, baina, edertasuna, sarri, sarriegi, gailendu egiten zaio.

* Perfekzioa, ergelen mitoa, artea ez delako behin ere perfektua: kritikoen lehen araua  behar luke

 

 Musika

* Hilda dago jotzen ez den tresna.

* Entzulearen aldarteak baldintzatzen du musikaren eragina, entzuterakoan, baina, alaia edo tristea, dugun barne egoeraren arabera jartzen dugu musika.

* Izugarri zor dio kantagintzak eta orokorrean musikak apaizgoari, musikari entzutetsuez gain, parrokietatik sortu direlako koru eta abestalde asko.

 

Argazkiak

* Lapurreta asko egiten dute kazetariek baimenik gabe argazkiak eginez.

* Irudiak ahanzten ditugulako ateratzen ditugu argazkiak, baina euskarri guztiokin ere sentipenak eurak ere lausotuz joaten dira denborarekin.

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/06/15 07:06
Gogoetak III: Egia, Jakituria

Egia

Zer den

* Ezinezkoa da gaurko gizartean egiaren eta gezurraren mugak ezagutzea. Gertaera makroetan ere.

* Egi bihurtzen da mila aldiz esandako gezurra.

* Harrigarria da nolako miresmen eta liluraz hitz egiten den gehienetan ezagutzen ez den zerbaitez.

* “Egia arratoi bat bezala da,  errepide bazterrean hila”. Gehienetan.

* Ertz ezberdin asko ditu edozein egiak.

* Batzuetan egia izan daitezke azalpenik absurdoenak.

* Jakin behar du gizakiak, nahiz garratza, egia dastatzen,  bestela errari ibiliko da bizitzan.

* Ez dago egiarik, egi netorik behintzat. Egi oro dago  gezurren batekin trabeskatua, kutsatuta, baldintzatuta geratzeraino.

* Ezpata mingarria ohi da sarri egia.

* Egiak beti dira mingarri. Nahiaren kontrakoak direnean, beti. Aldeko egiak eurak ere susmagarriak dira beti, denak direlako baldintzatuak.

 

Gezurra

* Salatu egiten du gezurrak, eta lotsagarri uzten du gezurtia.

* Zein erraz engainatzen dugun geure burua edo ahalegintzen garan engainatzen,  sasi arrazoia direla jakinez. Engainu horietan oinarritzen dira porrot gehienak.

* Ibilbide laburra du gezurrarekin egia ukatu edo zuritzeak.

* Egia ez diren gezurrek kentzen diote sinesgarritasuna pertsona bati.

 

Non

* Dena da deszifratu ezin dugun hieroglifiko bat, beti uzten baitugu, edo geratzen baitzaigu, tiraka jarraitzeko hari-muturren bat.

* Ageriko gauzak ikusezin bihurtzen zaizkigunean bihurtzen gara itsu, nahiz begiak sano zabalik.

* Egia beti dago norberagan, erlatiboa da.

* Distantziak ez dakar egirik, oreka bat soilik.

* Ia inoiz ez da izaten egia bilakatze bidean pentsatuz gauzatutakorik, ametsak baitira ia ideia gehienak.

* Egia ez da gezurra, baina egia ere ez. Ez dago egiarik. Egia uste dugun dena dago kutsatua, oharpen adina egia dago.

* Itxura eta egia inoiz ez datoz bat.

 

Nork

* Sarri izan ohi da izan gezurra gizakiaren pedagogoa.

* Ezinezkoa da noren erruz okertu diren gauzak jakitea, alde biak izaten baitute errua edo eragina.

* Bakoitzak dugu gure baitako toles ezkutuenean ukitzen ez dugun zerbait berezi.

 

Isilpekoak

* Pertsona baten sekretua jakitean, bahituta geratzen zaizu, bere kartzelari baitzina.

* Beti dira kaltegarriak isilpekoak, sekretuak.

 

Zertzeladak

* Zein gutxi fidatzekoak diren literatura gehiegi daukaten gaiak, edo tertulianoek  irrati-telebista saioetan etenik gabe errepikatzen dituztenak.

* Min egin dezake zintzotasun hutsak, hor datza egiaren kontraesan bat.

* Besteak entzun nahi dutena esatea izan ohi da amarrurik ohikoena.

* Egia isiltzea gezurra bezain engainagarria izan daiteke.

* Ez da beti esan behar egin den guztia.

* Sarri ez dakigu egia jakiteak ze zama dakarren, berandu da ohartzen garenerako.

* Batzuetan gezurrak egiak baino min gehiago egiten omen du: epe laburrean agian bai, luzera ez.

* Agurrak bihotzean soilik dute egia aitortzen.

* Gorrarentzat, soinurik ez.

* Ondo etortzen da, gauden lekuan gaudenekin gaudela, tarteka, goitik begiratzen jakitea.

* Badira uneak bizitzan noiz gauzak askoz argiago ikusten direla.

 

Jakituria

Zer den

* Oso zientzia zaila da denbora galtzen jakitea.

* Zer da edukazioa edo gizabidea?: besteenganako errespetua.

* Armonia ez ezik, sentimendu oro da zaila kudeatzen.

* Ezer ez dakienarentzat dena da ikasgai; guti dakienarentzat dena zientzia.

* Bi errealitate ezberdinak dira jakitea eta jakina bizitzea; jakituria antzua da bizitzak ehoa ez denean; horrek egiten du teorikoen eta oinezkoen jakituriaren dibortzioa.

* Jakituria ez da transmititzen, ikasi egin behar da, egunerokoan hesiz eskuratu.

* Itxarotea ikasi beharreko ikasgaia eta bertutea da.

* Datorrena datorren bezala bizitzea oso gutxik duen jakituria da.

* Konprenitu ez arren zerbait onartzea jakituriaren atal bat da.

* Gorde beharrekoak zaintzen jakin, jakituriaren ataletariko bat.

* Pertsonaren senik onuragarrienak denbora behar du umotu eta fruitua emateko. Lehen unean egin behar dira zenbait gauza; beste batzuk denbora behar dute: denbora tarte horiez jabetzean datza jakituria.

* “Antza denez, fisikak senide gogaikarri batek bezala, erantzun guzti-guztiak dakizki”. “Fisikak, zientzia orok bezala, galdera berriak sortu besterik ez du egiten”.

* Espiritua atertu gabe galdetzea da kulturan mugitzea.

 

Nor jakintsu

* Sekula baino informazio gehiago dugu munduaz, baina inoiz bano gutxiago ezagutzen dugu.

* Edozein adinaro da desegokia zerotik hasteko; gainera ez da behin ere zerotik hasten, aurretiko bizitakoak ere hor daude, eragina dute; jaioberriengan ere gurasoen aurre-bizitzak baldintzatzen du haurraren geroa.

* Moteldu egiten omen gehiegi ikasteak; ezjakin izateak, aldiz, esklabo bihurtzen du.

* Nondik datorren baino nora joan nahi den jakitea da garrantzitsuagoa.

* Lan pila bizkarreratuko du ezetz esaten ez dakienak, ezetz esateko gaitasuna duenak, aldiz, lan pila ezarriko bestearen bizkarrean. Zientzia da ezetz bere neurrian esaten jakitea, agian berezko gaitasun bat.

* Okerretik ikasten dakiena egiten da jakintsu.

* Egia da gizon gehientsuenek dituztela hizkuntza muga batzuk harreman espiritualei buruz hitz egiteko, baino hizkuntza mugak baino barne hustasuna delakoan nago zailtasun nagusia.

* Printzipiorik ez duena ez dela ezer esan ohi da, “printzipiorik gabekoa” esan ohi da erdeinu bezala, baina ez da printzipiorik gabeko inor, denok ditugu printzipioak, bakoitzak bereak, arazoa ez da printzipiorik eza, ze printzipio dugun baino, eta adostasunik ezak ekartzen du besteari printzipiorik eza aurpegiratzea.

 

Zertzeladak

* Tamalgarria da norbere buruaz hitz egitea baino gai interesgarriagorik ez edukitzea.

* Okerbidekoa da literatura eta zientzia arau moralez epaitzea.

* Kritika da askoren ekarpen bakarra: ibilera herrena deritzot.

* Ikasleengandik ikastea omen irakaslearen eginbidea: hala behar luke.

* Uneko gorabeherak orokorrean kokatzeko gaitasuna duenak, zertzeladak osotasunean ikusten dakienak, akats eta hanka-sartze asko saihestuko  ditu.

* Indar erakustaldia da Historia guztia, hala dira historia txikiak ere.

* Beharrezkoa da goitikako ikuspegi eta begirada, ikuspegi zabal orokor bat, bizitzaren eta gizartearen kontzeptu osatu bat izateko, baina aldi berea ikuspegi zabal horrek xehetasunera hurreratzea eskatzen du gizartearen aniztasuna eta aberastasunari buruz kontzientzia izateko.

* Isiltasuna da pentsamenduak harilkatzeko lagungarri eragileena. Nola nahi ideien argitasuna litzake beste osagai ezinbestekoa.

* Gizakiak ez du bere egunerokotik harago askorik ikasten.

* Kultura beti da azkena interesen lehentasunetan, politiko eta agintarienetan ez ezik, herriarenetan ere.

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/06/08 11:03
Gogpetak II: Denbora, aurkariak

II

Denbora

Zer den

* Istant neurtezin neurtua, hori da denbora.

* Erlojuk ez gaitu denboraren jabe egiten, denboraz jabetzen ikasi ez dionari alferrikakoa zaio erlojua.

* Leundu, eta, harago, hondatu egiten du edertasuna denborak.

* Denborak, higatu ordez, badaki lehena berpizten.

* Ezer ez da betiko, batez ere betikoa bihurtzen denean.

* Badira eternitatea balio duten liparra besterik ez diren uneak.

* Eternitatea balio dezake istant batek, eta istant bat izan daiteke eternitatea.

* Eternitatea zaizkigu zenbait istant eta bizipen, et hala gogoratzen ditugu ere,  zorionezkoa dira batzuk, oinazezkoak besteak.

* Eszena edo pasadizo labur batek bil dezake bizitza osoa.

* Gelditu bezala egiten da denbora zenbait barne egoeratan, trinkotu egiten den zerbait bezala, borobil eta geldi, heldulekurik gabe.

* Aldatu egiten ditu iraganeko oroitzapenak denborak, eskasak leunduz eta onak hobetuz.

 

Oraina

* Etorkizun dagoenaren eraginpean bizitzea da oraina.

* Iragan bihurtzen da oraina agortuz doan heinean: bizitzaren huskeria.

* Etorkizunari dagokio oraina, ez iraganari.

* Iragana da oraina, zati batean bederen, eta oraina izanen geroa.

* Une oro da gazte sortzen denean, horregatik une bakoitza bizi behar da, luza gabe iraultzen baita, eta gero beranduegi da. Uneak bizi.

 

Iragana

* Beti datorkigu aldatuta iragana.

* Inoiz ez gara, berez, lehengora itzultzen.

* Joana joana, baina denbora joanek ere jotzen dute gerora hor barruko gizakiaren erlojuren batetan.

* Oroitzapena uzten du aurreko orduak, ez besterik, eta eginaren arrastoa.

* Joan oro da erreala, izan zitekeena, aldiz, utopia eta ametsa.

* Iragana hobea izan zela  faltsukeriarekin gabiltza bueltaka, oraina dela daukagun errealitate hoberena eta bakarra, eta geroa hobetu behar dugula ahaztuta.

 

Geroa

* Amets batek bezala eragin behar du  geroak.

* Gero planifikatuena ere beti izanen da sekretu, ia zer gertatuko.

* Hutsala da orainean soilik bizi denaren bizitza, geroak ematen dio zentzua eta bizipoza bizitzari, geroan du zentzua orainak.

* Bizitzen jarraitzeari uko egiten dio etorkizunari  uko egiten dionak.

 

Neurria

* Denari eman behar zaio bere denbora, zazpikiak bihurtzen gara bestela, denak behar du bere erritmoa.

* Berenez ez du neurririk, erlatiboa da, luzea edo laburra, norberak ematen dio neurria denborari.

* Sekula hartzen ote diogu neurria denborari  eta espazioari, ordulariak eta metroak ez baitu bere osotasunean beraien neurria ematen.

* Taxuz neurtu beharra dago joandako denbora datorrenari ere aurre egiteko.

* Betiko eta betirako bihur daiteke ukitu laburrena.

* Erlatiboa da denbora, eternoa izan daiteke une labur bat, eta une ezin laburragoa eternitatea izan behar zuena.

* Barnea huts dagoenean zentzua galtzen du denborak.

* Denborak ez du neurri jakinik, une bakoitzak du berea.

* Sekula ez da berandu ezer egitekorik ez daukanarentzat.

* Bizitza hozka jaten duenari hortzak kamusten zaizkio azkenik. Bizitzari bere erritmoa hartzean datza bizitzeko gaitasuna

*Geldik zaudenean, zeurekin egonean, argiago bizi eta neurtzen duzu denbora, irrealtasun batean bezala, intenporalitatean.

* Arau edo neurri ezberdinak daude denbora neurtzeko, egunkaria edo erlojua dira bi, asko daude, pertsonen egoera eta bizipenena da beste bat.

* Denbora-neurri ezberdin bat ematen dio egoera bakoitzari uneko sentipen edo aldarteak. Eguzkia edo ordularia ez dira denboraren neurtzaile bakarrak.

* Denboraren neurria bakoitzak egokitu eta jarri behar du, mundua bera guk geuk egiten dugu, mundua gure ingurua delako, eta gure premia, baldintza eta izaerara egokitu behar ditugu, nahiz gero gure mundua beste mundu batera egokitu beharko dugun.

 

Zertzeladak

* Iraunkortasunak egiten du iraunkorra ekintza bat.

* Iragana eta etorkizuna  ederrak ohi dira, oraina da buruhaustea

* Dena berdintzen du denborak, dena iluntze ere.

* Denborak hori dauka, den-dena zimurtzen duela, zeharo ulertezin eta ezagutezin egiteraino.

* Denbora eman gauzei; denboraren perspektibaz begiratzeak ikuspuntua eta iritzia aldaraziko liguke.

* Sarri da berandu, baina beti da zerbait berria hasteko garaia.

* Presatia baino ziurrago helduko da helburura presarik ez duena.

* Denbora lasaitzen jakin: norbera lasaitzeko zientzia.

* Betoz bere garaiz gauzak, aurreratzeko irrikarik gabe, gertakizunak gauzatzen diren heinean laburtzen baita bizitza.

 

Aurkariak

Dialektika

* Iritzi, jarrera eta gertakizun kontrajarrien talkak dakar aurrerapena.

* Kontraste eta kontraesanetatik datoz aurrerapenak,  zaharrarekin kontrasteak indartzen du egoera berria.

* Ideia eta errealitatea, gizakiaren kontraste emankorra.

* Ze zaila den maltzurkeria eta ongiaren arteko jokoa.

* Zergatik ote gauza gertagaitzek astunago astintzen gaituztela posibleek baino.

* Betikoan iraun edo aldagaiak bilatu, beti erraza ez den oreka.

* Sartu beharra dago sarri galduko den jokoan.

* Egoerak, ederrenak ere, betiko luzatuz, aspertu egiten gaitu; zorionez gauzak bukatu egiten dira, hortik dator berrikuntza.

* Oroitzapen subjektibo eta errealitate objektiboaren arteko talkei aurre egiten bizi gara.

* Burutapen eta jarrera sakon ezberdin askorentzat bidea ematen dute egoera bereziek, latzek zein gozoek,.

* “Zergatik niri”k norberekeria karga du, “zergatik ez niri” sentimenduak besteekin lotzen gaitu, kidetasun ezaugarria du.

* Bizi-indarren pizgarria da amorrua.

* Inperfekzioaren perfekzioak eragiten digu sarri, eta alderantziz.

* Trebakuntza eskola dira tirabirak.

* Elkarren aurkakoek badute elkar erakartzeko joera, tarteka sarri suertatzen den karanbola.

* Ematea izan daiteke ere egotea.

* Sentimendu zintzoko bizitza bilaka daiteke asperdura.

* Etsaiari aurpegia jartzea bada izan irtenbidea, baina irtenbide izan daiteke ere iskin egitea: indarren orekan dago gakoa.

* Egunerokotasuna bultzatzen du inertziak.

* Lege bihurtzen du ohitura errepikapenak, probabilitate bezala kasualitatea maiztasunak.

* Gizakiaren eta gizarteko eragile nagusienetarikoa da derrigorra.

* Lurrak, dena estaltzen duen heinean, dena estali dezake,  baina erneko diren hazien gordailu bihurtzen da.

* Ezak ematen die balioa gauzei, eta ezinak ekintzei.

* Agurrak badaki pertsonak bere egiara eramaten, hitzetan ez bada ere, bihotzean.

* Arauak, tabuak eta inertziak, hautsiz soilik datoz aldaketak, eta aldatzean dator giza oparotasuna, itxaropen eta bizitza osatzea

* Kontrasteak areagotu egiten du kontrako sentsazioa. 

* Besteak behar dira desegokia existitzeko.

* Itzultzeko modu bat besterik ez da ihesa.

* Hitz-jolasa edo engainu eraberritua izan daiteke kasualitatea.

* Dilema guztiak dira faltsuak, ezer ez da hau edo hori, bien nahastura gehienetan.

* Ito egiten dute barneko garrasiek, kanporakoek, aldiz, lasaitu.

* Ziurgabetasunak adina erretzen du sarri ziurtasunak.

* Sarri presentziak baino indar handiagoa du hutsuneak.

* Kontraesana dirudien arren, irabazi bihurtzen dira sarri galerak.

* “Porrota duintasunez onartzea askotan garaipena izaten da eta porrota garaipen moduan hartzea errebeldia suerte bakarra” : agian garaile aterako ginateke, porrotaren filosofia edo zientzia hori bagenu.

 

Kontrajarriak 

* Denok, bakoitzak bereak, ditugu geure baitan lokartutako deabru handiak, tarteka esnatze zaizkigunak.

* Sentipen kontrajarriak ote maitasuna eta sakrifizioa?; beti elkarrekin doazenak bai behintzat.

* Kontra-efektua ez ezik, orbainak ere uzten ditu debekuak.

* Norgehiago eta norkgehiago orok beti sortarazten du inbidia motaren bat.

* Beldurra eta maitasuna bi sentimendu konbina zailak dira, baina, konbinatuz, eraginkorrak.

* Zoriona eta beldurra elkarren laguna dira sarri.

* Justizia oro da norbaitentzat injustizia; are gehiago, ez dago justizia justurik.

* Geldoak dira aldaketak ahalegin handia behar dutelako, presak azaleko aldaketak dakartza soilik.

* Perfekzio bat omen da ezereza, perfekzioaren ukamena ere ez ote.

* Sena ala arrazoia, dilema sarria eta zaila.

* Irabaziak beti uzten du galeraren bat.

* Tabu bat baztertzeko bera aipatzea izan daiteke bide eraginkorra.

* Esperientziak erakusten du egia dela koldarkeriaren ondorioa direla diskrezioa eta lotsa.

* Esanezinaren irribarreak dira batzuetan paradoxak, askatu beharreko ekuazio bihurriak bestetan.

* Asko goratua izan denak izanen du noizbait beherakoa ere.

* Sen naturalaren moxala da kortesia.

* Ezjakintasunean omen dago jakinduria, egonarria egonezinean.

* Batzuetan iluna baino okerragoa da argia.

* Propio ahazten diren gauzak dira gero akordura gehien datozenak.

* Gizarte sena haustea da plazera norbere bizitza pertsonalera biltzea.

* Sentimenduak dira irudimena eta baikortasunaren alderik txarrena.

* Bakarraren bizitza bi eternitateen arteko unetxo bat besterik ez da, baina ezgai guztion osotasunak gorpuzten du milioika urteko historia.

* Hilkutxa dirudite zenbait arte koadrok.

* Baina badira pertsona perfektuak direla uste dutenak, edo balira bezala jokatzen dutenak. Harremanen pipia da giza perfekzioa.

* Zure herritik kanpo luzez ondoren, jaioterriratzean, zeure herrian sentitzen zara,  zeure herrian darraizula sentipena duzu,  aldi berean erro anitzeko etorkin zarelarena ere.

* Bakardadean eginiko aldirako lagun gehienak betirako ezagunak besterik ez ohi dira.

* Maitasuna eta gorrotoa dira bizitza ehuntzen duten hari nagusiak, eta ez ohi dira iragankorrak.

* Nahigabe ilunetan,  eguna argituko dela iritziak kontsolamendu murritza damaio uneko goibeltasunari. Gau eztiei ostera, etsipen ukitua  dakarkio argituko duen segurtasunak.

 

Ifrentzuak

* Munduarentzat hilik egotea da loa, biharamunean munduari ekiteko.

* Badira bakarrik edo lagunarte oso mugatuan ospatu beharreko urteurrenak.

* Bakardadeak arintzen daki sarri isiltasuna.

* Erotasuna eta jenialtasuna elkarren kideak ohi dira sarri.

* Bakardadea eta isolamendua ezberdina dira berez, baina tarteka kide ere.

* Harrokeria ez da bakarrik agertzen, emozio ezberdinekin osatu edo nahastuta baizik.

* Zein eremu da publikoa eta zein pribatua, antzua da erantzuna bilatzea.

* Justiziaren osagaia da mendekua, eta justizia mendekuaren alaba.

* Edertasun kontrolatua eta basaren edertasuna, biak ederrak.

* Atsekabea ez da melankolia  garbi bat, hiri setiatu batean bizitzea bezalakoa da.

* Uztartuta daude psikologia eta antzezpena,  pertsonaien larruan sartzen dira.

* Salbazioa den heinean da irtenbidea suizidioa.

* Patu mozorrotuak besterik ez dira plazera eta mina

* Halabeharrari dagokio beti alaitasuna.

* Ondo konpontzen diren anaia bikiak dira beldurra eta arriskua.

* Lehen lerroan egoteak ifrentzua du, ahultasunez eta sufrimenduz betetako beste aldea.

* Egoismo mota bat da mesede egitea, maitasuna bezala.

* Maitasuna eta gorrotoa dira bizitza ehuntzen duten hari nagusiak, eta ez dira iragankorrak.

* Hildakoen ifrentzua dira gerra batetan bizirik ateratakoak.

* Beti eman ohi du lasaitasuna helburua lortzeak, baina inola ere ez perfektu eta hordigarria, ez luzarorako behintzat, helburu bat lortzean beti sortzen baitzaigu besteren bat aurrean, kezka  eta ahalegina sortaraziz.

* Premia eta beharra, estura adierazten dute, baina ezberdinak dira.

*  Traizio guztiak dira leialtasun baten ifrentzua.

* Nartzisismoa eta auto-gorrrotoa txapon beraren aurre eta ifrentzua dira.

* Are bakartiago bihurtzen du gizakia beste baten pean bizitzeak.

* Inorentzako etekina den lana, beti izanen da ez-perfektua.

* Pobreak eta ibiltariak, ekipaje urria.

 

Zertzeladak

* Berdinak ezberdintasunean: esaldiak gehiago du burutapenetik errealitatetik baino.

* Joera, gustuak eta zaletasunak perbertsio bihurtzea da txarra.

*  Zoritxarrenak ere zoriontasun apal eta duin bat izan ohi du: kontraesanez betetako misterioa.

* Zoriak ez du beste aukerarik ematen, hartu beharra dago.

* Apetari amore eman nahi ez badiozu, ahoa lotu, mihia estekatu.

* Inork begiratzen ez dituen gauzak, hil egiten dira.

* Konponbiderik aurkitu ez zaizkien arazo denak ez dira konponezinak.

* Zaila da biktima eta biktimarioaren rola saihestea, biak baitira zaurituak, biak heriogile.

* Hurbiltasuna mehatxu da sarri.

* Isiltasunak beti du berarekin mezuren bat.

* Itxarotea ez da pozgarria, zalantza arantza daramalako barnean.

* Hurbilago ez du esan nahi gertuago.

* Ondoren udaberria duen hibernazioa da loa, debaldeko parentesia.

* Beti dago arbuioa eragiten duen zerbait.

* Jaki bat da objektua,  edozer izanda ere.

*  Ahaztu nahi diren gauzak baino ez dira ahazten, barne ukiturik eragin ez digutenak ohi dira.

* Bizitzeko behar beharrezkoa da jatea, baina bizitzeko filosofia edo bizimoldea bihurtzen da askorentzat.

* Askatasunak ez dakar ez barkamenik ez bakerik.

* Bi seme-alabak ez dira sekula berdin maitatzen, ez gehiago ez gutxiago, ezberdin baizik.

* Testamendu ondorengo ondasun banaketarekin oroitzapenak ere banatzen dira, dirua, aldiz, biluzik eskuratzen da.

* Mendekuak ez dakar ezer onik, mendekatzailearen barne satisfazioa gehienez.

* Amorratuaren hitzek biderkatu egiten dute amorrua. Isiltzea hobe.

 

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/06/01 08:56
Gogoetak I: Gizakia - Hitzak eta ekintzak - Ahalak eta ezinak.

Gogoetak  2

I

Gizakia

Izan eta ukan

* Elkartuzaila dira instintua eta logika, logika instintua justifikatzen ahalegintzen bada ere.

* Eromena omen erabakia, askatasuna bezala.

* Joandakoa baino datorkiguna estimatu beharko genuke gehien, nostalgiaren ordez, itxaropena.

* Ez irabaztearekin konformatzen gara sarri, eta hori galtzea da.

*Seinale txarra da denek maitatua izatea, kontraesanean gauzatutako gizarte honetan ezin baitateke denekin ondo etorri.

* Nekagarriagoa da kontziente bizitzea.

* Geu etorri gara ala bizitzak ekarri gaitu gauden tokira edo garenera: erantzunik ez dago hitzen harago.

* Noizbehinka atzerritar sentimenduak hartzen du gure barnea gure herrian bertan.

* Egunerokoari begiratzen omen dio jendeak, egunerokoaren esklabo, egunerokoan plazera          hartzen duenik ere bada, artista ere izan daiteke, sentipenez behintzat.

* Hilko garela pentsamenduak zintzoagoak izatera bultzatzen gaitu, ala abaguneak biziago probestera.

* Izaera edo aldartea, zein da erabakigarriagoa hautuetan.

* Gure barneak esaten diguna daukagu, besterik ez.

* Ezin da galdu ez daukagunik, horregatik ez dugu ezer galtzen amestuz.

* Inork ez du nahi adina, besterik dionak ere.

* Ezer ez sentitzea da sentimendurik bortitzena.

* Berez elikatzen den sentimendua da amorrua.

* Norberaren nahi pertsonalak asetzeko aitzakia da arrazoia.

* “Txepelak baino ez dira gustura egoten erdipurdian”.

* Izaeraren historiako alfabeto sekretuko hizkiak dira aurpegiko orbainak.

* Garaile harroa beti da gizajo.

* Beti ari gara autobiografia egiten, elkarrizketa arruntenean ere.

* Bere miseriak ezkutatze ahaleginean hitz egiten duenak, ahaleginaren heinen uzten ditu ageriago miseriok.

* Ez da helmugarik ez duen pertsonarik, helmugarik gabekotzat uste direnak heldu ez ziren helmuga dute buruan.

* Herriak egiten gaitu, neurri handi batean garen bezalakoak, baina geuk egiten dugu herria den bezalakoa.

* Badakit nongoa naizen, nahiz aldizka ez dakidan nongoa naizen, egon naizen leku guztietakoa naizela ere badakit.

* Badirudi gizakia ez dela inongoa, atzerri batean bizi dela beti, lurraldez baino jarreraz, zerbait ezberdin berriren baten bila baitabil beti, errari, pasoko uneko egoeran, atseden edo geltokirik gabeko ibiltaria, beti aldaketa batera joan irrikan.

* Gorputza gurea den bezainbat gara gu gorputzarena.

* Norbere buruaz segur denak ez du kezka gaindiezinik.

 

Zertzeladak

* Oroitzapenak espazioari eta denborari lotuago daude?, non kokatzen ditugu errazago, tokietan ala denboran?.

* Nomadak dira sentimenduak.

* Geltoki bat baino gehiago ditu bizitzan kasualitateak.

* Fikzio hutsak dira bizipenak.

* Jolas erakargarria da ahotsetik soilik ezezagunaren aurpegia eta gorpuzkera irudikatzea, irudi bat osatzen baitugu entzunez ahotsetik abiatuta.

* Beti dago norbait, edonon, edozertarako, edonolakoa… aurkitzen jakin behar.

* Gure gatza da eguna, eta gu gara egunaren gatza.

* Norbaiti begietara begira, berarekin soilik zaude.

* Sekula ez da berandu berriro gizon osoa izaten hasteko.

* Pertsona batzuk ez dute ezer uzten bere ondoren; ubera uzten dute beste batzuk: aldi baterakoa horietako gehienek, luzarorako bakar batzuk.

* Une urduri eta sarri mingarriak izaten dira, tarteka arimaren zirrikitu sakonenak, azaleratzen diren horiek.

* Besteen trapu zaharra argitzea du gogoko jendeak, inor gutxiri azaltzen dizkiogu norberarenak.

* Beldurra ematen digu barneko hutsune horrek, horregatik ahalegintzen gara estaltzen edo zerbaitekin betetzen.

* Ate bakarra duzunean irteteko, ate hori zeharkatzea besterik ez duzu; aterik ere ez dagoenean zerbait asmatu beharko duzu.

* “Etxeko sua etxeko hautsaz itzali behar dela…”: trapu zikinak etxean garbitu bera direla alegia.

* Kristau bertute bat da austeritatea. Sakrifizio kutsua du, ahalegina saihestea, konformatzea, aukerak eta baliabideak ez erabiltzea, aurreztuz bizitzea…  Norberak daukanarekin moldatzea, baldintzak hobetzen saiatuz, hori da austeritatea.

 

 

Hitzak eta ekintzak

Hitzak

* Hitzek bezainbeste adierazten du sarri tonuak.

* Mezu ederrenak ere, errepikagarriegiak badira, beti aspergarriagatik antzuak.

* Ez du ezer eraginik predikuak, bizimolde aldatzeak baizik.

* Behin ere ez dakigu gure hitz eta jarrerek besteengan izanen duten erreakzioa eta eragina, beraz hobe beti egiazki eta naturaltasunez jokatu, datorrena etorriko da.

* Arriskutsuak behar dute ideia onenak, berritzaileak badira.

* Ez-hitzezko komunikazioa, isilikoa, da sarri esanahikoena.

* Sakonak izan ohi dira hitzik gabeko elkarrizketak.

* Esaldi berak esanahi ezberdinak ditu, hainbat zertzeladen arabera.

* Diskurtso erradikala eta praxi koherentea, gazteak erakartzeko bidea.

* Hitza moteldu ohi du oinazeak.

* Zenbait, eta zenbat, sentipen eta ideia hondartu, zatartu, desitxuratu eta lausotzen zaizkigun hitzez azaldu nahi ditugunean.

* Mila gauza esaten dira hitzik esan gabe.

* Gehienetan entzuleak gehiago dauka esateko hizlariak baino.

* Galdetzera ohituta dagoenak erantzunak ematen ere jakin behar du.

* Baiezko tristea da sarri ezezkoa.

* Eztabaida bera izan ohi da sarri eztabaidaren ardatz edo helburu nagusi, ez ideiak.

* Gauza, gertaera, esaera edo hitz sinpleenak dira sarri  esanahi zabal eta sakonena dutenak, begiratzen edo interpretatzen jakin behar.

* Zurrumurru eta esamesen artean  bizi dena, zaborrez bilduta bizi da.

* Hizkuntzaren kontrolpean ematen omen estreinako bataila.

* Solasaldietako jarioan hitzetan bildutako isiltasunak soilik erantzutea da bakardaderik etsigarriena, ezer ez dioten mintzaldiak dira isiltasun horiek.

* Esaten ditugun hitzetatik laurdenak soilik egingo bagenitu hobeto legoke gizartea eta mundua. Dioguna ondo pentsatuta esateak lekarke berbaldien urritze hori, eta dioguna zentzudunagoa izatea ere.

 

Ekintzak

* Ez da beti hobea gogoeta lasaia erabaki etsi bat baino, zirt-zart egin behar da sarri bizitzan.

* Libertatea gauzatzea da erabakiak hartzea.

* Norbera denaren autokontzientzia erdian kokatu, lehen baldintza lan eraginkorrerako.

* Ausardia behar da tantoa bukatzeko, defendatzaile soilak ez du lehiarik irabazten, gehienez luzatu.

* Konbikzioz jokatzen duenak garaipenaren erdia du jada.

* Amildegi ertzean eroso sentitzea, abenturaren piperra eta gatza.

* Kanpora irten eta bertan segi, aurrera egiteko legea.

* Gogokoa izan behar du lan batek bi aldiz egiteko, behartua ez bada.

* Hitz-jarioa ekintzetan mamitzen ez duenak ez du sinesgarritasunik lortuko.

* Beharrezkoa da bihotza ekimenetan nagusitzeko, baina ez da nahikoa, zangoa ere beharrezkoa da, baina zangoa erabiltzeko ezinbestekoak dira burua eta zuhurtzia.

* Jendea laguntzen diharduten heroi txikiek, hauek aldatzen dute gizartea, eta eramangarria egiten bizitza, nahiz ia inork ez dituen ezagutzen heroi bezala.

* Zer eragileen efikazia ekintzailearen edo hartzailearen fedean datza,  edo ideiak garbi izatean, ekintzaileak direlako beti ideia garbiak.

* Amorrua  ez da osagai onena ekintza baterako, baina beharrezkoa da amorru dosi bat epela dena ibilarazteko. Itsua eta bihozgabea bihur daiteke amorratua, baina apalegia dena ez da sekula santa mugituko. Osagai biak dira beharrezkoa, bere neurrian.

* Ahalegintzeko borondatea duena, pasako da ekintzetara, eta ekarriko du lorpenik, txikia arren.

*  Barregarri gelditzeko beldur denak gogoratzeko ezer gutxi burutuko du.

 * Hurrengo zereginak jarri behar die neurria lo-orduei, biharamuneko eginkizunak eskatzen dion adina lo egin behar du gizakiak, gorputzak bere atseden neurria baitu. Lo gutxiagorekin lan gehiago egin ahalko da, baina ez lan eraginkorragorik.

* Sakrifizio oro da interesatua, nolabait egoista, zerbait lortzeko egiten baita, baina ez da, besterik gabe, masokista.

* Apetitu eta desioez gain, fedea behar da edozer gauza ganoraz egiteko. Zereginaren zailtasunak ematen du fedearen zenbatekoa.

* Begirada luzekoa izan  behar da eragile izateko; hurreko haize boladak eramanen ditu epe laburrera begira aritzen direnak, eragin urrian geratuko dira bere ekintzak.

* Bizitzan ezer ez da alferrikakoa, egindako denak du geroan eragina, ekintzarik txikienak ere bere  arrastoa uzten du. Jabetzen ez bagara ere. Mundua eta gizartea, osotasun bat da.

* Geu salbatzen gara besteak salbatzera eginez.

* Bada sena ekintzarako abiapuntu bat, baina ez da nahiko.

* Bide zuzena zein den jakitea da katramilatsuena, errazagoak dira hurrengo pausoak, nahiz zailak izan.

* Errazagoa da sarri gauzak egitea zergatia esplikatzea baino.

* Arrazoirik eza izan daiteke zenbait gauza egiteko arrazoia.

 

Zertzeladak

* Izaera edo aldartea, zein da erabakigarriagoa hautuetan.

* Hitza bezain garrantzitsua da entzuten, isiltzen ere, jakitea.

* Abilezia zaila da gizon itxiekin komunikatzen jakitea.

* Hitz egiteko konbita pozgarria da, zerbait esateko duzula seinale.

* Bidea egitea da zentzua duena askorentzat, ez inora heltzea.

* Bere bidea du helburu orok, bakoitzak egin behar duena, beste inork eginen ez diona, bidean noraezean ibili nahi ez badu. Zenbat jende galtzen den bidezidorretan eta zenbat jende itotzen den bizitzan txalupa baten zain ertzera igeri ez egiteagatik edo igeri ikasi ez duelako.

* Azken tantoak egiten du gainezka edalontzian, eta gainetikako tanto denak  ondoren. Lehertze oro, gizakiarena, gizartearena zein naturarena, denak puntu gaindiezin bat gainditzetik dator. Batzuetan gizakia ez da jabetzen puntu debekatu horretaz, edo bere erokerian gainditzea eragiten du.

* Erein eta jaso ez, ereilea bera ahitzen duen lan agorra. Desertu bihurtzen da uztarik ez duen lurra. 

* Gutxitan da eraginkorra eta onuragarria erdibidea.

* "Zer zentzu dauka gauzak denboraren hamarrenean egitea”?. ”La  prisa mata marokoar esaldi ohia.

* Betoz bere garaiz gauzak, aurreratzeko irrikarik gabe, gertakizunak gauzatzen diren heinean laburtzen baita bizitza.

* Norbere bekatu eta pribilejioak ordaintzeko zurikeria da karitatea.

* Joaneko autuak eta eginak errepikatzea, asperduraren oinarria.

* Hola edo hala, betirako arrastoa uzten du ohitura errotuak.

* Frustrazioa dakar norbere buruari ahal duena baino gehiago eskatzeak.

* Ezohikoa ez da itxaronkizuna, ezta ametsa ere, baina ametsa da bizitza.

* Ezer egin ez duenaren nekea da nekerik nekeena.

 

 

Ahalak eta ezinak

* Ausardia handia behar da norbere buruaz egiteko, horregatik ez du egiten ia inork.

* “Alkoholak mutuaren ahotsa ere esnarazten du”.

* Gauza bakoitzari bere ezina dagokio.

* Ilusioak ez dira debalde betetzen.

* Diziplina ezartzea da  mugak jartzea, ez bakarrik bizitzaren kontrola norberak hartzea, bizitzak eramana ez izatea, baizik baita ere eraginkorra izateko baliabide eta baldintzak jartzea ere.

* Lortu gabe, hutsunea utzi dizuten asmo, desio eta ahalegin horiek, sexuarenak barne edo batez ere, sakonago errotuta geratzen dira oroimenean lortutako gehienak baino.

* Ohiturak eragiten digu ekintzetan, baina galga ere bada, baita aspergarria ere.

* Ikusi eta ikasi, ikasi eta goza, begiak dira gizakiaren tresna aberasgarrienak.

* Norberarekin deseroso bizi dena, beti izanen da deserrian edo etorkin, edonon egonik ere.

* Gizaki gehienak patuak edo halabeharrak eraginda, nahiz ustez erabaki kontzienteaz bizi, egiazko iparra non dagoen antzik ere eman gabe hiltzen dira.

* Une bakoitzak badu bere arazo mordoa, badaki sortzen behintzat.

* Zama baliotsuenari ere jaregiten zaio gehiago eutsi ezin zaionean.

* Munduko itxurakeriez haragoko errealitatea hobestea jenio baten hautua da, baina erotzat hartzen dugu.

* Ahanztea, suizidio txiki bat da, bizitzatik alde egitea.

* Sostengu gabe geratzen da duenarekin konformatzen ez dena.

* Gure ezinak onartzean izanen gara zerbait.

*Hotzaz gain, hutsa dagoenean da hitsa gela.

* Ez dago zigor justurik.

* Nahikoa da nahi duzun pertsona bat ez aurkitzea, hiri handiena ere hutsik sentitzeko.

* Gorputzeko zauriak orbaitzen dira, arimakorik  ez,  analgesikoak jarri besterik ez diegu egiten.

* Hitzik gabeko defentsa bat bai bada mututasuna, baina baita ezinen ezaugarri bat ere.

* Aterabideak inorengan soilik jartzen dituenak bere ezinean jarraituko du.

* Ahuleziaren ezaugarrietako bat izan daiteke, izan sarri da, amorrazioa; haserrea bera ere.

* Zerbaiti izena jartzea, entitatea ematea da.

 

Zertzeladak

* Negozioetan ez ezik bizitzako edonolako gorabeheretan ez dago bermerik.

* Bidea bera da helburua.

* Asperdurak edo nekeak eramaten du jendea leku berrietara, aldatzeko grinak alegia, baina herrimin izanen da.  Agian familia da eta ez lurra gizakiaren leku baterako lotzailea.

* Sentimendurik ez balute bezala jokatzen dugu animaliekin.

* Beti zapaltzen zaitu makurkeriak, makurtzen zarenean ere.

* Onbide oro da hobekuntza ezkorrarentzat, baina tristea da jarrera hori, betegarriagoa da baikorra izan eta tarteka zer okerrak pairatzea.

* Normalean ez gara abokatuez fida, beharrak eramaten gaituelako beraiengana eta bere esku gaituztelako joaten gatzaie. Etorkizun zalantzatia dugu beti abokatuen esku jartzen garenean. Ez datoz beti bat abokatuaren interesa eta bezeroarena epaiketa eta epaitegietan.

* Berdin zaio mundua goitik behera erortzen bazaio ere norbait lur-jota dagoenean. Infinituraino heltzen zaio inpotentzia totala gizaki ezgauza edo  finituenari ere.

* Asko dira bere porrota gizarteari egozten diotena bere ezdeusa ezkutatzeko.

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/05/25 08:35
Gizartea II: Gatazkak, Boterea, Zapalkuntza.

II

Gatazkak

Bakea

* Gezurra eta egiaz dago antolatuta gizartea, bien arteko oreka da bakea.

* Gerra berezkoa dela esan omen zuen Napoleonek; agintea eta diru zaletasuna duela berezkoa gizakiak esango nuke nik, ondorioa besterik ez dela gerra.

* Errebolta batean errua ez da altxatuena, gobernatzen duenarena baizik.

* Jaio diren guztiek ikusi dute gerraren bat.

* Iraganak baino etorkizunak banatzen du gehiago gizartea.

* Mugarik eza da bakea eta batasuna. Mugak jartzen dizkiogunean gure buruari edo bizitzari sortzen dira elkarbizitzarako arazoak.

* Besteen iritziak erasotzat hartzetik dator biolentzia, datoz mota guztietako konponezinak.

 

Gerra

* Gatazka batean alde bakoitzekoak justifikatzen du indarra, besteak hitzei kasurik egiten ez diola aitzakian.

* Sufrimenduaren monopolioa judutarrei transferitu zaie, holokaustoa alegia, baina antisemitismoak hor darrai, agian zabalduago, Israelgo estatua medio.

* Zer orokor bat da gerra, baita gerraren premia ere,  bizitza barne.

* Sufrimenduaren sinonimoa da gerra. Baita botere egarria eta bakar batzuen aberastasun iturria ere. Gerra egiten ez dutenek eragindako hilketa eta hondamendien iturria da gerra. Bakar batzuen onerako herritarren bizia erabiltzea, baliatzea. Herria bera arma bilakatzen duen jarduera da gerra.

* Gerra edo indarkeria ez da bataila edo ekintza batean bukatzen, ideiak deuseztatzen direnean bukatzen dira gerrak. 

* Izan da gerra “artea” dela esan duenik; bera, baina, ez zen bala batek jota frentean hilko.

* Gerrak ez zaitu sekula bakean uzten, zeuk bakean utzi nahi baduzu ere.

 

Zertzeladak

* Egindakoagatik baino ez egindakoagatik behar genuke damutu eta barkamena eskatu.

* Beti dagoela  norbait norbera baino inteligenteagoa onartzen duenak beti izanen du lekua gizartean, hori ez onartzea da katramila askoren iturria.

* Ez dago gauza gehiegi jakitea baino gauza txarragorik.

* Zenbat min egiten diogun gizakiok elkarri bakoitza berarenarekin gelditzearren, edozein arlo eta edozein mailako boterean. Ikaragarria da besteari min egiteko dugun gaitasuna.

* Sentipen asko apaltzen ditu goseak, eta beste asko harrotzen.

* Beti daude nahastuak, elkar indartuz, gaizkia eta ongia; kontraesana da bizitza, eta kontraesanak gaindituz egiten du aurrera gizarteak.

* Aspaldiko urek ez omen dute gaurko errotarik mugitzen, baina nik baietz uste, errotarri asko  mugitzen duela iraganak askoren bizitzan.

* Indartsua ahulari kalte egiteko ahulegia denean, ahulena bihurtzen da indartsu  eta horretaz baliatu behar da gutxienez indarrak orekatzeko. Bestela indartsua berrindartzean ahula erasoko du. Borrokaren funtsa.

* Erroak sekula santan ihartzen ez zaizkion belar txarra da gorrotoa. Barkamena, aldiz, menderatzaileak menderatutakoari eskatzen dion porrotaren ordainetako bat.Tarteka barkamena izan daiteke gaizkilearen terapia bat, edo gatazkaren konponketarako pausoa ere.

 

 

Boterea

Dirua

* Dirua beti dabil patrika berdinetan batetik bestera; kapital handiak dira dirua; ibai handietan bukatzen diren  errekatxoetako txanponak dira herri zehearen dirua.

* Berarekin dakar miseria aberastasunak, proportzio biderkatzailean, aberats gehiago pobrezia hareago.

* Dirua kaka da, baina denek nahi dute kaka horrekin zikindu.

* Gizaki-bereizgarria da dirua.

* Dirua hego bat bezala da askorentzat, edo gehienentzat, bizitzan hegan eta amets egiteko baliabidea

* Diruak agintzen du, arlo guztietan bezala, etxegintzan ere, herri bateko kale egituraketan. Ahalmen ekonomikoaren arabera egituratzen dira herria eta auzoak.

* Beste norbait edo norbaitzuen bizkar egiten dira beti besteen mailatik goitikako diruak.

* Beti da gatazka dirua, eguneroko edozein arlo pozoitzen duen osagaia. Gerra ororen azpian ere dirua dago, interes ekonomikoa.

* Bihozberatasunak maila xumeko jendeengan du eragina, egoera apal hertsietan, diruak ez baitu bihotzik, eta gaurko gizartean dirua da eragile nagusia.

* Zifra zehatzekin aritzen da negozioa, baina itxurakeriak izanen du bere eragina, iruzurrak aurpegi anitz baitu.

* Gezurra da, esaldi mitiko hutsala besterik ez,  “bezerok arrazoia du” esaldia, filosofia hori bera bezeroari etekin gehiago ateratzeko entelekia bat besterik ez da. Interesak lehenesten ditu beti saltzaileak edo enpresak, bezeroaren interesen gainetik.

* Bihozberatasunak maila xumeko jendeengan du eragina, egoera apal hertsietan, diruak ez baitu bihotzik, eta gaurko gizartean dirua da eragile nagusia.

* Besteen dirua eskuratzea da negozioa.

* Aberatsek ez dute diru beharrik, halaz ere diru-gose dira.

 

Zertzeladak

* Diru iturriak, boterea… orokorrean ekonomia: sailka eta arloka gauzatzen dira; engranajeko gurpil txikienak dira maitasuna eta bestelako sentipen eta abarrak.

* Dirua bihurtu dugu munduko eta gizarteko giltza, dirua dutenak dira herriaren pauso guztien jabe.

* Beti dute dirua aberatsek, baita negozioek porrot egiten dietenean ere.

* Zerk zehazten edo baldintzatzen du zorionaren eskala ezberdina, diruak, ospeak…?, eta pobreengan?, zeren pobreak beren estura ekonomiko eta anonimatuan zoriontsuak eta aberatsak dira. Agian oso erlatiboak dira bai dirua bai ospea eta zoriona.

* Diru dena nonahi eta edonon da beltza eta zikina. Eta daukana belztu eta zikindu egiten du, kopuruaren arabera beltzago edo zikinago.

* Edozein bilera edo elkarte bilakatzen da oso erraz botere-plaza.

* Negozioak egiteko garai txarrak direla hori, ugazaben filosofia da.

 

 

Zapalkuntza

Zapalketa

* Funtsezkoa zaio edozein sistemari pentsamenduaren polizia, eta komeni zaion egia inposatzen du.

* Otsoak ez du otsoa jaten, gizakiak bai jaten du gizakia.

* Sasiak begiak ditu eta laharrak belarriak polizia-gizartean .

* Batzuen ongizateak, esplotatuak egotea eskatzen du.

* Giza ustiapenetik bizi omen mundua, horretan oinarritzen omen, baina mundua gizakiak dira. Autofagia egiten dugu, beraz.

* Gizarte honetan gutxi batzuk monopolizatu nahi dute  pentsa-ahalmena eta pentsa-jarduera,  ideien monopolioa alegia, eta horren bidez gizakia bera bere osotasunean. Pentsamenduaren hedapenaren monopolioa ere bereganatu nahi dute medioen bidez.

* Gerrek milioika pertsona hiltzen dute; gure gerrarik gabeko gizarte honetan, aldiz, zaintza ezak, prebentziorik ezak, gehiegikeriek… eta horrelako abar arruntek  dakarte osasunaren hondamena.

* Infinituraino zabaldu da aukera ezberdinen aukera gizarteko arlo guztietan, baina ezberdintasun ñabar kontaezin guztiokin ere erabat uniformatu gaituzte, moden morrontza ezarri digute, janzkeraren esklabo. Janzkerak ez gaitu gehiago hurbiltzen, jantziei buruz hitz egiteko ez bada.

* Boterea, justizia ere, mamu bat da; aurpegirik, zeinurik, gabeko zenbaki bat, datu zerrenda bat, ezerez bat, bihurtzen gaitu, ondoren irentsi eta menperatzeko.

* Galtzaileren baten bizkar izan ohi da ongizate oro.

* Ebidentea da biolentzia giza geneetan datorrela, biziraupen premia eta nagusitasun egarriarekin batera. Estatus soziala da biolentzia. Agian portaera unibertsalari ondorioztatutako eboluzioarengatik, lehen biziko biziaren unetik.

 

Zapalduak

* Errespetua eta miresmena dio pobreak aberatsari eta agintariari, ahaldunari alegia, menpekotasuna datorkio, ondorioz; noizbehinka errebelatzen da, baina berriz ere bere eskuetan jartzeko.

* Miresmena, errespetua eta beldurra diote  pobreek aberatsei; horregatik ez dira altxatzen.

* Kartzelak laburbiltzen du sistemaren maltzurkeria eta miseria, eta ezberdinki erreakzionatzen du bakoitzak.

* Gizarteak jende pobreari eskaintzen dizkio lan eskasenak.

* Emozionalki ahulen direnentzat dira laguntza-mobilizazio asko; zenbait ekimen antzu ezinaren ahalegina den bezala.

* Gaur egun babesterik ez dago norberaren ingurua, ezta norbera ere, inoren menpe bizi gara, indar ezkutu baina errealen esku.

* Patuak emandako limosnatik bizi  da jende asko.

* Makurtuta bizi garen gizartea gara, gutxi batzuk aukeratu dute txikituta hiltzea; gainera, makurtuak eurak bilakatzen dira hiltzaileenak.

* Hilketa soziala deitu beharko litzaieke bortxa eta arazo sozialek eragindako heriotzei, baita bere buruaz beste egiten dutenen heriotzei ere. Bereaz beste egitea beti da jasanezineko egoera batek eragindakoa, izugarrizko samina du atzean, eta gehienetan injustizia sozial bat.

* Goseaz, alokairuaz, maileguez… hitz egiten dugu krisialdi ekonomikoetan, baina ia ez dugu aipatzen langabetuak galdu dezakeen duintasunaz, hondatzen diren harremanez…

* Hilerria dirudite gaur egun herri askok ekonomia krisia dela-eta: bizipoza lapurtu dioten gizartea.

* Gosez hiltzen dira langileak krisi garaian, beraien esku soilik dago egoera iraultzea, bizirauteko adina soilik emango baitiote ekonomiaren ugazabek.

* Nire irudiko, zertarako ez ezkutatu talentua?. Erantzun konplexua du. Zure onerako soilik erabili?,  besteen onerako?. Esplotatu eginen gaituzte batzuk eta besteek, erabili, talentu horrengatik…

* Inork ez daki zer den ona. Araudi ezarri baten esklabo baikara. Herriarenak ez diren interesek ezarriak. Ona?, norentzat?, hor dago koska.

* Erruaren eta bekatuaren sentipen eta filosofia sartu diote gizakiari gizaldiz gizaldi, erlijio eta botere mota guztien eraginez, horregatik erabiltzen dugu oroimena gaizki egindakoak gogoratzeko, bizitako ordu eder zoriontsuez gozatzeko baino.

* Obedientzia diziplinarekin nahastetik datoz menpekotasun absurdo asko.

* Bakoitzaren esparru mugatuko zenbait ekintza hurbilekotan, eragileak dira bakoitzaren ideiak, askatasun ideia faltsu bat sortuz, baina hor auskalo nongo mailetan hartutako ideiek mugitzen dute mundua, gizartea eta gu bakoitza. Txotxongiloak besterik ez gara herritar xumeak.

* Arrotz eta arrunt izatera kondenatua dago herritar soila gizarte honetan.

 

Zapaltzaileak

* Antzinako dinosauro asko bizi da gure artean, bizi gara.

* Etsaiak etsaitu egiten dira, ondoren exekutatzeko, moralki, demokratikoki eta, hala behar denean, fisikoki.

* Bakoitza bere gaitasunengatik egon behar du funtzio batetan, ez beste interes batzuk eraginda.

* Akusatuak eta lekukoak txiki sentitu behar ziren, beldurra izan behar zioten justiziaren botereari. Justizia zer da ba, botereak darabilen beldurraren erabilpena baino.

* Gizartea bera da gaizkilea, buruzagi eta finantza buruak nagusiki.

* Garitik, ogitik, oso gutxi ikusi zuen gerra zibilaren ondorengo garaiak, artotik gehiago, baina ez gehiegi, eta bera isilean. Ez lurra emankorra ez zelako, estatua lapur bihurtu zelako baizik.

* Egia da konde eta boteredun oro dela herriaren izain, baina egia da ere gu denok egin gaituela bestearen izain gizarteak.

* Giza izaera ezin daiteke izan merezi dugunaren baino gehiago nahi izatea. Nork edo zerk erabakitzen du zer edo zenbat merezi dugun, boterea duten gutxi batzuk besteei ahalik eta etekin handiena ateratzea helburu duen gizarte honetan.

* Estatua, bortxa legitimoaren monopolioa.

* Eskerrak zerurik ez dagoen, bestela sasikume guztien koto pribilegiatua izango litzake eta.

* Askori zaio lasaigarria bortxa, batez ere zenbait unetan.

* Munstro biktimak sortzen dituzte munstro borreroek, munstro bihurtzen diren biktimak, alegia.

* Beti da xarmanta tolesgabea, baina erabilia eta menpeko izan ohi da beti, azpijokoa darabilen azeria izan ohi da garaile.

 

Zapaltresnak

* Argi distiratsuak jarriz itsutzen dituzte gizakia eta gizartea, errealitatea ikusi ez dezan.

* Zenbat idatzi gabeko lege eta debeku!.

* Aingeru Zaintzailea zen haurtzaroan beti begira genuena, Jainko oroikuslea gero, polizia genuen atzetik geroago, orain edonork arakatu ditzake telefono deiak ere.

* Gizakia gauzaez bihurtzeko izaten da gehienetan hezkuntza.

* Ona behar du izan legeak, baina aldi berean salduko dena.

* Ditugun gauzen esklabo bizi gara.

* Ahaldunen onerako asmakizun bat besterik ez dira legeak, beraiek bere interesen onerako jarri eta berrituak.

* Goikoek bere interesak defendatzeko menpekoei jarritako hesiak, kortseak, dira, legeak hausteko jarrita daude legeak.

* Isuna edo nolabaiteko zigorra izan ohi da autoritatearen marka.

* Damua elizaren teologia izatetik politikaren filosofia bilakatu da.

* Eldarniorako erabiltzen dute zenbaitzuk gorespena.

* Debekua da, gutxieneko agintea arren,  agintea duen ororen lehen tresna. Debeku eza debekua baino eraginkorragoa dela filosofia, teorilariena da, gauzatzen ez dena, puntualki ez bada.

* Autodefentsa bat da beldurra, aldi berean bestea menpe edukitzeko arma.

* Astebarrukoak ahazteko egunak dira asteburukoak,  baina sakonean astebarruko sama jasateko indarrak biltzea. Esklaboen patua. Horretarako eta horregatik sortu zituzten elizak eta jauntxoek jai egunak.

* Arauak erabat erlatiboak dira, bakoitzak bere erara erabiltzeko besteen eskubideak errespetatuz, legeak ez dira zerbait fosilduak, une bakoitzari egokitu beharreko arauak baizik. Legeak hausteko dira.

* Mehatxua abere-legea denez, abere saldoa da gizartea, mehatxu-sorta besterik ez baita legedi oro, harreman arauketa baten aitzakiaz.

 

Zertzeladak

* Unibertsitateko irakasleak ukiezinak sentitzen direla diona ez dabil errealitatetik urruti.

* Lege politikak egiten ditugu, baina ez lege eraginkorrak, ez hezkuntzan ez hizkuntzan.

* Izua dakar babesgabetasunak, horregatik babes gabe uzten gaituzte politikoek, edo babes dosifikatua eskaintzen.

* Munduak ez du zurekiko erruki beharrik aurrera egiteko.

* Miseriak gaizto bihurtzen gaitu, baita solidaritatea sortarazten ere.

* Pobreen utopia da dirua aurreztuz aberastuko dela, ezinaren ametsa; gastu txiki batzuetarako bermea soilik lortuko du. Diru handiak lortzen du dirutza. Lapur handiak soilik lortzen dute aberastasuna. Inoren bizkar da beti diru oro.

* Borrokatu egin behar da sarri edo gehienetan, norbere burua babesteko. Berdin gertatzen da eskubideekin. Eskubideak, nolanahi, norbere burua dira.

* Ez du ezer eraginik predikuak, bizimoldea aldatzeak baizik.

* Medioak eragile, hitza nagusitzen da gaurko gizartean: errealitatea estaltzen dute. Garratz ordaintzen diren ekintza indartsuek eta eragileek soilik hautsi dezakete medioen burdinazko  kate hori.

* Ohikoa izan da animalientzako errespeturik eza, kolpeka hartu izan ditugun arokoak gara.

* Herri orok du bere ergela, okerrena litzake, baina, da, baina, ahaltsuen herri ergela izatea.

Burutapenak 2

Jon Etxabe 2018/05/18 09:11
Gizartea I : Nolakoa, Akatzak, Adinaroak, Gizartekotasuna

I

Nolakoa

 Makilatua

* Urteak behar dira gizakiaren zauriak sendatzeko, gizartearenek, aldiz, mendeak behar dituzte.

* Gizartea gizaki askok gauzatutako anabasa dela irakurri dut: egiatik asko du iritzi horrek.

* Zaborra bihurtu da gizartea, baina zabor hori da etorkizuna.

* Zoologikoa dirudi gizarteak, esparru hertsi labur batean bizi gara, ez dugu amestutakoa ezik beste  itsasorik begiratzeko,  ikuspegi zabalik gabe, esperantzarik gabe,  eguneroko monotonia dugu ikuspuntu bakarra, horregatik asmatzen ditugu utopiak.

* Mehatxua abere-legea denez, abere saldoa da gizartea, mehatxu-sorta besterik ez baita legedi oro, harreman arauketa baten aitzakiaz.

 

Mailakatua

* Denontzako lekua dago munduan, nork bere eginkizuna berezia du, kanpo baldintzek zedarritua, baina.

*  Xaloak ez du goi-mailan lekurik gure gizartean.

* Gaurko gizartean ez dute lekurik hondoa jo dutenak, askeenak badira ere, kale gorrian biziko dira, edo psikiatrikoetan.

* Eraikin marjinal eta esklusiboen artean marra izugarri zabala dago gure gizartean.

* Lotsagabeko eta eskrupulorik gabekoena da mundua. Horregatik dago bi zatitan banatua: aberatsak dira gehiengoa, eta pobreak gutxiengoa

* Arrakastan oinarritzen da gizartea, ez obra onetan.

* Komedia da gizartea, eta protokoloa antzezlanaren gidoia.

* Gaurko gizartean ez dago gauza okerragorik erdipurdikoa izatea baino.

 

Ahula

 * Misterioaren geruzaz babesten da gizaki eta gizarte oro.

* “irtenbide petral baten bilatzaile antzuak”: gure gizarteko pertsona gehienak

* Bakardadearen ezaugarria  dira tabernak, bakardadeari ihesi doazenak dira tabernetako bezeroak.

* Ahultasuna da gehienetan elkarbizitzari eta harremanei eusteko osagai nagusia

* Errealaren ondoan, mundu paralelo bat sortze ahaleginean bizi gara.

* Bizitzaren euskarri merkeena da, oraindik, askorentzat ogia. Lurralde aberatsetan osagai lagungarria besterik ez da. Gaurko gizarte aurreratuan ogia premietan gutxienekoa da bizitzako osagaietan.

 

Zertzeladak

* Dena dago merkaturatuta gaur egun: bakea, gerra, presoak…

* Bidezkoa dena soilik egitea ez da nahikoa gauzak ondo joan daitezen, bizitza, gizartea batez ere, gizakia bera ere, oso konplikatua da eta osagai ezberdin asko ditu.

* Gainbehera doa Gu-ari Ni-ak gaina hartzen dion gizartea.

* Mundu modu zeharo aldrebesean eratuak bizi gara, erotuta gaude.

* Egoerara moldatu eta aldaketa eragin, binomio horretan oinarritzen dira gizartearen aurrerapausoak.

* Karitatea bera ere ez da doakoa gaurko gizartean.

* Denok atera behar dugu bizimodua, alferrak eta bizkarroiak dira besteren bizkar bizi nahi dutenak. Bizimodua nola atera da arazoa, hor dago koska.

* Metalezko kaxetan bidaiatzen dugu.

* Askok ogibidez, baina jakin-minez ala denbora-pasa irakurtzen ote jendeak.

 

 

Akatsak

* Asperdura eta estresa, gure gizartea jaten duen pipi bizefaloa.

* Norberekoitasunean hezten gaitu gizarte honek, eta horrek egiten gaitu ez-zoriontsu.

* Nahikoa jakin ez, baina ziurtzat ematea da gizartearen joera ohikoena, zurrumurruen funtsa. Jende oro da jakintsua, herri ezjakinenean ere.

* Beti presaka, hurrengokoaren egarri, edo beldur, biharamunak ez digu ezer bizigarri sakonik  utziko gaurkoa behar den patxadan eta duintasunez bizi ez badugu.

* Beti iristen gara berandu, kaltea eginda dagoenean. Benetako, sakon eta eragile eta pertsonei zuzendutako prebentziorik ez jartzea,  errepresioa soilik erabiltzea alegia, hori da gizarte honen akatsik nagusienetarikoa. 

* Jende bakoitza berarentzat bizi da ekinean zein pentsatzean, jendarte jostagarrienean ere, zer esanik ez arriskutsuenetan.

* Ideiek mugitzen omen dute mundua, baina bakar batzuen ideiak soilik. Gizartea inertziaz mugitzen da, eta gehiengoaren antzu geratzen dira bakoitzaren burmuineko ariketak.

 

 

Adinaroak

* Adin bakoitzak du bere zorion izpia, eta gaztaroak ere badu samindura ugari.

* Debekuen herria da eskola, debekuen adina haurtzaroa.

* Zer eman umeei: ez da gastu kontua, pedagogia arazoa baizik.

* Hitz asko egin behar zaie haurrei, baina goxo, ez zakar eta aginduz.

* Gehiegi babesten ditugu haurrak, ahulegitzat hartzen ditugu, eta gero bere kabuz, baldintza askoz zailago eta arriskutsuetan  ikasi behar izaten dute bizitzaz, osagai ezkorrenetan.

* Umeei eraso bat denean,  beste guztiaren gainetik jartzen dira haurren eskubideak, baina haurrak, bere eskubide eta guzti, edo eskubideoz harago, helduen menpekotasun totalean daude beti, familian, hezkuntzan, kalean…

* Haurrak, bere eskubide eta guzti, nagusien etorkizunerako berme bezala erabiltzen dira.

* Asko hitz egiten da umeen eskubideei buruz, baina zein gutxi errespetatzen ditugun umeen sekretuak, bere bizitzako zirrikitu propio intimo barnekoak. Badirudi umeek dena kontatu behar digutela.

* Haurrak kontrolatzen dituenak etorkizuna kontrolatzen du.

* Ez-zoriontsu bihurtzen du gure hezkuntza sistemak eta nagusion jarrerek haurtzaroa. Haurtzaroa ez da etorkizun zoriontsu baten ataria.

* Bi gurasoenak dira haurrak, erdi eta erdi partekatzen dituzte eskubide eta betebeharrak.

* Haurtzaroa erbestea da sarri umeentzat, gizartetik kanpo bizi da, bere mundu propioan.

* Magnifikatu egiten ditugu adinaro zenbait, baina adin denek dute dramatismo geruza bat, haurtzarotik zahartzarorainokoek.

* Gizakiak ez gaude uneko adinarekin bizitzeko prestatuta, ikasi dugunean adinez aldatu gara.

* Adinean aurrera, emakumeen zirtoen aurrean heldulekurik gabe aurkitzen dena, berdin  sentituko zen gaztaroan ere.

 

Gizartekotasuna

Adiskidetasuna

* Adiskideak eta lagunak dira askoren familia eta denbora-pasarik gozoenak.

* Emakume batekiko erakarpena sentitzea berarekiko omenaldia delako ideia oso erakargarria da.

* Non fida han gal, filosofia gizakontrakoena da, ezinezkoa da bizitza inortaz fida gabe bizitzea. Fidatzea da gauza bat, inozoa izatea bestea.

* Ze zaila den elkarbizitza beti arrazoia duen batekin.

* Larruarenaz harago, mota eta kolore askotako azalera  dugu gizakiok, eta  azalera horiek sortarazitako sentipen eta sentsazioetan oinarritzen da bestearekiko jarrera, gehienetan galderarik onartzen ez dituena.

* Zenbait jendek badu patxada kutsatzeko gaitasuna. Inbidia diet horiei.

* Bakar batzuen edo une bakarretako arazoa izan ohi da bakar egon nahi eta lagunartean egotera behartua izatea. Alderantzizkoa da egoera ohiena, bakardade eramangaitzen ondorioz eta lagunarte premiaz.

* Ez dugu onartzen gurea ez den ibilbiderik, besteengana hurreratu eta pausoa bere ibilerara parekatzen ahaleginduko bagina, errazagoa izanen litzake elkarbizitza.

* Etxepekoen berri ez badugu, are gutxiago kalean gurutzatzen ditugunena. Isla bat gera gehienok, ezeren partaidetzarik ez dagoenean, urruti dago zoriontasuna, zoriontasunak partaidetza minimo bat eskatzen baitu.

* Lagunen datuak ahaztea ez da grabea, memoria arazoa ere izan daiteke eta, laguna bera ahaztea eta berak sortarazitako sentipen eta hurbiltasuna ahaztea litzake grabea.

* Gauzak jakiteak edo arerioak izateak egiten gaitu hurkoarenganako eta inguruarekiko  indiferente. Bestetan solidario.

* Ebidentea da lagunak  dauzkanak altxorra daukala, Ez dago lagun txarrik, lagun txarrak deituak ez dira lagunak, beste zerbait baizik.

* Ez ezer eskatu adiskideari; eskatzekotan, nahiz urrun beti alboan eduki eta sentitzea soilik, horrek emanen dizun segurtasuna.

* Ez da beharrezko adiskidetasunik. Adiskidetasuna asegarria bada onartzen da, eta bestela alboratu egiten da. Hurkotasuna edo hurbiltasuna ez da adiskidetasuna. Adiskidetasunik gabeko hurbiltasunak etsaitasun bihurtzeko arriskua du. Batez ere behartutako edo ekidinezineko hurbiltasuna denean.

* “… elkarri eutsiz maitasunez borbor zegien ozeano otzan bat osatzen zutela zirudien”: Hala behar luke edozein gizarte eta gizalegek.

* Berezko zerbaitek eragiten ditu lagunak, baldintza ezberdinek ahalbideratzen badute ere, eta horretarako ez dago adin jakinik.

 

Bizikidetza

* Elkarbizitza perfektuena bera ere zaila da.

* Begietara begira hitz egiteak errazten du komunikazioa, betaurreko beltzen ostean ezkutatzen diren  edo beste alde batera begira daudenekin zaila da harremana.

* Elkar aditzean datza herri bateko elkarbizitza eramangarria, bakoitza bera bakarka ez da deus.

* Arazo bat duenean gizakiak profesionaltasuna bezainbat estimatzen du ingurukoen hurbiltasuna.

* Gauzak ezkutatzeak galbidera eramaten du harremana.

* Gizakien arteko hesiak jasotzen ditu pobreziak eta oparotasunak.

* Desagertu ez dira egiten adiskidetasun gehienak, baina erabat lausotu eta larutu, bai.

 

Solidaritatea

* Solidarioari benetako sufrikarioa dakarren heinean izanen da efikaza sufrimendu solidarioa.

* Taifas barrutia bat gara gu bakoitza, norberegan bilduta, bestearen errezeloan: bestearen ezaxolati  izatetik dator solidaritaterik eza.

* Jende bakoitza berarentzat bizi da ekinean zein pentsatzean, jendarte jostagarrienean ere, zer esanik ez arriskutsuenetan.

* Bakan batzuen dohaina da errukia, soberan dagoena ematen dugu errukiaren izenean edo bere  eraginez, ezer arriskatu gabe gehienetan. Nolanahi, zerbait materialean gauzatzen ez den errukia, sentimendu huts antzua da.

* Munduko gaitz guztiak nor bere gelan lasai egoten ez jakitetik omen datoz; bedi; baina baita lasai nor bere gelan gordetzetik ere.

* Beti eta denontzat dago besterik bizitzan.

 

Harremanak

* Bi begirada daude, barrenekoa eta azalekoa, bai begiratuaren bai begiratzailearen aldetik, pasiboa eta aktiboa: horrek markatzen du harremana.

* Ze zaila zaion gizakiari barnetik hitz egitea, garunetako zirkuituak hitzetara ekartzea, Bakardadearen osagarri edo ezaugarrietako bat da.

* Azaleko  itxura eta barruragoko gogoa bat ez datozenean, desdoitze horrek egiten du agorra besteekiko harremana.

* Ohikoa  da gure gizartean elkarrekiko bakartze betean irautea.

* Protagonista sentiarazi bestea, harremana sendotzeko artea da.

* Seme-alabek, edozein dela bere adina, errotik baldintzatzen dute gurasoen bizitza.

. * Laguntzeko gai ez diren lagunarteko giroan gertatu ohi da mespretxuz, begi hilez edo gogoa beste nonbaiten begiratu, baina goxo hitz egitea. Egoera sarria.

* “… elkarri eutsiz maitasunez borbor zegien ozeano otzan bat osatzen zutela zirudien”. Hala behar luke edozein gizarte eta gizalegek.

* Lagunarteko bakardadea, zaurigarria eta eramangaitza. Zoritxarrez maizkoa.

* Mesfidantza da giza harremanen pozoi nagusia.

* Erabat zailak dira, izan dira, guraso eta seme-alaben arteko harremanak. Bi aro eta pentsaeren arteko talka egonen delako beti.

 

Komunikazioa

* Hitzak ulertu bai baina esaldiaren esanahia ez, inkomunikazioaren zio nagusia.

* Entzuten jakitea, gutxiren jakituria.

* Begiena, keinuarena, ezpainik gabekoa, begirale isil soila izatea, bera da sarri komunikazio sarkorrena.

* Ikusezin gara kaleko espaloietan, erruz gurutzatzen gaituen jendearentzat.

* Gure bizitza azeleratuak ez digu astirik eskaintzen barnera begiratu eta hausnartzeko, erantzun azkarregiak ematen ditugu eta ematen dizkigute.

* Eguerdiz dela ere, guztiok gara, neurri batetan, benetako izaera ezkutuan gordetzen duten hiriko gautxori ugari horiek bezalakoak.

* Adeitasun esaldiak dira soilik galderak zenbait solasalditan, azaleko harremanen ondorioak, denbora-pasa, edo protokoloa.

* Mila forma ditu gizakien zein animalien  arteko komunikazioak, keinu bat, begirada, jarrera fisikoa… Bada keinuen kodigo bat ere.

* Arinak eta antzuak dira eguneroko gizarteko solasaldiak, baina zentzudunak gehienetan, eguneko eta bizitzaren osagarriak beti, beharrezkoak askotan.

* Lagunekin benetako eztabaidak dira egiazko ezkilak.

* Zenbat aldiz ari garen arrunkeriez beste ezer esatekorik ez dugulako, edo esan nahi ez dugulako.

* Deserosok dira aldebakarreko elkarrizketak, bestea mutu egon edo uzten dugunean; benetan hutsalak, aldiz, elkarrizketako parte-hartze paraleloak, bakarrizketa paraleloak besterik ez baitira.

* Isiluneak, bai konpartitutakoak bai errespetuzkoak, asegarriak dira, komunikazioa dago; isilunea etenez behartutako elkarrizketak, aldiz, aspergarri eta nekagarriak bihurtzen dira

* Beti dago elkarrizketa bat entzule bat badago, nahiz honek erantzunik ez eman, entzule isila ere partaide baita, nahiz hitz egiten duena bezain aktiboa ez izan.

* Deserosok dira aldebakarreko elkarrizketak, bestea mutu; benetan hutsalak, aldiz, elkarrizketako parte-hartze paraleloak, bakarrizketa paraleloak besterik ez baitira.

* Isiluneak, bai konpartitutakoak bai errespetuzkoak, asegarriak dira, komunikazioa dago; isilunea eteteak behartutako elkarrizketak, aldiz, aspergarri eta nekagarriak bihurtzen dira.

* Sekulako aurkikuntza dakar bestearen begietan bere sentimenduak bizitzea. Ze tristeak ezeren ispilu ez diren begiak.

* Entzuten ez dakienak nagusitasuna nabaritzen dio jaramon egiten dakienari.

* Zenbait mezu hitzik gabe.

* Ezaguna edo ezezaguna, ez inori kontatu inork jakitea nahi ez duzunik.

 

Ezagutza

* Beranduegi jakiten direla da batzuetan sekretuak gehienetan argitzen direla uste hori. Sekula ez direla argituko da gizakiok dugun hainbat sekretuekiko esperantza.

* Dirudiena eta egiaz garena  edo bizi duguna. Txotxongiloak gara, ezagutzen ez ditugun eskuek darabiltzate gure bizitzako hariak.  Horrek erakutsi beharko liguke umiltasuna eta elkartasuna.

* Alde ilun eta argi asko ditugu, eta horietako gehienak isilpean geratzen dira, norbere sekretuan. Une argi eta ilunen arteko esparruetan azaltzen gara, eta horiek soilik ezagutzen ditugu.

* Pertsonen antzo, familia bakoitza da bera, eta bere sekretuak diru, gehienetan, sekula ere ez osorik, kanpora azaltzen ez diren gorabeherekin.

* Bakoitzak du zoriontasunaren bere filosofia eta bizipena, eta gehienenetan gure filosofia eta sentipen horien karietara uste dugun besteak ere izan behar direla zoriontsu, eta maiz inposatu nahi izaten ditugu gure filosofia eta sentipenak, baina bakoitza bera da, bere bizitza du eta errespetatu egin behar dugu.

* Oso zaila da besteen bihotzen hondoan zer ezkutatzen den jakitea, eta jakite hori funtsezkoa da bestea ulertzeko: gutxitan gertatzen da hori, horregatik da hain zaila elkarbizitza aberasgarri bat.

* Azaleko gauzekin entretenitzen gara, sakonekoez arduratu gabe, harri gainetik irrist egiten duen ura gara, lurra ureztatu gabe.

* Idatzi edo ez, jakin ere, oso gutxi jakiten da, ia beti azalekoa, anaia-arreben arteko harremanez.

 

 

Zertzeladak

* Solasa eta edaria, saihestezinak dira gehienetan, elkarrekin doaz.

* Gauza asko  jasotzen da hitzei ulertzen ez den tokian, oso aberasgarria izan daiteke begirale isil soila izatea.

* Egin beharrekoa egiteak sari oparoa behar luke izan.

* Errutina eta sinesmen faltsuak dira lotzen gaituen ehuna.

* Bere soroa baino ez du bizi bakoitzak.

* Albokoari begira bizi gara, alderatuz, geurenez, bakoitzaren independentzia bizi ordez.

* “Iman sendoa da zorigaitza”.

* Gauza handiak egiten ahalegintzen gara; zerbait apetatsu eta gogoangarri, ospea dugu amets, baina huskeriengatik, zer txiki apalengatik gogoratuko gaituzte ingurukoek.

* Besteenganako errespetua besterik ez da puntualtasuna.

* Errudun izanik errudun kontzientziarik ez dutenek agian utziko diote min egiteari; errudun kontzientzia dutenak, aldiz, mina eragiten jarraituko dute. Sadikoa delako min eragile kontzientea.

*  Damutuak, aurkariari ematen dio arrazoia.

* Lapur izatea ala koldar izatea da gaitzesgarriagoa?. Ez dakit.

Aurkezpena

Jon Etxabe naiz. 1933an jaioa. Jubilatu nintzanean irakurtzea eta idaztea izan zen aukeratu nuen denbora-pasa nagusia. Mota ezberdineko hainbat material pilatu zait ordenagailuan. Haize bolada batek eramango nauen orri bat naizenez, material hori sarean jartzea pentsatu dut. Zatika eta sailka ateratzen joango naiz. Bideak erakutsiko dit zer eta erritmoa. Lotsa eta ridikulu sentipena sortarazten dit. Baina nahikoa zait bakar bati lan hau baliagarri bazaio.