Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / e-gorblog

e-gorren blog pertsonala (komikiak, informatika eta beste)

"Altza porru", Jakoba Errekondoren "Bizi baratzea"ren jarraipena komikian

e-gor 2016/10/12 16:20
Errekondoren testuak hainbat komikigileren istorioekin tartekatzen dira bertan
"Altza porru", Jakoba Errekondoren "Bizi baratzea"ren jarraipena komikian

Irudia: Asisko

Udazken honetako komikien berri ematen hasi baino lehen, ekainean atera zen Altza Porruren berri ematea tokatzen zen. Jakoba Errekondo ezagunak iaz Argiarekin ateratako Bizi baratzea liburu arrakastatsuaren jarraipena edo osagarria da Altza Porru komiki hau. Hartan baratzezaintzari buruzko bere jakintza eta gomendioak bildu bazituen, beste honetan baratzearen inguruko bere testu ludiko-poetiko batzuk (eta Maialen Lujanbioren sarrera) badaude, baina batez ere baratzea gaitzat duten hainbat komikiz osatuta dago. Egile ugarik egin dituzte komikiok: Unai Iturriaga, Asisko, Iñaki Martiarena Mattin, Ainara Azpiazu Axpi, Zaldieroa, Unai Gaztelumendi, Antton Olariaga eta Joseba Larratxe Josevisky. On egin!

Emakumeak eta euskal komikigintzari buruzko ikastaroa Durangon udazkenean

e-gor 2016/10/06 18:35
Andragunea Emakumeon Topaguneak antolatuta eta Josune Muñoz adituaren eskutik

Ikastaroaren kartela

Durangoko Andragunea Emakumeon Topaguneak Emakumeak eta euskal komikigintza ikastaroa antolatu du. Urriaren 27tik abenduaren 22ra bitartean izango da, ostegunetan 17:00etatik 19:00etara. Skolastika Literatur Zerbitzuak zentroko Josune Muñoz izango da irakaslea, gai horretan benetako aditua. Interesgarria zinez!

Intxaurrondoko komiki-solasaldien kurtso berria

e-gor 2016/10/04 21:15
Lau saio euskaraz izango dira, neuk gidatuta

Solasaldien kartela

3 zangotako komiki solasen II. edizioa

e-gor 2016/09/29 21:45
Geratzen diren biak urrian izango dira Komikigunean, Dani Fano moderatzaile dela

Solasaldien kartela
Irudia: Dani Fano

Iaz bezala, aurten ere Donostiako Komikiguneak 3 zangotako komiki-solasak antolatu ditu. Dani Fanok moderatutako hiru mahai-inguru hauetatik lehena ekainean izan zen (Literaturatik komikira, Harkaitz Cano, Patxi Zubizarreta eta Eider Rodriguezekin) eta pasatu egin zitzaidan hemen iragartzea... Baina hurrengo biak urriko bi larunbatetan izango dira. Lehenbizikoa urriaren 8an izango da, Oihua sarean: H28 aldizkari saretirikoa izenburuarekin eta Iñigo Astiz, Unai Iturriaga eta Patxi Gallego gonbidatuekin. Eta bigarrena urriaren 15ean, El trabajo del editor en el cómic gaiaren inguruan (gaztelaniaz), Fernando Tarancón (Astiberri), Joseba Basalo (Aleta) eta Mikel Soto (Txalaparta) editoreekin. Han ikusiko dugu elkar!

Parrapean III. Komiki Lehiaketa

e-gor 2016/09/28 21:00
Urriaren 14a bitarte aurkez daitezke lanak

Lehiaketaren kartela
Irudia: Adur Larrea

Luterl taldea, fanzineen urrezko garaiko azken mohikanoak

e-gor 2016/09/27 20:35
Ondarroako talde hau 1983tik ari da komikiaren inguruko ekintzak antolatzen eta komikiak argitaratzen

Joan den mendeko 80ko hamarkadan, autogestio, gaztetxe eta abarren urrezko garaian, komiki-elkarte ugari sortu ziren Euskal Herriko herrietan, fanzineak argitaratu eta bestelako ekitaldiak egiten zituztenak. Orduz geroztik elkarte haiek desagertzen joan dira eta bidean beste berriak ere sortu dira. Ondarroako Luterl kolektiboa da garai hartan jaiotakoetatik zutik dirauen bakarretakoa. Eta irauteaz harago, indartsu jarraitzen dute beraien egitekoan.

(Noticias taldeko Ortzadar gehigarrian 2016/02/16an argitaratutako artikuluaren jatorrizko extended bertsioa)

Luterl kolektiboaren ekintza eta argitalpenen hainbat argazki
Argazkiak: Luterl

Ondarroako Luterl taldearen sorrera ez zen planifikatutako zerbait izan. 1983an hainbat komikizale elkartu eta beraiek egindako komikiekin erakusketa bat muntatu zuten. Hurrengo urtean lagun horiek berek fanzine bat atera zuten eta ondoren ekintza gehiago etorri ziren. Hori guztia gorpuztu egin behar, eta 1986an kultur talde gisa eratu ziren, Luterl izenarekin. Eta hala, lagun koadrila batek ia nahigabe hasitako ekimen hura, gaur egunera arte iritsi da. Garai hartatik iraun duen Euskal Herriko talde bakarretakoa da -bakarra ez bada-, eta ziurrenik daudenen artean bizitza luzekoena. Taldearen sortzaileetako eta arimetako bat den Ion Iñaki Artetxek dioskunez, “bai, garai haietan komiki-fanzineak edota komiki lehiaketak ugari izan ziren, baina uste dut gu garela ordutik gaurdaino iraun duen komiki zaletuen talde bakarra; fanzineei dagokienez, TMEO ere badago, geroago sortu zena, eta lehiaketa arloan Portugaleteko Udalak antolatzen duena da iraun duen bakanetakoa”.

“Uste dut gu garela ordutik gaurdaino iraun duen komiki zaletuen talde bakarra”

Ion Iñakiren arabera, taldekideak 10 inguru izan dira, baina “gure ibilbidean zehar jende askoren laguntza izan dugu gure ekimenak aurrera eramateko”. Kontatu digunez, gauza ugari eta anitzak egin dituzte 33 urte hauetan, eta beraien jarduera nagusiki euskaraz da. Ondarroako Komiki Jardunaldiak 18 alditan egin dituzte, azkena aurtengo urtarrilean bertan. Bere garaian, 3 komiki-lehiaketa ere egin zituzten Udalaren laguntzarekin. Kartzelan sortutako artelanen 6 erakusketa ere egin dituzte. Eta ezin konta ahala bestelako erakusketa, tailer, aurkezpen, emanaldi...

Esparru lokalaz haragoko argitalpenak

Luterl elkartearen ezaugarri nagusietako bat bere argitalpenak dira. 80ko hamarkadako beste elkarteak bezala, fanzinegintzan aritu ziren ia sorreratik. “Lehen erakusketaren hurrengo urtean Globho fanzinearen lehen zenbakia kaleratu genuen”, dio Artetxek. Haren seme bastardoa deitzen duten Globhito (beraien ekintzen berri ematen duen berripapera dena) gaur egun ateratzen jarraitzen dute. Globhorma aldizkari murala ere egin zuten garai batean, pareta batean marrazten zen fanzine erraldoia. Eta beraiek emandako komiki-ikastaroetan egindako lanak Spantabiejas eta Marxekota argitalpenetan bildu zituzten.

Globhorma bat
Argazkia: Luterl

Baina beraien argitalpen-jarduerak esparru lokala eta fanzineen formatua (grapatu eta fotokopiatutako zuri-beltzezko orriak) gainditzen du. Hainbat komiki argitaratu dituzte album formatuan eta plaza ezberdinetan saldu, hala nola Getxoko Komiki Azokan, non urtero jartzen duten standa. Globhosonda bilduman Ondarroako komikigileen hainbat lan argitaratu dituzte: Kirmen Uribe eta Josu Aranbarriren Le blist - Bilduma bat (Uriberen lehen argitalpena omen dena), Austin Agirretxearen Barregarri, Ion Iñaki Artetxeren Azken mohikanoak hemen gaude eta Ion Iñaki Artetxe eta Kaiet Bengoetxearen Euskoman – Izan ala ez izan. Eta beste egile batzuenak ere argitaratu izan dituzte, esaterako Josu Garalderen Itxasoko deabruak edota kultuzkoa bihurtu den Kapitan Kaoporrex – Relatos de bajamar, Rober Garayrena.

Ez da gutxi egin dutena, ez horixe! Baina ez dute haatik uzteko asmorik. Artetxeren esanetan, komikiaren munduak jarraitzen duen artean, beraiek ere ahal duten neurrian jarraitzeko asmo irmoa dute. James Fenimore Cooper-en eleberrikoak ez bezala, azken mohikano hauen amaiera ez da oraingoz iritsiko.

Euskal komikilariak, arrakastatsu nazioartean

e-gor 2016/09/22 17:40
Frantzian, Espainian, Italian... hainbat komiki atera dituzte

Komikien azalak
Irudia: Iñaket / Juan Luis Landa / Iñaki Holgado / Guillermo Gonzalez

Euskal komikigileak ez dira ahuntzaren gauerdiko eztula, ez horixe! Hemen kaleratzen dituzten lanez gain, nazioarteko merkatu gogorrenetan ere argitaratzen dituzte komikiak, arrakastaz gainera! Eta bestela, ikusi azkenaldian argia ikusi dutenak.

Mikel Begoña gidoilariak eta Iñaket marrazkilariak zenbait komiki argitaratu dituzte Espainian eta Frantzian: Tristísima ceniza - Un tebeo de Robert Capa en Bilbao, El pico de los cuervos - Matar a Franco, Le bec des corbeaux – Abattre Franco... Beraien azken lana da Ötzi - Por un puñado de ámbar, iaz Norma argitaletxeak atera zuena. Berriki italiarrez ere atera du Barta argitaletxeak, Ötzi - Per un pugno di ambra izenburupean, eta Ötzi bera dagoen Hego Tirolgo museoaren bedeinkapenarekin! Eta irailerako, bigarren atala aterako dute berriz Normarekin, El bueno, el feo y el tuerto.

Arthus Trivium 1 – Les anges de Nostradamus albumean, Nostradamus igarle ezagunak bere ikuskari-botereak eta hiru zaldun dizipulu baliatzen ditu bere garaiko arazoak eta okerrak konpontzeko. Arthus Trivium da dizipulu horietako bat, mistizismo, sorginkeria eta emozioz betetako abenturak biziko dituena. Rauleren gidoia maisutasunez marraztu du Juan Luis Landak Arthus-en lehen abentura honetan, Les anges de Nostradamus, eta izugarrizko arrakasta izaten ari da Frantzian Dargaud etxearekin: hainbat astez komiki salduenen artean izan da, eta salduena izatera ere iritsi da! Eta hori ez da batere erraza, han asko argitaratzen baita eta oso ona... Jakina, hurrengo tomoa ere bidean da, eta beste hainbat herrialdetan ere argitaratuko da. Zorionak, Juan Luis!

Frantzian jarraituta, Lehen Mundu Gerrako batailarik luzeena eta gogorrenetako bat izan zen Verdungo gudua. 1916 urtea ia osorik iraun zuen, 250.000 hildako eta 500.000 zauritu baino gehiago izan ziren. Ekitaldi ugari ari dira egiten haren mendeurrena gogorarazteko, eta horien artean dago Grand Angle argitaletxea ateratzen ari den komiki saila. Jean-Yves Le Naouren gidoia lantzeko, Marko hautatu dute storyboard-a egiteko eta Iñaki Holgado irudiak marrazteko. Lehen albuma, Verdun 1 – Avant l'orage, salmenta oso onak izaten ari da.

Azkenik, Xabiroirentzat Kortsarioen ostatua albuma marraztutako Guillermo Gonzalezek ere Frantzian komiki bat argitaratu du. Le chevalier à la licorne du izenburua (Adarbakarraren zalduna alegia) Stéphane Piatzszeken gidoia duen eta Soleil argitaletxeak atera duen album honek, eta Erdi Aroko frantsesen eta ingelesen arteko gerrak eta mitologia ditu gaitzat.

Xabiroi 40!

e-gor 2016/09/06 21:35
Ekaineko zenbakia, beti bezain bikaina

Xabiroi aldizkariaren 40. zenbakiaren azala
Irudia: Guillermo Gonzalez

Atzerapen apurtxo batekin ematen dizuet berri Ikastolen Elkartearen Xabiroi komiki-aldizkariaren ekaineko zenbakia, 40.a, atera dela, eduki honekin:

On egin ba!

Urtearen lehen erdiko euskarazko komikiak

e-gor 2016/06/27 18:15
Hiru behintzat atera dira lehen seihileko honetan

Komikien azalak
Irudia: Marko / Paco Roca

Bolada onean gaude euskal komikizaleok! Azken zenbakietan kontatu genizuenez, 2015 urtea izan zen, diferentzia handiarekin, azken urteetan euskarazko komiki gehien atera diren urtea. Eta 2016a ez dugu batere gaizki hasi! Nobedade gehienak beti udazkenean ateratzen badira ere (badakizue, Getxoko azoka, Durangokoa, Gabonak...), aurtengo lehen seihilekoan jada baditugu hiru komiki gehiago euskaraz! Hemen duzue horien inguruko informazio gehiago.

Alde batetik, Harriet argitaletxearen bi albumak ditugu. Gregorio Muro Harriet komikigile ezagunak iaz jarri zuen martxan bere abentura berria, Harriet argitaletxea sortzea hain zuzen ere, 80ko hamarkadako Justin Hiriart bere klasikoaren edizio osoa atereaz. Orain Txinara bidaia eta Indiara bidaia argitaratu ditu, gidoilaria Béka eta marrazkigilea Marko Xabiroiko kolaboratzailea dituzten bi komiki. Aurretik duela pare bat urte Frantzian Bamboo argitaletxearen eskutik ateratako komiki hauetan, bikote gazte batek herrialde horietara egindako bidai bana kontatzen dira tonu umoretsuan. Komikion aurkezpena asteazken honetan izango da, hilak 29, goizeko 11:00etan Donostiako Komikigunean.

Bestetik, Astiberriren nobedade hau dago. Paco Roca Espainiako komikigile ezagun eta arrakastatsuenetakoa da dudarik gabe. Bere azken urteotako lanek (Arrugas, El invierno del dibujante, Los surcos del azar...) salmenta onak, sariak, zinemarako adaptazioak eta abar izan dituzte. Horiek guztiak Bilboko Astiberri argitaletxearekin atera ditu, eta beharbada ezagunena dena euskaraz ere argitaratu zuen 2014an, Zimurrak hain zuzen. Iaz La casa kaleratu zuen, bere aita omentzen duen lan guztiz pertsonala. Martxoan Espainiako komiki-denden elkarteak 2015eko komikirik onenaren saria eman zion, eta oraindik ere gehiago eramango ditu, ziur. Orain lan eder hau euskaraz gozatzeko aukera dugu, Etxea alegia, benetako luxua.

Gregorio Muro "Harriet": “Erretiroa hartuta ere, sortzaile izaten jarraitu nahi nuen”

e-gor 2016/06/07 20:00
Donostiar zinemagile eta gidoilari ezaguna komikien mundura bueltatu da eta, lan berriak egiteaz gain, argitaletxe propioa ere sortu du, Harriet argitaletxea hain zuzen

(Noticias taldeko Ortzadar gehigarrian 2016/04/23an argitaratutako artikuluaren jatorrizko extended bertsioa)

Harriet bere estudioan
Argazkia: Ortzadar

Gregorio Muro Harriet (Hernani, 1954) komiki-gidoilaria izango da ziurrenik euskal komikigile emankor, arrakastatsu, saritu eta nazioartekoena. Eta hori asko esatea da, kontuan izanik hamarkada bat baino gutxi gehiago aritu zela horretan, 80ko hamarkada hain zuzen. Azken 20 urteak zinemagintzan eman ondoren, iaz ezustekoa eman zigun Harriet argitaletxea izeneko zigilu propio berria sortuz eta bertan Justin Hiriart bere lan klasikoa berrargitaratuz. Elkarrizketa egin diogu argitaletxe berriarekin dituen asmoen eta beti dituen beste kontu interesgarri ugarien berri izateko.

Euskal komikigile garrantzitsuenetakoa zaitugu, baina 80ko hamarkadan besterik ez zinen aritu komikigintzan...

Bai, 1980an hasi nintzen, gero 1982tik aurrera Frantzian ere argitaratzen hasi nintzen, eta 1993 edo 1994ra arte aritu nintzen.

Komikigile oso gisa hasi zinen, hau da, gidoigile eta marrazkilari lanak egiten zure komikietan.

Bai, Erein argitaletxearentzat komikiak idatzi eta marrazten hasi nintzen: Iker eta Ixone, Bizarzuri, Tom eta Wandy...

Baina gero soilik gidoilari izatera pasatu zinen. Zergatik?

Nire lagun Fructuosorentzat istorio laburren gidoiak egiten hasi nintzen Ipurbeltz aldizkariarentzat. Garai bertsuan Julen Lizundiak, Erein-eko zuzendariak, beste batzuentzako gidoiak egitea proposatu zidan: Redondo, Sestelo... Eta horrela hainbat lan egin nituen Erein-entzat ere. Orduan konturatu nintzen beste batzuentzako gidoiak egiten nituenean istorioak hazi egiten zirela, handitu, hobetu. Izan ere, nik marrazkigile moduan nire mugak nituen, eta gidoiak nire mugetara egokitzen nituen, hau da, ez nion nire buruari eskatzen ongi marrazten ez nekizkien gauzak marraztea. Beste batzuentzat egitean, aldiz, ez nuen horrelako kezkarik eta edozer gauza eskatzen nien, ni baino askoz dohatsuagoak baitziren marrazten.

Justin Hiriartekin hasi zenuen etapa berri bat, album luzeak egiten, album bat baino gehiagoko serieak, gai serioagoekin, eta Frantzian argitaratzen.

Justin Hiriart eta Jon eta Mirkarekin izan zen, biak bateratsu izan ziren. Ipurbeltz aldizkariarentzat istorio laburrak egiten ari ginela, 1981ean Bartzelonako Komiki Azokaren lehen edizioa egin zen, eta hara joan ginen Fructuoso eta biok beste hizkuntza eta merkatu batzuetan argitaratzen saiatzera, komikiaz bizi ahal izateko. Han jabetu ginen oraindik ez geneukala nahikoa kalitaterik jauzi hori emateko. Gainera, ikusi genuen komiki franko-belgikarrak normalean beste formatu bat zuela, 46 orriko albuma. Eta bi erronka horiei heltzea erabaki genuen hantxe bertan. Fructuosori Jon eta Mirka egitea proposatu nion, baina berak ez zuen zientzia-fikziorik egin nahi, nahiago zituen itsasontzien eta horrelakoen istorioak. Nik banuen asmoa balea-arrantzaleen inguruko zerbait egitea, nahiz eta nire hasierako asmoa ez zen album formatuan egitea. Eta hala proposatu nien Justin Hiriart egitea Fructuosori eta Jon eta Mirka Redondori, eta biak aldi berean garatu ziren. Hurrengo urtean Angulemako Azokara eraman genituen bi proiektu horiek. Bartzelonan ezagutu genuen Jacques Glénat-i (Glénat argitaletxekoa) erakutsi genizkion, gustatu zitzaizkion eta baiezkoa eman zigun. Horrek atea ireki zigun, eta hala muturra sartu genuen Frantziako merkatuan. Justin Hiriaten bost album atera genituen eta Jon eta Mirkaren bi.

Geroxeago Sorgin seinalea atera zenuen Redondorekin.

Ikusi genuen orduan oso bogan zegoela komiki historikoa. Nik atsegin nuen, eta Justin Hiriarten esperientzia banuen. Hala, Habeko Mik aldizkariarentzat Sorgin seinalea egiteari ekin genion, gogoa Frantzian ere jarrita. Oso serio hartu nuen, eboluzioan pauso bat gehiago ematea zen. Justin Hiriart abentura hutsa zen, hau serioagoa sen, beste osagai batzuk ere zituen: gai sozialak, feministak... Ongi atera zen eta Dargaud argitaletxeak atera zuen Frantzian, bost album guztira. Guretzat garrantzitsua izan zen, bi argitaletxe frantziar handirekin argitaratzen ari baikinen. Horrek segurtasuna ematen dizu, egonkortasuna: batek lanen bat nahi ez badu, bestea hor duzu.

"Nire burua irudi-narratzailetzat daukat"

Eta geroago beste asko etorri ziren: Simon Besaluze, Eguzkiaren izerdia...

Habeko Mikerako beste marrazkigile batzuekin ere hasi nintzen lanean. Jose Manuel Mata-rekin Hermes egin nuen, ez zena Frantzian argitaratzera iritsi -tentatuta egon baziren ere-. Hala, abentura historikoaren bidetik jarraituta Eguzkiaren izerdia egin genuen eta Frantzian ateratzea lortu genuen, bost album guztira. Eta Luis Astrain-ekin Simon Besaluze egin nuen, hiru album, Frantzian ere atera zirenak.

Denek salmenta onak izan zituzten.

Bai, hala da. Sorgin seinalea oso arrakastatsua izan zen, best seller bat. Lehenengo albumaren 70.000 ale inguru saldu genituen. Baina beste serieak ere asko saldu ziren, album bat ere ez zen 20.000 aleetatik behera ibili. Eta oraindik ere, komikiei puntuazioa esleitzen zaien webguneetan, gure lanek izartxo asko dituzte!

Sariak ere irabazi zenituzten.

Bai, sari batzuk eskuratu genituen. Justin Hiriart Angulemako Sari Nagusirako izendatuta egon zen. Sorgin seinaleak Lucca-ko Jaialdiko saria eta Frantziako liburu saltzaileen saria eraman zituen. Eguzkiaren izerdiak Sierre-ko Jaialdiko Alpeetako Sari Nagusia -Hugo Pratt-ek eskura eman ziguna, berak irabazi baitzuen aurreko urtean- eta Hyères-eko Jaialdiko saria irabazi zituen.

Lan hauek guztiak lehenago euskaraz ikusteko zortea izan genuen, ezta?

Bai, lehenbizi Habeko Miken eta Erein argitaletxean ateratzen ziren euskaraz. Beno, bukaerako batzuk lehenago atera ziren Frantzian, hemengo argitaratze erritmoa motelagoa zelako eta Frantzian hasitako sail bakoitzeko urtero album bat atera behar genuelako.

Eta bapatean, Frantzian arrakastaren gailurrean zinenean -Charlier berria esaten zizuten-, komikia egiteari utzi zenion. Nolatan?

Beno, ez zen hain bapatekoa izan, urte eta erdi edo bi urte iraun zuen prozesu bat izan zen. Hainbat faktore elkartu ziren. Batetik, zinemaren munduan sartzea eskaini zidaten, beti atsegin izan nuena. Horretan hasi nintzen eta ez nuen denbora askorik komikiarentzat. Bestetik, nire marrazkigileak ere komikigintza uzten joan ziren: Fructuoso Televisión Españolan hasi zen eta Justin Hiriart bertan behera utzi behar izan genuen zegoenetan; Matak ere utzi nahi zuela esan zidan ez zegoelako gustura argitaletxearekin, eta sei album izan behar zuen serieari bostgarrenean eman genion amaiera; eta Astrain komikigintzan hasi zen irakasle gisa lanik ez zuen garai batean, baina berriz ere irakaskuntzara bueltatzeko aukera izan zuen eta ezin izan zuen komikiak egiten jarraitu. Redondorekin bakarrik gelditu nintzen, eta hor ere beste gauza bat gertatu zitzaigun. Gure editore frantziarrek guk Barbarrojaren gaztaroari buruzko serie bat egitea nahi zuten, eta hori egitera behartzeko jokaldi zikin bat egin ziguten: Sorgin seinalea amaitutzat eman zuten eta azken lana ez ziguten ordaindu. Ni asko haserretu nintzen, aurre egin nien, abokatuekin mehatxatu nituen ordain ziezadaten... eta markatuta gelditu nintzen. Beraz, utzi egin behar izan nuen. Redondo guzti horretatik kanpo utzi nuen, bera ez erretzeko, eta berak jarraitu ahal izan zuen beste gidoilari batekin Barbarrojaren gaztaroari buruzko seriearekin, bost album izan zirenak.

Harriet argitaletxeko hurrengo argitalpenen azalak
Irudia: Redondo / Marko

Baina pentsatzen dut ez zenuela zaila izango beste marrazkigile eta argitaletxe batzuk lortzea, nahi izan bazenu...

Saiatu nintzen, baina ez da hain erraza. Frantziar merkatuan sartzeko langa argi bat dago, eta lan asko daude hurbil baina ez dira iristen. Eta, esan bezala, zinemakoa atera zitzaidanez... Hiru serie prestatu nituen, marrazki batzuekin eta guzti, ez zirenak ateratzera iritsi. Bat Lepantoko gaiaren ingurukoa zen, galerak, Mediterraneoa... Itsasoa asko atsegin nuen. Beste bat Matarekin prestatu nuen Glénat-entzat -horren kontura haserretu zen Mata argitaletxearekin-. Fantasiazko thriller bat zen, Mandragora izenburukoa. Pertsonaietako bat medium bat zen, Mandy, Mandragora ezizenekoa, eta FBIko agente bat, guztiz eszeptikoa, berarekin joan behar zena kasu parapsikologikoak konpontzera. Gaiak antz handia du The X Files seriearekin, ezta? Harrigarria da, bai, baina hau seriea baino 3 urte lehenago izan zen! Eta Astrainekin beste bat prest neukan, thriller politiko bat, Berlingo harresiaren erorketaren ingurukoa, KGBko agente-ohiak...

Eta bi hamarkada osoz egon zara zinema egiten, lehenbizi animazioan eta gero irudi errealean, film luze zein laburretan, gidoilari, zuzendari eta produktore gisa...

Beno, batez ere animazioan aritu naiz. Badut film luze bat, erdi animazio erdi irudi erreala dena (El rey de la granja), eta hainbat film labur, batzuk animaziozkoak eta batzuk irudi errealekoak.

Ezberdina izango da komikia eta zinema egitea.

Komikia eta zinema ez dira hain ezberdinak ere, istorio eta irudiekin lan egiten da bietan. Nire burua irudi-narratzailetzat daukat. Ez dut nire burua idazle edo literatotzat, inondik ere. Niretzat irudia da garrantzitsuena. Ez dut elkarrizketa gehiegirik sartzen, nahi dudana da irudiek eta ekintzek kontatzea istorioa. Hitzak balio du irudiekin ezin diren gauza batzuk kontatzeko, ironia... Baina batez ere gauzak irudiekin kontatzea atsegin dut. Horregatik komikia eta zinema dira nire medioak.

Bai, komikia zinemaren arreba pobrea omen da.

Hala izango da behar diren baliabideei dagokienez, baina emaitzetan eta anbizioetan ez dut uste komikia medio pobreagoa denik. Komiki bat ikusten duzu, marrazki zoragarriekin, eta ez dugu ikusten zenbat lan dagoen atzean, dokumentatzea, marraztea... Lan ikaragarria eskatzen du. Baina pertsona bakar batena, hori bai. Niretzat adibidez, orain komikira itzultzen naizela, liberazio bat da. Zinemarako edo telebistarako gidoi bat egin behar duzunean, aurrekontuaren aldetiko mugak hain dira handiak, non eskuak lotuta dituzun. Marrazteko den gidoi bat egin behar duzunean, edozer gauza sar dezakezu, XIX. mendeko akorazatuak edo nahi duzuna. Hala ere, gaur egun, efektu digitalak gero eta merkeagoak bihurtzen ari direnez, zinean ere askoz gauza gehiago egin daitezke. Adibidez, lehen espainiar filmetan ez zen inoiz aireko planorik ikusten, eta orain, dronak daudenetik, aireko planoz beteta daude! Baina hala ere, dena aurrekontuaren menpekoa da zineman. Komikian, aldiz, dena talentuaren menpe dago soilik, gidoilari on bat eta marrazkilari on bat nahikoa dira. Eta horregatik da zoragarria.

Orain komikiaren mundura itzultzen zara, zure argitaletxe propioarekin, Harriet argitaletxea, eta zure lan ikonoetako bat berrargitaratu duzu, Justin Hiriart, gaztelaniaz.

Hori ere kasualitate askoren ondorio izan da. Duela lauzpabost urte komikira bueltatzea pentsatu nuen. Daukadan adinagatik, aurreikusten nuen laster iritsiko zitzaidala erretiroa hartzeko unea eta ez nuen ezer egin gabe geratu nahi, gauza sortzaileak egiten jarraitu nahi nuen. Baina zineman gauza sortzaileak egitea, film laburrak ere, oso zaila da. Ikusentzunezkoen munduan gero eta baliabide ekonomiko gutxiago dago, gero eta konplikatuagoa da... Gehiegi erretiroan egiteko. Eta gainera inoiz ez nintzen izan hain zoriontsua, inoiz ez nuen hainbeste gozatu lan sortzaileaz, komikia egiten nuenean bezainbat. Lana etxean egiten nuen, marrazkigilearekin egoten nintzen, biok bizi genuen gogo handiz, marrazkigilearen feedback-a oso polita eta sortzailea da, marrazkigileari bururatzen zaizkion gauzekin gidoia aldatzen joaten da... Hurbileko pertsona batekin egiten den prozesu sortzaile bat da. Ikusentzunezkoen munduan, pertsona asko ari dira lanean proiektu batean, denek dute norbere iritzia... Beraz, komikira itzultzea erabaki nuen, Frantziako merkatuan berriz gauzak argitaratzen saiatzea, horretaz bizitzearen behar hori gabe, egite eta gozatze hutsagatik. Eta saiakera batzuk egin nituen, hainbat marrazkigilerekin. Eta horretan ari nintzela, jakin nuen Eguzkiaren izerdia Frantzian berriz argitaratuko zutela edizio oso batean. Pena eman zidan tamaina txikian atera zutela ikusteak. Orduan, Bartzelonako Azokan Ponent Mon argitaletxeko editorea ezagutu nuen, proposatu nion hori gaztelaniaz ateratzea, egin zuen eta oso ongi funtzionatu zuen. Aspaldiko partez, Getxoko Azokan izan nintzen aleak sinatzen, eta berriz aurkitu nintzen publikoarekin, publiko berria baina baita lehengoa ere, 80ko hamarkadakoa, garai hartako komikiez ongi gogoratzen zena. Hala, erabaki nuen, komiki berriak egiteaz gain, lehengo nire komiki guztiak berriz argitaratzen saiatzea. Fructuosorekin hitz egin nuen Ponent Mon-ek Justin Hiriart berrargitaratzearen inguruan, baina Fructuosok ez zuen ezer jakin nahi inongo argitaletxerekin, lehengo garaietatik haserre zegoen jasotako tratuagatik. Eta nik egitea proposatu zidan. Crowdfunding bidez egin nuen hasieran, baina denek esaten zidaten familiakoek eta lagunek hasi behar zutela dirua jartzen besteak animatzeko. Eta nire ustez ezin du horrela funtzionatu, ezin duzu taberna bat ireki zure lagunak soilik etorriko direla pentsatuta. Pentsatu nuen filmak egin banituen, liburu edo komiki bat egitea ez zela hori bezain zaila izango eta gai izango nintzela egiteko. Prozesua zein zen aztertu nuen, ikusi nuen ez zela oso zaila, eta argitaletxea sortu nuen. Justin Hiriart euskaraz Erein-ek atera du (beraiek argitaratu zuten 80ko hamarkadan eta konpromisoa nuen beraiekin) eta nik gaztelaniaz, elkarrekin prestatu eta inprimatu genuen, eta bidean asko ikasi dut. Eta merkatuan oso ongi funtzionatu du eta funtzionatzen ari da.

"Inoiz ez nintzen izan hain zoriontsua, inoiz ez nuen hainbeste gozatu lan sortzaileaz, komikia egiten nuenean bezainbat"

Zein asmo dituzu argitaletxe berriarekin, zenbat komiki argitaratzeko asmoa?

Familiako enpresa txiki bat egitea da nire asmoa. Nik prozesua ezagutzen dut, argitaletxea martxan jarri nahi dut gero erretiroa hartu eta semeek jarraitzeko. Baina pixkanaka egin behar dut. Aurten lau komiki atera nahi ditut eta hurrengo urtean zortzi edo hamar inguru, eta poliki-poliki familiako enpresa txiki bat muntatu.

Eta esan duzunez, 80ko hamarkadako zure beste lanak argitaratzeko asmoa duzu.

Bai, frantziar argitaletxeei horien eskubideak erosten ari natzaie euskaraz eta gaztelaniaz argitaratzeko. Nire asmoa urtero azaroan horietako bat ateratzea da, Justin Hiriartekin bezala. Aurten Jon eta Mirkaren bi albumen edizio osoa izango da. Nire ustez, Daniel Redondoren lanik onenetakoa da, bisualki ikaragarria da. Orain ari naiz prestatzen. Jatorrizko marrazkiak Redondok suitzar bati saldu zizkion, eskaneatuta bidal diezazkidan lortu dut. Eta hurrengo urtean Sorgin seinalea aterako dut, eskubideak erosi ditut jada. Gainera, nik hemen berrargitaratutako nire lanak Frantzian ere berrargitara daitezen saiatu nahi dut. Momentuz, Justin Hiriart eta Sorgin seinalearekin lortu dut, eta Jon eta Mirkarena ere bide onean doa.

Zuk komiki berriak egin eta argitaratzeko asmoa duzula esan duzu. Zein proiektu dituzu esku artean?

Hiru bat baditut esku artean, eta sei-edo epe luzeagoan. Horietako bat sari asko jaso zituen Zeinek gehiago iraun nire film laburraren komikirako egokitzapen luzatua da. Baina kontua da lehenago Frantziako merkatuan kolokatzea lortu behar dudala. Gidoilari jubilatu gisa, ni arriskatu naiteke, nire lana ez baita hain handia marrazkigilearenarekin konparatuta. Baina marrazkigileak ia urte bat eman behar du komikia egiten, eta nik editore gisa ezin diot urtebeteko lana ordaindu ezta gaztelania eta euskarazko salmentak batuta ere. Horretarako modu bakarra Frantziako argitaletxe batek eskubideak erostea da.

Hurrengo aterako duzuna zer da?

Argitaletxearekin dudan asmoetako bat frantziar argitaletxeekin euskal egileek ateratako ahalik eta lan gehien publikatzea da, ez nireak bakarrik. Momentuz, Markoren bi albumen eskubideak erosi ditut, Voyage en Inde eta Voyage en Chine. Ireki nahi dudan lerroetako batekin bat datoz, haurrentzako umorearena. Bidai-gida antzekoak dira. Maiatzaren amaieran aterako ditut, Zapart! jaialdirako, euskaraz eta gaztelaniaz. Guillermo Gonzalezen Le Chevalier à la Licorne, Juan Luis Landaren Arthus Trivium eta Iñaki Holgado eta Markoren Verdun erosten saiatu naiz baina ez ditut lortu.

Eta geroagorako asmoak?

Aurten aterako dudan hurrengoa S.O.S. Lusitaniaren hiru albumen edizio osoa izango da, Cothias gidoilari ezagunarena, Frantziako bestelako komiki interesgarriak ere argitaratzeko asmoa baitut. Eta azaroan, esan bezala, Jon eta Mirka.

Harriet bere albumen koadroekin
Argazkia: Ortzadar

Argitaratzaile moduan, zer behar ikusten dituzu komikigintzan?

Nire ustez, ikusentzunezkoen munduan dirulaguntza asko dauden moduan, dirulaguntzak egon beharko lukete komikien sorkuntzarako ere, marrazkigileak komikia egin bitartean bizi ahal izateko. Frantzian eta Belgikan ematen dira (28.000 eta 25.000 euro hurrenez hurren), horrekin marrazkigileak komikia egiten du eta gero nahi duenari saldu ahal dio. Horrelako dirulaguntza batekin ez genuke hemen komikiak egiteko eskubideak Frantzian saltzea lortu beharrik izango. Gaur egun, hori gertatzen denean, frantsesek argitaratzeko eskubideak lortzen dituzte hizkuntza guztietarako, formatu digitalerako ere eta betirako, eta gero euskaraz ateratzeko ere haien baimena behar da eta haiei ordaindu behar zaie. Hemen egile zoragarriak ditugu, adibidez Juan Luis Landa, Frantzian (eta, beraz, Europan) salmenten lehenengo postuan izan dena Arthus Trivium lanarekin. Baina Frantzian argitaratu izanagatik, orain ezin dut nik euskaraz atera. Esan dudanaren moduko dirulaguntza batekin horrelako lanak hemen argitaratu ahal izango genituzke eta hemen kudeatuko genituzke argitaratze eskubideak, Frantziako edo beste edozein herritako argitaletxeei hizkuntza horietan argitaratzeko eskubideak salduz, ez guztientzakoak. Ikusentzunezkoentzako, film laburretarako-eta, dirulaguntza asko ematen dira, eta horietako zati batekin komiki asko lagundu ahal izango lirateke. Eta komiki horien eragina edo oihartzuna film labur askorena baino askoz handiagoa izan daiteke, orain laguntzarik gabe (baina eskubide denak Frantziar argitaletxeei ematearen kostuarekin) hemen egin diren komiki askorena izaten ari den bezala.

Pertsona egokia zara kontatzeko zein ezberdintasun ikusten dituzun komikiaren munduan 80ko hamarkadako urrezko aroaren eta gaur egun bizi omen dugun 90eko hamarkadaren hondamendiaren ondoko loraldi berri honen artean.

Orain askoz diru gutxiago dago. Orduan aisiarako etxe barruko aukerak zinema, telebista (eta kate pare batekin soilik), literatura, komikia eta ezer gutxi gehiago besterik ez ziren (lehen Spectrum ordenagailuak agertzen ari ziren). 90eko hamarkadan bideojokoen leherketa eman zen (komikiaren erorketa ekarri zuena), eta orain Internet, mugikorrak eta abar ere daude. Aisiarako denbora eta, beraz, dirua gauza askoz gehiagoren artean banatzen da orain, eta gainera krisian gaude... Hala ere, komikia denbora honetan guztian mantendu da eta orain ongi samar dago gozamena delako. Orain ikusten ditut erosle helduak, nostalgikoak, komikiak desira-objektu gisa dituztenak ia (horregatik saltzen dira horren ongi edizio osoak), eta irakurle berriak, gazteagoak, orain deskubritzen ari direnak. Interneteko komikien pirateriak honetan lagundu duela iruditzen zait, askok horrela ezagutu dute komikia eta zaletu dira eta pirateatzeaz gain gero erosi ere egin dute. Nobela grafikoaren asuntoak, komiki serioagoak egiteak, jende gehiagorengana ireki du.

Baina aldi berean, orain apenas egiten den haurrentzako komikirik, ez da harrobia lantzen...

Europan, Frantzian izan ezik, ez da lantzen harrobi hori. Eta komiki amerikarrean ere ez jada. Superheroien komikiak Watchmen eta Zaldun ilunaz geroztik helduentzat egiten dira (edo helduentzat egin nahi dituzte, tonu ilun eta biolentoa emanez, nahiz eta niri fantasiosoegiak eta heldugabeak iruditzen zaizkidan, zentzu gutxiesgarrian). Baina mangan bai lantzen dute harrobia, eta hemengo haurrak horren bidez zaletzen ari dira. Baina aukera gehiago egon behar dira. Manga oso ongi dago, baina ez dago komiki europarrik haurrentzat hemen. Nik badut asmoa haurrentzako komikiak egiteko, batez ere euskaraz. Agian okertu egingo naiz, agian egungo haurrek ez dute komikirik irakurri nahi, baina saiatzeko asmoa dut. Frantzian atera den haurrentzako komiki eder baten eskubideak lortzen saiatzen ari naiz hurrengo urtean ateratzeko. Eta Jon eta Mirka ere haur eta gaztetxoentzako da, eta Justin Hiriart ere bai. Getxon sinatzen egon nintzenean, irakurle heldu asko aurkitu nituen txikitan Justin Hiriart gozatu zutenak eta orain beren seme-alabentzat erosten zutenak. Eta nire Iker eta Ixone ere berreskuratu nahi dut, oso oinarrizkoa zen eta oso haurrentzakoa, baina polita zen.

Eta harrobia landu gabe, komikiak izango du etorkizunik heldu nostalgikoak ez gaudenean? Txikitan komikirik ezagutu ez dutenak zaletuko dira heldutan?

Nik uste dut komikiak beti jarraituko duela funtzionatzen, agian beste modu batera, baina jarraituko du. Orain argi dago komiki digitala dela etorkizuna. AEBtan jadanik komiki amerikarren salmenten % 40 formatu digitalean egiten da. Baina hori da hango argitaletxeek katalogoak digitalizatu eta eskuragai jarri dituztelako. Nire ustez, komikiak osagai narratibo oso garrantzitsu eta interesgarri bat dauka: irudi oso ederrak eskaintzen ditu, baina irudi baten eta hurrengoaren artean, bideoan ez bezala, elipsi bat dago, gure burmuinak osatu behar duena, eta parte hartzaile bihurrarazten gaituena. Komikia irakurtzean horretan zentratuta zaude, atentzio berezia eskatzen dizu, eta engantxatu egiten du. Horregatik uste dut, paperean izan edo digitalean izan, komikiak etorkizuna duela.

e-gorblog

e-gorblog

Egunez, Igor Leturia Azkarate pertsona arrunta da. Errenterian bizi den arrasatearra, 8etatik 15etara Elhuyarren lan egiten du eta arratsaldeak neskarekin eta bere bi umeekin pasatzen ditu.

Baina gaua iritsi eta umeak lotara joaten direnean, e-gor bihurtzen da, interneteko bere alter-egoa, ziberespazioko informatikaririk komikizaleena eta komikizalerik informatikariena! Bere superbotereekin (interneteko kable-konexioa, bloglines, informatika aldizkariak, gadget-ak, komiki-bilduma, Errenteriko liburutegiko komikien atala eta batez ere bere jakinmin aseezina) eta bere superlaguntzaileak ondoan dituela (Patxi Lurra, DabilenHarria...), euskaldunon teknofobiaren eta komikiei buruzko aurreiritzien aurka burrukatzen du etengabe! Hemen duzu bere bloga: e-gorblog!

Bai, hor goiko aurkezpena superheroi batena da (ezin aproposagoa honelako blog batentzat, ezta?). Superheroia banintz zein izango nintzatekeen jakiteko the Superhero Personality Test egin nuen eta hona emaitzak:

You are Spider-Man
You are intelligent, witty, a bit geeky and have great power and responsibility.

Spider-Man
80%
Superman
70%
Green Lantern
65%
Robin
65%
The Flash
60%
Supergirl
55%
Hulk
55%
Iron Man
45%
Wonder Woman
35%
Catwoman
25%
Batman
0%
Lizentzia

Creative Commons-en baimena
Blog honetako edukia, Igor Leturiak eta beste kolaboratzaile batzuek egiten dutena, Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported baimen baten mende dago (irudiak salbu).

Harpidetza
  • Harpidedunak:
  • e-gorren blog pertsonala (komikiak, informatika eta beste) RSS jarioa
  • E-mail harpidetza
  • Twitter-en jarraitu:
  • Erantzunen harpidetza
  • Harpidedunak:
  • RSS jarioa
  • E-mail harpidetza
  • Artxiboa
    2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Artikulu aipagarriak

    MythTV sorta
    2004/11

    "Pololoak" sorta
    2004/11-12 - 2006/10-12 - 2007/02-03

    Monoblogoa
    2005/01/11

    "Persepolis", xalotasunaren sakontasuna
    2005/01/25

    Elgetako Blogs&Beers 2005: nire inpresioa eta moblogging kontuak
    2005/04/18

    Firefox eta bere plugin zoragarriak
    2005/05/11

    "El País"-en komiki bilduma
    2005/05/15

    Euskarazko bi blog berri (bai, beste bi, baina hauek bereziak dira!)
    2005/05/25

    "Watchmen" sorta
    2005/09-11 - 2006/10 - 2007/10 - 2008/07

    "La cárcel de papel"-eko "Mis tebeos favoritos" saila I: 1etik 20ra
    2005/11/08

    "Goienkaria"-n agertu naiz
    2005/12/08

    Komikiak eta euskal rock-a
    2005/12/14

    Ruben Arozena "Ruben" komikigilea hil da
    2006/01/02

    Zope-rako DTML Calendar Tag produktua, euskaraz
    2006/02/01

    "Joyas Literarias Juveniles" bilduma, osorik eMule-n
    2006/08/05

    Argazkigintza eta DRM-a
    2006/10/09

    Paul Auster eta Euskararen Herria
    2006/10/29

    Angoulême sorta
    2007/01-02

    Gaur duela 25 urte nire bizitza aldatu zen
    2007/04/23

    Hergé-ren defentsan
    2007/05/22

    Ubuntu-ren bertsio berria, hobekuntza askorekin
    2007/07/02

    OLPC sorta
    2007/12 - 2008/01

    Guillermo Zubiaga, Marvel-eko komikilari euskalduna
    2008/02/05

    Asus EEE PC, ordenagailu txiki eta merkeen hurrengo sorta
    2008/03/11

    Agur, Ipurbeltz, agur... :-(
    2008/08/04

    "Café Budapest", gizatasuna eta bizikidetzaren aldeko aldarria
    2008/08/25

    "Arturo Erregea" serie mitikoa, Euskal Encodings-en! (beste askorekin batera)
    2008/09/17

    "Gazteak", beste serie mitiko bat euskaraz eskuragai!
    2008/10/14

    Pottokiek 50 urte!
    2008/10/22

    Europan ere OLPC-ren XO ordenagailuak erosteko aukera!
    2008/11/12

    Microsoft-en web zerbitzuetako gehienak, euskaraz!
    2008/12/04

    "Heroes"-en 2. denboraldia: ETB kirtenkeria errepikatzera, eta Euskal Encodings konpontzera
    2009/01/23

    I. Euskal OLPC Party-a, apirilaren 23an Donostiako Doka kafe antzokian
    2009/04/16

    Elkarrizketa egin didate 7K-n
    2009/06/03

    Azpiriren Spectrum-entzako jokoen azalak liburu batean
    2009/10/06

    Asterix, heroi garaitua
    2009/10/29

    "Ihes ederra", euskarazko komikigintzaren heldutasunaren konfirmazioa
    2009/11/13

    Pololoak 3: The making of
    2009/11/22

    5 urte 5!
    2009/12/15

    Nobela grafikoa, komikien prestigiorako ala mespretxurako?
    2009/12/20

    "Pololoak 3 - Atxeritoko balada", trilogiaren amaiera borobila
    2010/01/13

    Sinclair ZX Spectrum bat oparitu didate!
    2010/01/19

    Zergatik ez dudan liburu elektronikorik erosiko (gauzak aldatzen ez diren artean)
    2010/01/27

    Errealitate areagotua: munduaren pertzepzioa aberasten
    2010/02/09

    e-gorblog, "Nick dut nik" telebista saioan
    2010/05/20

    Sarearen neutraltasunari erasoak: Interneten izaera arriskuan
    2010/06/02

    "Avatar, azken aire maisua" osoa eta "Heroiak"-en lehen bi denboraldiak, Euskal Encodings-en
    2010/07/22

    Sistema eragileen guda berria
    2010/12/14

    Anubis 3.0 albumarentzat 3D animazio ederra
    2010/12/27

    Telebistaren benetako iraultza hemen da, eta ez da LTDa
    2011/01/10

    "Asterix galiarra" eta "Urrezko igitaia" berrargitaratu ditu Salvatek
    2011/01/13

    Euskarazko komikigintza digitalizazioaren aurrean
    2011/01/27

    "Ihes ederra"ren gaztelaniazko eta katalanezko bertsioak eta "Alokairuan", kalean
    2011/02/20

    Star Wars jatorrizko trilogia, euskaraz
    2011/03/21

    Sare sozialetan preso
    2011/04/06

    Zer dudan Steve Jobsen, edo Appleren, aurka
    2011/10/14

    Gaur 100 urte Adèle Blanc-Sec-en abenturak hasi zirela
    2011/11/04

    Euskarazko 8 komiki berri
    2011/12/02

    Social networks killed the RSS star?
    2012/06/10