Irailak 1, 2 eta 3 Siem Reap

Aurreko egunean Sim Reap-era iristean hotel on pare bat nituen begiz jota. Garestienera joan nintzen aurrena (60 dolar gaua) baina beteta zegoenez Royal Crown Hotelean bukatu nuen (35 dolar gaua). Ezin jakin lehenengoan nolako esperientzia izango nuen, baina bigarrena primerakoa izan zela esan behar: logela ederra, garbi eta handia, bainera eta guzti; gosari ugaria prezio barnean; igerileku txiki baina atsegina; wifia doan. Mila eta berrehun kilometroren ostean behar nuen oasi txikia. Gainera hoteleko langile ia guztien laguna egin nintzen, beraien zein nire berriketarako gogoa zela medio.

Lehen egunean ez nuen ezer egin, bainua hartu eta hirian paseatzea besterik ez. Arratsalde osoa kafetegi batean pasa nuen idazten (hemen idazteaz gain paperezko egunkari bat idatzi dut, irakurle berezi bakarrarentzat), monzoia lagun. Hurrengo eguna dezente interesgarriagoa izan zen. Helburu bakarrarekin hasi nuen, bizikleta saltzea. Ez nekien non eta nola saldu eta beldur nintzen Bangkok-era bueltan eraman beharko ote nuen. Hotelean auzoan zegoen denda baten informazioa eman zidaten eta bertara joan nintzen bizikleta garbitu ostean. Esan beharra dago eta azken eguneko euriteak kaka-eginda utzi zuela.

Dendan bizikleta goitik behera aztertu zuten. Gurpila desmuntatu, katea eta kanbioak gertutik ikusi, aurreko amortiguadorea probatu eta abar. Argi esan nien 260 dolarrean erosi nuela hilabete aurrerago eta berriz prezio horretan saltzea lortuko zutela. Ezer gutxi negoziatuta 120 dolarrean itxi genuen tratua, hainbat konponente aldatu beharko zituztela esan zidaten eta. Saltzailearen trikimailuak, seguru, baina nire gutxieneko prezioa 100 dolarrean nuenez eta bizikleta ezin saltzeko beldur nintzenez, gustura geratu nintzen. Badakit 260an erosi eta 120an saltzea hilabeteren buruan ez dela negozio ona, baina nire burua justifikatzen dut pentsatzen hegazkinean nire bizikletarekin joan-etorria 300 euro kostatzen zela, eta alokatzea 400 euro inguru; beraz, gustura nago 100 euro ingurugatik bizikleta alboan izateaz hilabetean.

Goiz itxi nuenez tratua igerilekura itzuli nintzen, hoteleko txoko kutunera. Han nengoela hoteleko zerbitzari batek galdetu zidan arratsaldean ea zer egin behar nuen eta nire plan falta ikusirik Angkor tenpluen miniatura ikustera gonbidatu ninduen. Ez nion larregi ulertu zer arraio zen miniatura hori eta arraroa egin zitzaidan proposamena, baina onartu nuen gonbita eta lanetik atera zenean hoteletik kilometro ingurura zegoen leku batetara joan ginen. Normalean dolar eta erdi balio omen zuen sarrerak baina ni doan gonbidatzen ninduela. Bertaratzean ulertu nuen guztia. Bere aitonak ekin zion Angkor Wat tenpluaren miniatura harriz lantzeari eta orain bera zebilen kokapen hartan zer edo zer bultzatu nahian. Angkor Wat-ez gain beste bi tenplu ere bazeuden, haietako bat Bayon misteriotsua, diru faltagatik bukatzeke zuena.

Chanpoth mutil atsegina zen. Hotelean goizez lan egiteaz gain unibertsitatean ikaslea zen arratsaldez. Miniaturak zeuden patio moduko hartan jatetxe bat jartzea nahi zuen. Izugarri atsegina izan zen nirekin eta asko poztu nintzen gonbita onartu izanaz. Bidaiek oparitzen dizkizuten altxor txiki eta gustagarrietako bat. Bukaeran gainera sorpresa eman zidan alboan zegoen krokodilo-haztegia erakustean; berrogei bat ale putzu ziztrin baten inguruan pilatuta.

Hurrengo egunean Angkor ikustera jo nuen, benetakoa, turista mordo-mordoarekin. Lehenago ere egona nintzenez lasai egin nuen bixita, gustuko tenpluetara soilik joaten, inguru atseginean bizikletarekin pasiatuz. Angkor leku flipantea da, ahozabalik lagatzeko modukoa. Ederra da, baina gehien erakartzen nauena leku hau XII. mendean, eraiki zutenean nolakoa izango zen imajinatzea da (Europa izurriteek jota zegoen bitartean Angkor urrez estalitako tenplu eta eraikin sorta zen).

Irailak 4, Siem Reap - Bangkok

Kanbodia atzean laga eta Thailandiara bueltan. Autobusean mugaraino joan nintzen, alboan flandriar jator bat nuela. Kanbodiatik ateratzeko zigilua lortu eta Thailandiakoa lortzera joan ginen. Inoizko mugazainik mantxoena (edo langileena?) tokatu zitzaigun eta ordu eta erdi behar izan genuen (alboko ilaretan lau aldiz azkarrago zihoazen).

Leku kuriosoa da muga hau. Gure alboan inmigrante ugari, kanbodiarrak eta vietnamdarrak, Asia hego-ekialdeko ekonomia potenteenera lan bila. Bizitza hobearen bila dabiltzan inmigranteak, turistak eta bidaiariak, denak batera. Bai, aldea dago turisten eta bidaiarien artean.

Muga igaro ostean furgonetetan antolatu gintuzten Bangkok-era iristeko. Zein ezberdinak diren Thailandia eta Laos eta Kanbodia. Lehen mundua imitatu nahi du lehenak, besteek nahikoa dute egunerokoarekin.

Irailak 5 eta 6, Bangkok - Eibar

Azken orduak Bangkok-eko auzo modernoak eta turistikoenetan pasioan pasa nituen. Masajea hartu, ondo bazkaldu eta goiz joan aireportura. Bertara iristean oso deigarria egin zitzaidan indiar (edo pakistandarrak, ezin bereizi) mordoa ikustea telebista-kaxak fakturatu nahian. Batzuk Andorrara joaten diren moduan, igual indiarrak Bangkok-era joango dira telebistak erostera?

Bueltako hegazkinean tipo interesgarria neukan. Zioena egia bazen Iraken egon zen gerra sasoian, lanean. Ez nion galdetu nahi izan zertan. Kristorenak esaten zituen amerikarren kontura, bera ingelesa. Tira, hitz egiteko atsegina zen eta ikuspuntu zentzudunak zituen. Hori eta lokuluxkei esker azkar pasa zitzaizkidan Frankfurterako 11 orduak.

Franfkurt, bueltan Europan. Prezio finkoak, akabo negoziazioa eta antzerkia. Edozerk zirudien garestia. Arropan ere aldaketak, trajeak edonon. Akabo opor-tankera, negozio-giroa nagusi.

Luze egin zitzaidan Loiurako hegaldia, alboko guraso alu eta haurrari esker. Bi ordu luzeagoak hamaika baino. Aita eta Maria zain. Horrela itzul daiteke bidaiaria gustura etxera.

Izugarri gustatzen zaizkit bidaiak. Hogei eta lau orduan Bangkok-eko merkatu zaratatsu batean prezioa negoziatzen egotetik Eibarko obraz beteriko kaleetara pasa zaitezke, Frankfurt-en ia bost euroko kafe bat hartzen egon ostean.

Abuztuak 30, Kampong Cham - Kampong Thon (110km)

Etapa honetarako hiru ibilbide posible nituen. Aukera seguruena errepide-sare nagusitik joan eta ibilbide luzeena egitea zen. Gosaritan ordea zerbitzari kanbodiarrak lasterbideetako bat hartzea gomendatu zidan, errepide ona zela esanez.

Nola edo ahala bidegurutzera zeuden kilometroak suposatu nituen mapari begira eta bidegurutze moduko batean jendeari galdetuaz bide egokia hartzea lortu nuen. Bidegurutze askotan ez dago seinalerik eta gainera ez kanbodiarrek euren herriak gure grafiaz idatzi eta ahozkatzeko modua ez da berdina; hamaika ahalegin egin behar herri baten izena ahozkatzean bokalak banaka aldatuaz, dibertigarria izan behar da beraientzat atzerritar bat aluarena egiten ikustea, nik ondo pasatzen dut halakoetan behintzet.

Tira, lasterbidea atsegina egin zitzaidan, trafiko gutxi eta errepide ona. Sarri geratzen joan nintzen, hurrengo eguna nuen eta buruan betiere, azken egun luzerako indarrak gorde beharra zegoen. 

Helmugara iristean gauza bitxia gertatu zitzaidan. Herriko hotel bakarrenetakora joan eta bertan ez geratzea gomendatu zidaten harreran. Topera zegoela eta geratzen ziren azken logelak karaokearen aldamenean zeudela, eta ez nuela lorik egingo. Tapoiak nituela esan arren alboko guesthouse-era bidali ninduten.

Abuztuak 31, Kampong Thon - Siem Reap (150km)

Karaokearen aldamenean egon ez arren apenas egin nuen lorik, urduritasunak akaso. Goizeko 6etan hotel kanpona nengoen jada, denbora sobera izan nahi nuelako bidean lasai ibiltzeko.

Eguneko lehen pedalkadak beti egin zaizkit gogorrak opor hauetan, eta azken egun honetan zer esanik ez. Aurreneko eserialdia egiteko 50 kilometro egitea nahi nituen, bidearen lehen erena atzean lagatzeko. Stoung herriko jatetxe batean gosaldu nuen, nire frantsez eskaxean arroza oilaskoarekin eskatzea lortuz.

Hortik aurrera geldialdiak sarriago egin nituen. Gainera trafikoa bizitzen joan zen orduak aurrera egin ahala. Ez dakit zer esango duten kanpotarrek euskaldunon gidatzeko erari buruz, baina kanbodiarrak izugarri gidari eskaxak dira. Bozina etengabe darabilte eta aurreraketa suizidak egin zaleak dira. Errepideak ondo egon arren sekulako hondar eta hauts mordoa dago eta beharreazkoa da betaurrekoekin ibiltzea.

Hori bai, bi moto-gidari parean jarri zitzaizkidan eta ingelesez hasi berbetan. Galdera ugari egin zizkidaten nire bidaiari buruz. Asko harritzen dira bakarrik eta bizikletan bidaiatzeaz. Bigarrenak nirekin egin zituen hiru bat kilometro eta atzerritar batekin hitz egiten zuen lehen aldia zela esan; aspertzean buelta eman eta kontrako norabidean joan zen.

Suposatzen dut azalpen fisiko eta metereologiko erraza izango duela, baina izugarri harritu nau bidai osoan haizea kontra izateak. Ez du axola zein norabidetan joan, ekialdera, hegoaldera, ipar-mendebaldera. Ez du axola, haizea beti kontra. Bakarrik joan ezean errelebotan egiteko, edota nirea baino aerodinamika hobea izanda, errezagoa izan liteke. Baina nekeak jota eta bakarrik, nahikoa da haize pittin bat seko frenatuta geratzeko.

Helmugatik 20 kilometro ingurura atseden hartu nuen berriz. Taberna atzean laga eta minutura euri zaparrada galanta bota zuen. Apenas eduki nuen tarterik zuhaitz baten azpian babesteko, segituan mela-mela eginda geratuz. Hortik aurrerakoa bereziki gogorra egin zitzaidan, Siem Reap-en sartu arte, orduan poztu zitzaidan barrena. Eta derrigor poztu eta espabilatu behar, hiri honetako trafikoa erotzekoa da eta. Sekula ezin asmatu nondik datozkizun auto eta motorrak, kontrako norabidekoak norbere eskumatik igarotzen dira sarri eta norabide berekoek edozein aldetik aurreratzen zaituzte. Erotzekoa, benetan.

Harro nago egindakoaz. Mila eta berrehun kilometrotik gora egin ditut Laos eta Kanbodian zehar. Gogorra izan denik ezin uka, baina garaipen txikia izan da niretzat, bizi-pozgarria. Etorriko dira balorazioak, baina lehenengo hoteleko igerilekuan erlaxatzeko beharra daukat. Bitartean biba zuek eta biba gu!

Abuztuak 27, Stung Treng - Kratie (140km autobusez)

Goiz jaiki eta 7etarako autobusean nengoen jada. Esan beharra dago autobus geltokira motorrean eraman nindutela eta bai, motorrean kanbodiarra, bizikleta eta ni neu (aurreko eguneko postura berean). Kratie Kanbodia iparraldeko hiri handiena denez bertan gurpila konpontzeko esperantzan nintzen. 

Eta halaxe egin nuen. Batean eta bestean galdetu ostean, denetarik saltzen zuten denda batean kubierta bat atera zidaten. Kamarari neuk konpondu nion zulatua eta eguerdirako bizikleta probatzen nenbilen.

Abuztuak 28, Kratie (atseden eguna)

Irakurtzen pasa nuen eguna. Goizean goiz Aldous Huxley-ren Un mundo felíz bukatu eta eguerdirako Robinson Crusoe hasia nuen jada. Hirian zehar buelta batzuk emanez gurpila probatu nuen.

Abuztuak 29, Kratie - Kampong Cham (120km)

Aspaldiko egunik ederrena izan dut gaurkoa. Oso gustura nabil, bizikletak ondo eutsi dio, baita nire hankek ere.

Goizeko 7etarako gosaltzen nengoen Kratieko plaza alboan. Bukatu eta Mekong-en albotik hegoalderantz hartu dut. Gaurko bidea bigarren mailako errepideetan barrena izan da. Ez dut beste turistarik ikusi eta herrixka txikietan barrena pasatzean jende mordoak agurtu nau.

Gaurkoan GPSak ez zeukan lanerako gogorik, ez zen pizten, eta erreferentzia argirik gabe ibili naiz. Mekong-ek soilik ziurtatzen zidan norabide onean nindoala. Eguerdiko hamabiak inguruan asfaltoa bukatu eta lur eta harrizko bidean ibili naiz. 

Bide gogorra izanagatik oso atsegina egin zait, jende ugarik agurtu nauelako eta Kanbodia ezberdina ikusi dudalako. Bide osoa etxe eta txabolaz inguratua zegoen. Ekialdean laku edo aintzira bat tartekatuz eta mendebaldean Mekong nuela egin dut aurrera lehen orduetan.

Deigarria egin zaidan beste kontu bat Kanbodian musulmanak topatzea da. Ingurune honetan orain 500 urte inguru Vietnamdik etorritako etnia bat bizi da, fede islamiarrekoa. Kuriosoa izan da mezkitak aurkitzea bertako pagoden ondoan, baita muezinaren errezurako deia entzutea ere. Salam aleykun bat bahino gehiago entzun ditut, tartean itsasargia izan daitekeen honen ondoan aittitta batek esana.

Azken 35 kilometroak Mekong-en bestaldean egin behar nituen, bidea hobea zelako. Ferrian non hartu kostata aurkitu dut. Etxe baten izkinan ateratzen zen lokaztutako bide baten bukaeran, non bestela! Ferriarena ere xelebrea. Hamabost bat motor, furgoneta bi, 4x4 pick up bat, kamioi txiki bat eta ni neu geunden zain. Nola edo ahala sartu gara itsasontzian eta bestaldean geunden minutu gutxian.

Mendebaldeko hegiko bidea lurrezkoa izan da hasieran, gero asfaltua. Kuriosoa egin zait belar-metak aurkitzea Kanbodian (gehienak lehorrean zeuden baina argazkiko hau eta bakarren batzuk uretan), Euskal Herrikoen horren tankerakoak. Azken kilometroak gustura egin ditut. Bide erraza nahiz eta haizea beti bezala kontra egon, jende ategina eta paisaia ederra, hankak ere primeran. Arratsaldeko bostetarako arropa eskegita eta guzti neukan hoteleko gelan, biharko prest.

Bihar agur esango diot hasieratik norabidea markatu didan Mekong-i. Akabo hegoaldera joatearena. Bihar mendebalderantz biratuko dut. Helmuga, Siem Reap hiria, 280 kilometro ingurura dago. Ondo bidean han izango naiz asteazkenean (130 + 150). 

Bitartean, biba zuek eta biba gu!

Gidari kanbodiarrak hanka tartean zeramatzan nire motxila handia (A) eta motxila ez hain handia (B) (ezin txikia deitu duen pixuarekin). Bizikleta nire altzoan zihoan, kanbodiarra eta nire artean, buelta emanda buruz behera.

Manilarrak ubeldu ederra egin zidan ezker izterrean, koadroak berriz esternoian eta burua eskumatara biratuz gero platoak eta pedaletako bat nituan albo-alboan. Gainera gurpilek erresistentzia egiten zuten haizearen kontra eta indarra egin beharra neukan bizikletari eusteko. 

Eskerrak osorik iritsi ginen helmugara.

Abuztuak 26, Don Khong - Stung Treng (66km)

Goiza polito hasi dut. Mekongera begira lasai gosaldu ostean berau gurutzatu eta Laos eta Kanbodia arteko mugarantz joan naiz. Dena primeran joan da. Touliandek egindako konponketak ondo eutsi dio eta azkar iritsi naiz mugara.

Asia hego-ekialdeko muga hauek xelebreak dira. Gaurko hau ez dute turista larregik igarotzen, beste batzuekin alderatuz, eta etxola modukoetan eskuratzen dira bisatuak (eta eskupekoak ordaindu), nahiz eta eraikin berrietan lanean diharduten (erritmo... lasaian).

Mugaz bestaldean nintzela, Kanbodian jada, hamar kilometro eskax egin eta atzeko gurpila haizea galtzen hasi da. Bi kilometro lehenago herrixka bat zegoenez oinez egin dut buelta. Lehen etxolan konpoketa "denda", zorte pixka bat behingoan!

Konponketa lanetan gazte batek jardun du. Kamara aldatzeaz gain kubiertak trukatu ditugu (atzekoa aurrera pasa eta alderantziz). Hogei kilometro gehiago iraun du konponketa saiakera berriak. Nazkatuta, kotxe edo furgoneta baten zain geratu naiz helmuga 20-30 kilometro eskaxera neukan eta.

Ez da ibilgailu zistrin bat pasa hogei minutuan. Halako batean tipo bat agertu da motorrean eta 5 dolarren trukean eramango ninduela esan dit. Nire aurpegiak "nola ostia eramango gaituk motxilak, bizikleta eta ni motorrean txo!" esan nahi izan du, baina berak di-da batean antolatu du dena (bihar kontatuko dut nola).

Baina kontua ez da hor bukatu. Hamar kilometro inguru egin ditugunean, "stop five minutes" esan dit. Atseden pixka bat hartuko dudalakoan ondo iruditu zait, ez nengoen eta posturarik egokienean. Baina hor non hasi den motorra desmontatu eta pieza batzuk garbitzen. Berriz montatu eta motorra piztera joan denean kale! Eta bost minutu izan behar zirenak orduerdi pasatxo bilakatu dira. Ezin konpondu tipoak motorra. Ah, eta gure inguruan ez zegoen ezer, basoa besterik ez.

Halako batean nire gidariaren lagun bat agertu da, motorrean hau ere. Eta bestearekin jarraitzeko esan didate. Azken kilometroak hirurogei eta hamar urte inguruko aittitta batekin egin ditut, motorrak ematen zituen salto bakoitzean Kanbodiako Hell´s Angel hau madarikatuz. Egoera surrealista honetan nengoela pentsatu dut igarkizunaren kontua, ez sinestekoa zen eta bidea nola egin dudan.

Stung Treng-en nago orain. Herri txikia da eta ostatuan esan didate hobe dudala Kratie-ra joan. Bihar goizean autobusa hartu eta harantz noa, 140 kilometro hegoaldera. Han kubierta berria erosten ahaleginduko naiz. Bi aukera daude, bi bide ezberdin: bat, bihar ditxosozko gurpila behingoan konpontzen dut eta bizikletan bidaiatzen jarraitzen dut; edo, bi, hiriburura autobusez jaitsi eta konpontzen ahalegindu edo bizikleta saldu eta txalupaz egin azken helmugara, Siem Reap. Ikusiko dugu.

Eta hala ere, gustora nabil. Abenturaren parte dira ezbehar hauek. Bidaiari... interes puntua ematen diote :-)

Biba zuek eta biba gu!