Azken egunotan azken ikutuak ematen dihardute Eibarko Eroski berriari. Saltokia handitu dute (bikoiztu, gutxienez), merkatalgune berria ere ireki dute, zenbait denda eta tabernarekin, eta aparkalekua ere askoz handiagoa da.

Baina, ai! baina. Bekatu mortala egin dute: Eibarko herriari ez diote ba "Eibarreko" esaten??

EibarOrg eta Eibartarrak zerrendako gai errekurrente horietako batera itzultzen gaitu (1, 2 eta 3): Eibarko BAI; Eibarreko EZZZ.

Ez esan, gero, Eibarko herritarroi, Eibarrekoak garenik! Damutuko zaizue!

Urte guztian lanean jardun ostean, badirudi ekainerako amaituta izango dituztela Ipuruako igerilekuko lanak.

Hauxe da joan zen astean ateratako argazkia. Eraikuntza eta handitze lanak amaituta daudela ematen du. Orain, azkenengo fasea: belarra erein... eta hazi dadila.

Ekainerako dena prest? Hortxe-hortxe ibiliko gara. 

Argazkiak.org | Eibarko igerilekua berrizten © cc-by-sa: asarasua

Udalak eta hedabideek saldu digutenez, Ipuruako kanpoko igerilekuaren neurria hirukoiztu egingo omen da. Tira, ez da horrela. Izan ere, berdegunea da handituko den bakarra. Beste guztia berdin-berdin geratuko da. Hala ere, berdegunea handitzea (eta kerizpe txiki batzuk gehitzea) ez da albiste txarra. Eibarko igerilekua txiki-txiki geratu da eta.

Gipuzkoako Aldundixak bultzatutako proiektua da: Guregipuzkoa.net. Gipuzkoako argazkixak batzen dittu, bai bilduma publikuak eta bai pribatuak. Publikuen artian, Eibarko bilduma haundi bi: Indalecio Ojanguren eta Juan San Martin. Eta dana CC-BY-SA lizentziapian banatzen dabe.

Eibarko bildumak aprobetxatuta, "jolasian" jardun dabe azken egunotan. Lehenengo, argazki zaharrak hartu eta gaur egungo panoramikak ataratzen (leku eta perspektiba bardiñakin). Hamentxe Plaza Barrixa, esate baterako.

Eta gero, bixak nahastau dittue, esate baterako, 1933ko hauteskundietako argazki historikua gaur egungo eskola berian ipini dabe:

GureGipuzkoa.net | Alderaketa eibartarrak. Hauteskundeak. © CC BY-SA

Lan ederra GureGipuzkoako Xabier Eskisabelek egin dabena. Eta dana lizentzia libre eta Creative Commons kontzeptuen abantailengaittik.

Zer esango dabe Eibarko ordezkari batzuek? Ai ama! Enteratzen badira! Vade retro Satanas!

Ekitaldian 25 elkarte bildu ginen eta 30 hitzarmen izenpetu ziren guztira (batzuek 2-3 hitzarmen). Diario Vascok jaso zuen moduan, hantxe zeuden las fuerzas vivas de Eibar. Esango nuke batzuk falta zirela, batez ere gazteenak (Matrallako, Ustekabe, Gaztetxea, jaietan dabiltzanak...), baina gehientsuenak-edo hantxe geunden.

Hauxe da aurtengo diru-laguntzen zerrenda eta bakoitzak jasoko duen kopurua:

Aurten 338.000 euro banatuko ditu udalak guztira, iaz baino %26 gutxiago. Krisia.

Miguel de los Toyos alkateak aipatutako 3 ohar ere azpimarratu nahiko nituzke, erabat ados nagoelako:

1. udalak ematen dituen 340.000 euro horiek inbertsioa dira, azken batean elkarteok gure herriko ekonomiara itzultzen ditugun sosak direlako (gehienbat herriko denda eta lanetan gastatzen ditugulako diruok). 
   
2. elkarteen lanari esker, gainera, aberastasuna sortzen da herrian bertan. Diru-iturri ere bagara, beraz.
3. eta elkarte kulturalen laguntzarik gabe, ezinezkoa litzateke Eibarko egitarau kulturala antolatu eta garatzea.

Eta beste hiru kontu, amaitzeko:

1. argazkian 25 lagun; 5 andrazko eta 20 gizonezko. Oraingoan ere gizonezkoen kulpa ote?
2. gazterik bat ere ez. Tira, Mikel Larreategi, Deporreko presidentea (29 urte; gazte?). Eibarren asoziazionismoak eta mugimendu kulturalak beti izan du indar handia. 10 urte barru?
3. Eibarko Udalak urtero banatzen ditu diru-laguntzak Eibarko elkarteen artean. Orain arte, ez zen ekitaldirik egiten. Bakoitzak bere proposamena udaletxera eraman, udalak bere erantzuna eman, eta kitto. Aurten, baina, desberdina izan da. Hasteko, legea aldatu da eta diru-laguntzak eskatzeko (eta esleitzeko) modua aldatu egin da. Egokitu, bateratu, zuzendu... Uste dut onerako izan dela. Eta aldaketa hori aprobetxatuta, ekitaldia ere antolatu zuen udalak. Ekitaldi xume eta azkarra izan zen; elkar ezagutzeko ere balio izan zigun eta gure lana erakusteko ere balioko du, nolabait. Horretara, esango nuke Udalak asmatu duela eredu berriarekin.

Joan zen astean aurkezpen eguna izan genuen Eibarko Portalea kultura etxean. Eibarko-euskara.com webgunea aurkeztu genuen, Eibarko udalaren euskara sailaren webgunea. Udal sail baten webgunea izan arren, ez zen ekitaldi ofizial-ofiziala izan. Izan ere, Eibarko udalean badago Eibarko euskararen inguruko lanak burutzen dituen lantalde bat (Fernando Muniozguren zenak Eibarko Euskara Mintegia deitzen ziona), eta kasu honetan ere lantalde horrek zeresan handia izan du proiektuan eta lanetan. Batez ere webgune horren atal nagusienean, Eibarko Hiztegi Digitalean.

Webgunea lehendik ere sarean zegoen, 2003. urteaz geroztik, baina azken hilabeteotan goitik behera aldatu da, bai itxuraz, bai egituraz eta baita edukiz ere. Oso-oso txukun geratu da, nik uste.

Aurkezpen-mahaian lau lagun izan ginen: Mari Jose Telleria euskara zinegotzia, Junkal Txurruka teknikaria, Serafin Basauri eta ni neu. Ane Sarasketa falta zen (edo ni nengoen bere lekuan), ondoezik zegoelako. Bera izan da hiztegian lanik gehien egin duen pertsona. Mari Josek ere aipatu zuen, "Nire buruan imajin bat gordeko dot, proiektu honi beti lotuta: Serafin onduan daukala, Ane Sarasketa ordenagailu aurrian, biok jotasua lanian hiztegixakin, Izaro txikixak bere lehenengo berbak ikasten dittuan bittartian".

Eibarko udalaren laguntzaz eta sustapenez, 8 laguneko lantalde batek jardun du lanean hiztegian, Ane Sarasketaren eta Serafin Basauriren gidaritzapean: Leire Narbaiza, Leire Zenarruzabeitia, Eli Kruzeta, Antxon Narbaiza, Aintzane Agirrebeña eta ni neu. Eta ezin dira ahaztu, hainbat urtez, beste hainbat proiektutan, Eibarko Euskara Mintegian lanean jardun duten Jesus Mari Gisasola "Trunboi", Pedro Laka eta Roberto Larreategi.

Helburuak

Junkal Txurruka teknikariak aipatu zuen moduan, bi izango dira webgune honen helburu nagusiak.

1. Eibartarrentzat euskara gaietan erreferentziagune izatea. Eibarko euskararekin eta orokorrean euskararekin zerikusia duten gaiak jasotzeko eta zabaltzeko gune izan dadila.
   
2. Gune dinamikoa eta irekia izan nahi du. Eibarko elkarte eta erakundeek sortzen dituzten material eta egitasmoentzako eskaparate.

Aldaketak

Hauexek dira webguneak izan dituen aldaketa nagusiak:

• diseinua: itxura aldatu eta gaurkotu da
• azpiegitura teknikoa eguneratu zaio, KAM enpresaren lanari esker
• hiztegiko fitxak orraztu eta zuzendu egin dira (lan honen arduradunak Ane Sarasketa eta Serafin Basauri izan dira)
• eta atal berriekin hornitu da: albistegia, ahozko ondarearen lekukotasunak, eta abar.

Atal nagusiak

Eibarko Hiztegi Digitala. Toribio Etxeberriaren lana oinarri hartuta, Eibarko Hiztegi Etnografikoko hitzak gehitu dira, gaztelaniazko baliokideak gehitu eta zuzendu, eta baliabide berriak gehitu zaizkio. Hitzen fitxa lexikalak egokitu egin dira eta, gainera, sarrera bakoitzari argazkia eta bideoa gehitzeko aukera izango du (adibidez, euskara).

Albistegia. Eibarko Udaleko Euskara eta Kultura Sailaren albistegia ere izango du, euskararen inguruko berriak bilduko dituena. Gainera, EBPNaren inguruko informazioa ere izango du (Eibarko Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia).

Eibarko euskararen lekukotasunak: Eibar aitzindari izan da herriko hizkera eta ahozko ondarea jasotzeko proiektuetan. Gutxienez 50 urte daramatzagu herriko euskara aztertzen. Gainera, azkenaldian hainbat grabazio ere egin dira herrian eta horiek ere lekua izango dute webgune berrian. Alde batetik, Eibartarren Ahotan proiekturako lotura sartu da udal webgunean. 1999-2002 urteetan lan handia egin zen proiektu horretan eta herriko hainbat eta hainbat lagun elkarrizketatu genituen. Harrezkero erdi-hilda eta giltzapean dago proiektua. Dena dela, informazio eta lekukotasun ugari dago bertan. Horretaz gainera, azken urteotan, beste hainbat grabazio egin izan ditugu Euskal Herriko Ahotsak proiektuaren barruan.

Eibarko Ahotsak

Euskal Herriko Ahotsak proiektua oso proiektu sendoa da (www.ahotsak.com). Eibar-Bergara inguruan jaio zen orain dela 8 urte eta Euskal Herri osora zabaldu da harrezkero. Gizartearen eta erakundeen babes handia dauka: 40 udaletxeren babesa, beste horrenbeste kultura elkarte, eta erakunde guztietan (Aldundiak, Jaurlaritza eta Kutxa). Euskal Herri guztian zehar milaka elkarrizketa egin ditu euskara eta memoria historikoa jasotzeko. Proiektu horren barruan, Eibarren ere 50 elkarrizketa baino gehiago egin ditu azken urteotan eta Interneten ikusi daiteke lehenengo emaitza, bai www.ahotsak.com/eibar orrialdean eta baita atzo aurkeztutako udal webgune berrian ere, www.eibarko-euskara.com/ahotsak API bidez. Gainera, proiektu bizia da eta datozen 2 urteotan beste 100 elkarrizketa egitea aurreikusten da Eibarren bertan.

Serafin Basauriri omenaldia

Ekitaldi horretan bertan Serafin Basauriri omenaldi txikia eskaini zion Eibarko Udalak, bere bizitzan zehar Eibarren euskararen alde egindako lan guztia eskertuz. "Txopitea eta pakea" eskulturaren kopia bat eman zion, udalak pertsonaia garrantzitsuei ematen dien oroigarria. Orain dela urtebete ere beste omenaldi bero bat jaso zuen Serafinek Eibarko euskalgintzaren eskutik (informazio osoa hemen, hemen, argazki hauetan eta bideo honetan). Oraingoan udalaren errekonozimendua jaso du, ondo merezitakoa gainera, inork ez dakielako zenbat eta zenbat ordu eskaini dizkion Serafinek euskarari, ordainean sekula ezer eskatu gabe. Zorionak, Serafin!

Informazio gehiago:

• Eibarko-euskara.com
• Argazki gutxi batzuk Flickren
• Eibarko Ahotsak
• Acceso directo al dialecto eibarrés (El Correo Digital)
  

Ba bai. Aste honetan albiste onak ekarri dizkigu Eibarko udal artxiboak. 10-12 urtez obretan egon ondoren (erraz esaten da), azkenean berriro itzuli da Eibarko udalaren artxibategia Untzagako plazara. Lehenengo udaletxeko obrak izan ziren (eta urteetako atzerapena), gero artxiboa Untzagara ekarri ezina (hezetasun arazoak eraikuntzan), gero ez-dakit-zer... 10 urtetik gora igaro ditu artxiboak Portaleko egoitza probisionalean. Azkenean, baina, joan zen astean ireki zituen ateak Eibarko udal artxibo berriak.

Luze jo du, baina merezi izan duela esan daiteke. Artxibo berri, zabal, moderno eta erabilgarria daukagu (behingoz) Eibarren. Duela 3-4 aste ezagutu nuen egoitza berria (oraindik obretan zegoela) eta asko-asko gustatu zitzaidan. Oraindik ez dut martxan ikusi, baina gogo handiz nago. Ondo pentsatutako eta antolatutako instalazioak dira.

Gainera, artxiboan material "berria" ere izango dugu, Eibarko Eskribautzari dagokiona: XVI. mendetik XIX. mendera bitarteko auzi zibilen, exekuzio-auzien eta auzi kriminalen agiriak. 100 urtean Bergarako artxiboan gordeta egon ondoren, Eibarrera itzuli dira. Material garrantzitsua, zer esanik ez, batez ere Eibarren daukagun agiri-gabezia ezagututa (Eibarko hainbat eta hainbat agiri galdu egin dira sute eta gerretan, batez ere, 1794ko sutean eta gerra zibilean).

Bergarako agirien inguruko informazio gehiago Egoibarra.com webgunean.

Eta azkenengo berri ona: Bergaratik etorri den dokumentazio historiko horren azaleko arakatze batean euskarazko dokumentu bi agertu dira. 1668an eta 1721an idatzitako kopla bana. Hizkuntza gutxitu honetan ez dira larregi garai hartako dokumentu euskaldunak eta berri pozgarria da, beraz. Dena dela, Eibarren bertan badira garai beretsuko beste bi dokumentu historiko: 1685eko beste kopla zahar batzuk eta 1754. urteko ordenantzak.

1668ko koplak oraindik ez dituzte transkribatu (agiriak ez omen daude oso egoera onean); 1721. urtekoak, ostera, Egoibarra.com webgunean kaleratu dira. Gartzela-zigorra eta dekapitazioa jasateko arriskua dudan arren (irakurri Mendicutek idatzitakoa Egoibarraren lege-oharraren inguruan), hementxe berridazten ditut.

Harrigarria da zelako erraz irakurtzen den eta gaur egungo Eibarko euskararekin alderatuta zelako antzerakoa den. Zalantzazko 2-3 berba izan ezik, beste guztia ondo-ondo irakurri eta ulertu daiteke. Zain nago, ea hizkuntzalariren batek azterketa sakonagoa egiten ote duen.

Hementxe, behintzat, kantu hori (Eibarko bi emakumek herriko botikarioari kantatutakoak):

Hauxe da istorioa, antza: "Trupin" jaunari (Agustin Ezenarro botikarioari) neska ederrak gustatzen zazikio eta horien atzetik ibiltzen da, ezkondu zein ezkongabeen atzetik. Lekeition ere antzera ibili omen zen eta horregatik bota zuten herritik. Ezenarrok zortziretan irtetzen du etxetik eta Arraguetako dama ederrei dei egiten zaie kontuz ibil daitezen.

Horixe da koplen egileek salatu eta kantatu zutena; eta horregatik jarri zuen kereila Ezenarrok.