Veleiako aurkikuntzen polemikarekin eta zalantzekin, ez nago batere ase. Eta ez naiz bakarra: Jurgi Kintanaren blog estreinatu berrian ere irakurraldi zehatz bat aurkitu dut, kasua bere kontestuan jartzen, zalantzak hor daudela oraindik.

Ni ez naiz hizkuntzalaria, eta nekez eman dezaket iritzi jantzirik. Baina gauzatxo batzuk argiago esplika diezaizkiguten eskatu daitekeela uste dut, eta horixe egingo dut. Jakinmina asetzeagatik, besterik ez bada.

Nire galdera nagusia da:

• Zenbat euskara dago Veleian, eta ze euskara da?

Berba solte batzuk erakutsi dizkigute, pare bat aldiz... Ekainean honen berri eman zenean, eta oraintsu azaroan polemika bizitu denean. Ekainean, medioek letra xehez eman zituzten aurkikuntzak, eta Erabili.com-en aurkitu daiteke hitz zerrenda.

• Urdin isar
• Zuri urdin gori
• Edan ian lo
• Ian ta edan
• Geure ata zutan
• Iesus Ioshe ata ta mirian ama

Azaroan, Erabili.com-en Henrike Knorrek beste zerrenda bat eman zuen, letra larriz idatzia:

• GEVRE ATA ZVTAN
• IAVN
• EDAN IAN LO
• GORI
• VRDIN ISAR
• IESVS IOSE ATA TA MIRIAN AMA

Zuri kolorerik ez da ageri bigarren zerrenda honetan, baina polemikaren erdian arkeologoek egindako agerpenean agertu zen berriz kolore hori. Idazkerarekin ere ez dakit zalantzak diren edo erroreak... baina Gorrotxategik IOSHE aipatzen zuen, eta Knorrek IOSE dakar zerrenda horretan.

Kontua da, hori da dena? Eta piezak ere... horiek dira, Gori pieza batean dago isolatuta, ala zuri urdin gori sekuentzia (edo esaldia) da pieza batean dagoena?

Zenbat pieza, zenbat hitz? Zentsu bat egin beharko da, diot nik...

Horrez gain. Zergatik ez dizkigute erakusten idazkunok? Nik hori ez dut ulertzen.



Grafitoetan agertu diren erlijio irudiak erakutsi dizkigute. Egin dituzte argazkiak eta publikoki banatu dira: gizaseme gurutziltzatuen gorpuak ikusteko baimena jaso dugu. Baina euskara zaharraren aztarna hauen irudirik ez. Zergatik? Min emango ote digu begietan euskara zaharrak? ala alderantziz izango ote da? Geure begiek hondatuko dutela euskara zaharra?

Eta bueno, gure begiak edo delako idazkunak salbatzeko bada ere, eta irudiak banatzearen arriskua zein dela ere... beste galdera bat. Herritar arruntok ez baditugu idazkunok ikusi, ze hizkuntzalarik ikusi ditu? Grafitoak (ez dakigu denak, lagin batzuk, euskarazkoak tartean ote diren edo ez...) ematen du analisi zorrotzekin aztertu dituztela Europako zenbait laborategitan. Antzinatasuna nahiko zehaztuta dago, horri esker.

Azpimarratu dutenez, toki batean baino gehiagotan egin dira analisi horiek. Grafitoen antzinatasunaren analisien artikulu honetan 5 laborategi aipatzen dira. Logikoa; ondo egina, puntako zentroetan egin azterketa, eta batean baino gehiagotan, hobeto. Orduan, euskararen aldetiko analisi linguistikoak, eredu berdinarekin egin dira? Ez dakit. Ematen du zerrenda osoa bi pertsonakoa dela: Joakin Gorrotxategi eta Henrike Knorr izendatu zituzten. Batak purrustada batekin irten du Vocentoko medioetan, eta besteak ematen du zertifikatzen duela zerbait (oraingoz hitzaldi eta artikulu dibulgatiboren batean, baina ez lan zientifiko batean, nonbait). Hizkuntzalari horiek biek grafito originalak ikusi dituzte? irudiekin lan egin dute? lagin batekin ala korpus osoarekin? Eta, bi hauez gain, filologoz gainezka dagoen herri honetan, beste inongo euskal hizkuntzalarik ikusi ditu testuok?

Nork ikusi ditu? eta zer ikusi dute?