Argentinako kantarixa domekan juan zan. "Gracias a la vida" zoragarrixangaittik ezaguna, Violeta Parra-n kantuak kantau zittuan, eta sekula ez dogu ahaztuko bere abestixekin hasi giñanok.

Pena eta tristuria baiño ezin dogu sentidu. Halan da be, beti geratuko jakuz grabaziñuak bere abots indartsu eta ederraz gozatzeko.

Horregaittik, beheian dakazue salekziño bat; hori dalako egin leikixon homenajerik onena.

Disfrutaizue!

Ikasle batek izenburu hau jarri izan balesta idazlan baten, zuzendu eta "Mikel Laboa eta biok" jarriko netsake. Ni, baiña, ez naiz atrebidu "eta bixok" jartzera, Laboak nerekin hartu-emonik ez zekalako. Halan da be, umetatik izan dau protagonismua nere bizitzan, ez bakarrik momentu askotan soiñu bandia izan dodalako, anekdotan bat be badakadalako berakin.

Sasoi baten 6 diskua buleta-bueltaka euki neban, zinttia gastau arte. Urten barri zeguan, eta guretako magikua zan. Orduan sasoian, oin hogei bat urte-edo, Ermuan jotekua zan, bertako gazte asanbladiak -edo ekarritta. Baiña arazon bat egon zan, eta udalak baimenik ez zeban emon. Ez dakitt ondo zelan izan zan, gauzia da kontratauta bazegaula, baiña ez zekan nun jo. Hori dala eta, unibersidadian jo zeban eta aretua gaiñezka zeguan: jentia pasilluetan jarritta, zutiñik, kantuan....itzela. Gaiñera, ixa danak gaztiak eta itxuria nahiko punki-makarrosua.....Edarra izan zan!!

Nere nekdota personala, baiña, lehenagokua da. Lau urte nittuanian anaia jaixo jatan. Horrekin batera eskolan hasi nintzan. Oso gaizki jaten neban, mizkiñ hutsa nintzan. Gaiñera, nere ikaskide guztiak letrak ikasten zebizen bittartian nik o baiño ez neban ikasi, a-ri buztana behian, goixan,...jartzen netsan, baiña ez eskuman beheko aldian. Ikaragarri kostau jatan. Hori ikusitta, nere irakasliak (???), monjia bera, gurasueri esan zetsen ez nintzala normala, ez nintzala osua. Imajinau zaittie! Gure aitxak lagun bat pedriatia eukan Donostian. Hareri deittu eta Mikel Laboanian eskatu zeban txandia (ume psikiatra zan). Bittartian, lagun horrek ikusi ninduan eta normala nintzala konfirmau zetsen gurasueri, zeluak baiño ez nittuala, itzelak, baiña zeluak besterik ez. Jakiña, ordura arte etxeko printzesia nintzan! Hori dala ta, Mikel Laboakin euki neban zita galdu hori beti izan izan da etxian adarra joteko aukeria.

Gure aitxak, medikuak eta kuadrilla batek urtian behin bazkarixak egitten zittuen Donostian. Iñoiz Laboa juanda zeguan kafietara, eta holakuetan aitxarik nere preguntia egitten ei zetsan. Ei. Aitxan ipoin bat izan zeikian, baiña beti kontatzen zestan. Pentsau, nik lotsia eta poztasuna neurri berian sentitzen neban.

Deportibuak 75 urte bete zittuanian Euskal jaira ekarri genduan. Orduan ezaguitzeko aukeria zian neban. Gizon jatorra, traturako gozua, irribarretsu denpora guztian. Pote batzuk hartzen be ibili giñan, eta anekdota barregarri bat kontau zeskun. Gertukua eta apala izan zan gurekin. Lora sorta bat emon gentsan, eta ez zeban hartu nahi izan, berari koruak egitten zittuan neskiari emoteko esan zeskun, erdi-lotsatuta.

Hauskor itxuria zekan, biharbada abotsak be laguntzen zeban horretan. Bere abots hain partikularra...Gero kantu tradizonalak, poeta haundixak eta musiko itzelak batu dittu bere lanetan. Artista ikaragarri baten biharra. Haundixa bezin apala, beti urdiñ illunez jantzitta (behin plaian Getarixan ikusi neban, eta baiñuko jantzixa be urdiñ illuna eukan!), azken urtiotan aitxitxa irudixa be hartuta netsan bere txapel berezi harekin.

Gu umezurtz geratu gara, gure kulturako haundixenatako batek laga gaittulako. Askotan esaten diran berbak dirala badakitt, baiña zer gehixago esan pozik, triste, negarrez, alai gegauzenian musikia jarri zeskunari? zenbatetan kantau dittugu bere kantuak, trankil-trankil geguazenian, afari ostetan, gaupasetan erdi lafiauta, udalekuetan, dutxan? Holan jarraittuko dogu, baiña oinguan jakinda ez dogula barriro be bere kontzierturik entzun, bera ez daguala hamen. 

Guk, baiña, bere musikaz zuzenian gozatzeko aukeria izan dogu, eta hori zoragarrixa izan da. Milla esker, Mikel!!

Ia guztioi ezezaguna egingo zaizue izen hau. Elefteria Arvanitati kantari grekoa da, eta tradiziotik edaten du, gero kantuak egiteko. Bere estiloa oso mediterraneoa da, ekialdeko eragin handiarekin. Etxean CDkopiatu bat neukan eta asko gustatzen zait. Horregatik Donostiara zetorrela jakin nuenean, sarrerak erostea erabaki nuen. Eta bete-betean asmatu nuen.

Zelako ahotsa daukan! Nik eduki nahiko nukeena, indartsua, gora eta behera dabilena. eta hori afonia puntu bat zeukala, Zaragozan hoztu egin omen zelako. Hori esan eta gora-gora-gora egin zuen hurrengo kantuan! Eskerrak eztarria hartuta zeukan!

Sarrera euskaraz egin zuen, horregatik txalo zaparrada itzela jaso zuen. Gero, baina, inglesez jardun zuen. Takoi ikaragarriak eta jantzi ez oso egokiarekin agertu zen. Baina duen silueta izanda, konjunto zatarra eramanda ere ondo gelditzen zitzaion. Berarekin eszenatokian sei musiko zeuzkan. Hauek ere ikaragrriak eta ia denetik jotzen zutenak.

Greziera hizkuntza berezia da, gutxitan entzuten dena. Gaztelaniaz dakigunondako sonoritatea nahiko antzekoa da, z eta f-z josia, o eta u ugarirekin. Kantuetan ematen du letra jakin barik asmatzen ari dela momentuan, edo guk egingo genukeena hizkuntza asmatu batean: Poribo potibo, zoroitiromoro, tripal zorita mazatopotopoto....Umetan denok egin ditugu horrelakoak. Imajinatu zelan kantatzen zenuten, eta horrelako sonoritatea dauka!

Kontzertua oso ondo joan zen, erdira arte edo. Oduan, aurrean eta eskuman geneukan atso batek (irakaslea seguru, Rotenmeier-txakur aurpegia zeukan-eta, modernaz mozorratuta joan arren) atentzioa deitu zigun, ahots altuan: "Ya está bien! Callaros! Un poco de respeto!". Eta superioritate begirakune hori! Ni haluzinatuta. Aztertu nuen zer esan nuen kontzertu osoan eta beti kantuen artean eta bost berba esan nituen. Txistada barik zuzenian eskandalua. Rotenmeier instritutriz amargatua nahastu egin zela uste dut, batetik (eta gezurra dirudien arren) ni isilik egon nintzelako kontzetu osoan, nire atzekoari mobilak jo zion eta Elefteriak inglesez egiten zuenean berbaroa entzuten zen, jende askok ulertzen ez zuelako eta ondokoak itzultzen zuelako. Baina kitto! Nerabe zaratatsu baten moduan sentitu nintzen, baina gero pentsatu nun: "Ze demontre berrogei urteko señoria naiz barren!". Gero adi egon nintzen eta txalorik ere ez zuen egiten, eta bisetan joan egin zen. Lehen esan dudana, ozpindutako atso integrista, disfrutatu ez zuena. Pena bat daukat, hala ere, kantuak jakin ez izana. Hala izan balitz, berrarira kantatuko nizkioke. Lastima!

Hori kenduta kontzertua zoragarria izan zen. Jendeak txalo egiten zuen kantu batzuk hasi baino lehen eta pentsatu genuen abesti horiek "Diario Vascok"  banatutako maketa baten egongo zirela :-) Bis bat egin egin zuen hiruzpalau kanturekin, baina jendeak gehiago nahi eta hamar bat minututan egon ginen txaloka zutik gehiagoren zain. Baina ez zen etorri, zoritxarrez. Irten izan balitz eskerrak ematera eta "a capela" zer edo zer abestu, eskertuko genukeen. Batzuetan ikusleei ere eman behar zaizkie oparitxoak, ezta?

Bai, halaxe etorri zitzaigun ostirala, nahasia eta oparoa, oso gustukoa dudan egun horietako bat; baina oso noizean behin egiteko, jakina. Ederrak direlako, baina oso nekagarriak.

Hilaren 18an eibartarrak posta-zerrendak hamar urte egin zituen. Egun horretan bertan ere, berrogei urte bete ziren Toribio Etxebarria hil zela. Batzuetan kointzidentziak bereziak dira oso, baina ez hutsak. Arrateko amak kudeatzen gaitu, baina Toribio da gure patroia.

Lanera goizean joan nintzen. Lauretarako Codesyntasexen egon behar genuen GPSrako ahotsak jarri behar genituelako. Bertan sartu eta estudio bat muntatuta zeukaten:mikrofonoa, aurrean grabatzeko erabiltzen den horrelako “erraketa” bat, eta pantaila bat, Ikeako sofa batekin egina! Lan eta lan jardun ondoren, pare bat ordutan itzulpenak eta grabazioak eginda geneuzkan.

Denoi, baina “we are the world” kantatzeko gogoa eman zigun, baina Jatsu oso tekniko arduratsuak, ez zigun musikarik jarri karaokerako. Enfin, oraintxe, aukera duzu Finlandiaraino joateko Iturrirekin, adibidez. Edo eibarreraz….Hori bai, bidez konfundituz gero, guri errietarik ez!

Ostean, Elgetara joan ginen “Gainsbourg gainbegiratuz” zegoelako “Espaloia” kafe-antzokian. Betiko moduan, bertan etxean bezala. Hurrengo baten, baina, kantatu egingo dut, aviso! eta hirurak baino lehen!

Zer esan, baina bertan entzundakoaz? Hamahiru euro ordaintzea bajera bateko entsegurako…Pena, proiektua ona eta interesgarria delako, eta euretako asko oso artista onak direlako. Hurrengorako entsaiatuko ahal dute!

Dena den, diskoa oso ondo dagoela esan du Iturrik. Neuk ere kantu bat entzuteko aukera izan dut eta ederto dagoela iruditu zait.

Osteko egonaldia Espaloian primerakoa izan zen, barre eta berba egin genuen, gustura egon, etxean bezala. Toki berezia da benetan Espaloia. Hurrengoan ere joateko moduan, hori bai alkoholemia kontrol barik! a, eta eskerrik asko. Elenari etxera ekarri ninduelako.

Faldo talde honek lehenagotxuago Eibarko Coliseon jo eban, eta ez dakit zergaittik ezin izan nintzan juan. Faduak gustatzen jataz, asko ezagutzen ez dittudan arren. Eta aukera haundik izaten ez dogunez Espaloian jo bihar ebela jakin nebanian automobilduna konbentzidu, beste lagun batekin geratu eta bertan alkartu.

Espaloian ez naiz gehixegittan egon, egixa estaeko bost bat bidar-edo egongo nintzan, baiña guztietan sentidu naiz ondo. Ibanen harrera be halakotxia izaten da! Holako rezibimientuakin beti ondo! Oingiuan bokadilluak jan genduazen eta edarrak dira benetan; edarra berbiak dakan esanahi guztueki; hau da, haundixak eta gozuak.

Zerbezia, kafia, konpaiñia ona....faduak! Gabak oso itxura ona zekan, horraittiok! Eta hala izan zan. Ventos de Saudadeko plaentxiarrak portau ziran. gaztiak baiña oso ondo prestatuta. Musikuak baltzez jantzitta, neskia, Ariane be dotore-dotore jantzitta, abots horrekin....kantu hórrek kantatzen. Ze ondo! gozada bat! Nik benetako inbidixia pasau neban, nere artista arimiak eszenarixora urtetzia eskatzen zestan koruak egittera. Baiña ridikulua baiño ez neban egingo!

Espaloia bete egin zan. Eta esango neuke alkartutako guztiak gustora egon giñala kontzertua ondo antolatuta egon zalako, kantu guztiak esplikauta, eta taldekide guztiak parte hartuta, euren plaentxiako berba moduakin: ts guztiak ahoskatzen! Gaiñera, kantu baten danak kantau zeben, eta hori benetan gustatu jatan, "danok dakagu fado bat/patu bat, eta txarto fadauta jaixotzen danak ez dau fado hoberik eukiko" abestu eben, bakotxak betso bat. Taldian espiritua erakutsi eben.

Amaittu zanian, berriketa apur bat egiñ, eta Villabajora itzuli giñan, zapatu diferentia eta gozagarrixa pasau genduan sensaziñuakin. A! taldekuak korista bat bihar badabe, hamen kabaretera bat prest! Akordau daittezela nerekin!

Beste blogari batzeuk be idatzi dabe taldian gaiñian: Asier Arregik, Elena Lakak eta Iban Arantzabalek. Nik baiño pofesionalago eta hobeto, seguru. Kontsultau eurena!

Zenbatetan kritikau nabe, zenbatetan egin deste barre entzutzen dodan musikiagaittik! Maria Dolores Praderan mezuan esaten neban moduan nire gusto musikalak jende askori aspergarrixak begittantzen jakoz. Neretako, baiña, ez da holan. Esan biharra dago sarrittan be barre egin destela nere kantu zaletasaunagaittik: kantu guztiak dakidazela, bertso guztiak ez dirala kantau bihar…Arraro begiratu deste urte birik behin-edo Zuberoako maskaradia edo pastorala ikustia gustatzen jatalako. Askok uste dabe super-euskaltasuna erakusteko baiño ez dala...

Ze oker dabizen, ze gitxi ezagutzen naben. Ni benetan dibertitzen naiz holako gauzekin! Disfrutau egitten dot, siñesteziña dirudixan arren! Etxian Bulgariako abotsen koruak entzutzen badittut, zelan ez jataz, ba, gustauko xiberutarrak kantuan?

Jende gitxik daki, halan da be, zenbat ikasi dodan holakuak entzutzen eta kantatzen: sinonimuak, egiturak bitxixak, aditz erregimen berezixak, esamolde ulergaitzak…nere biharrerako primeran!

Uda honetan baiña, iñoiz baiño gehixago eskertu dut zaletasun hori. Hamaikatxo bidar akordau naiz adarjotzailliekin! Barre asko egin dittue nere kontura, bai. Jarraittu daixiela barrezka, neuk be barre egin dot-eta. Trankil, gaiñera. Aurten EGAn ikasle zuberotar bat izan dot. Afiziño arrarueri esker, lasai zuzendu dittut idazlanak eta sinonimuak. Berak jarrittako estuasun guztietatik ondo eta airosa urten dot. Dana egitten jatan ezagun eta itzultzeko modokua. Gora Atharratzeko gaztelua eta Altzürükuko elizia!. Biba kantagintza!

Badakit nire gustu musikalak bereziak direna; ez naizena kanon askotan sartzen. Horregatik, beharbada, ez zait gustatzen gaur egunean ikaragarri zabaldu den joera hori: musika alde guztietan: jartzen duten musika ia inoiz ez delako nire gustukoa; edota ia inoiz ez dutelako kointziditzen momentu horretan gustura entzungo nukeena eta jarrita dagoena. Raritia naiz, zer egingo diogu, bada?

Gustu musikal bereziak bezain eklektikoak ditut: Erdi Aroko musika, zein punka; Kantautoreak zein musika barrokoa; etnikoa zein soula…

Hauen artean Mª Dolores Pradera dago. Gaztetxotik dut gogoko, irratian-eta entzun nuenetik “La flor de la canela”. Geroago, gurasoen etxean kasette bikoitz bat agertu zen zuzeneko kontzertu batekoa. Ia gastatu arte jarri genuen, eta kantu guztiak ikasi nizkion.

Pasa den zapatuan Durangon jo zuen, eta nik ezin nuen aukera galdu. Animatu eta joan ginen poz-pozik; hori bai, plana zen Durangon zer edo zer afaltzea. Orduan etorri ziren galderak eta barreak. Pare bat lagunekin elkartu nintzen: batak esan nionean nora gindoazen, haluzinatu aurpegia jarri, zoroei moduan begiratuta, bere artean pentsatu zuen “Leire oinguen zihero zoratu yaku”; eta aurpegira barre egin zidan. Besteak ia zer kantatzen zuen galdetu, eta ia daukan adinarekin play-back-en ez ote zuen kantatuko. Lagun horiek ez ziren eibartarrak, jakina. Eibartar batek askoz naturalago onartzen du Mª Dolores Pradera, rantxerak-eta gure herrian indar handia daukatelako, eta inori ez zaiolako arraroa egiten horrelako baten kontzertura joatea.

Topaketa hauen ostean aurreiritziz beteta iritsi ginen Landako gunera. Pentsatzen genuen gazteenak izango ginela, eta bakarrak. Baina, ez. 35 urtetik gorako jende dezente zegoen, uste genuena baino askoz gehiago. Eta bera? Play-back-a? Bai, zera! Aurten 83 urte bete behar ditu, eta oso-oso ondo dago, kantu pila bat abestu zituen, ahotsa indartsu dauka, bera ere zalu dabil, sasoian, eta betiko moduan dotore.

Soineko urdin luze arin bat jantzita agertu zen, bere betiko muiñoa zuela. Beti bezala hainbat xal, pontxo, zapi handi, fular zeuzkan, kantuaren arabera janzteko. Nire koadrilakoa da! Manilako mantoi bat atera zuen, zoragarria! Kantuak betikoak izan ziren, bakarra ez nuen ezagutzen; hortaz, kantuan ibili ginen. Primeran! Musikariak ere asko gustatu zitzaizkidan kantu bakoitzean posizio bat hartu, eta berarekin koreografia txikitxo bat egiten zutelako. Babestu moduan egiten zuten batzuetan, besteetan urrundu. Ederto ematen zuen.

Oso gustura irten ginen. Ikuskizun ona, edozeinek disfrutatzeko modukoa. Penaz gelditu nintzen gero aurrez ikusitako lagunak ez nituelako ostean ikusi. Pare bat gauzatxo neuzkan esateko: batetik, aurreiritziz beteta daudela, eta kalitatezko gauzak estimatzen ere jakin behar dela.Eta bestetik, Hain gogorrak izan barik samurtasun pixka bat eduki behar dela, euren modernitate eta artasunari kalterik ez dielako egingo. Ez da hala?

“Eibartarren zerrendan”:www.eibar.org mezu hari luuuziari jarraittu ezkero, hainbatek jakingo dau plana genkala ikuskizuna ikustera juateko. Egin genduan, eta hamentxe, berandu, baiña nire sensaziñuak, danak atsegiñak.

Elgetako planak biribil-biribil urten zeban: Konpañia bikaña, afari ona, espektakulo edarra, alkarrizketa interesgarrixa. Ze gehixago eskatu leikixo zapatu gaba bateri? (Bai, baten bateri etorriko jako burura amaiera hobia, baiña ligatziana daguan moduan egonda, hobe gai hori ahaztutzia) Halako gabak gutxi izaten dira; eta , bihar bada, horregaittik apreziatzen dittut hain beste.

Konpañia bikaña: Elenak konbokau, Iturrik, Maitek, Asierrek, Xabierrek, Ibanek eta nik baietza emonda, zer hoberik? Nik ez nekan dudia ondo pasau bihar nebala. Argi dakat beti esango dodala baietz, badaezpada be Afari bikaña: Maite ez zan afarira aillegau, baiña Julenek gurekin afaldu eban. Tira, musikarixak be bai, baiña mahai biribillian tar-tar-tar jardun et jardun ibili giñan blogarixok. Oso ondo afaltzen da Espaloian, eta ez da koipia emotiarren.

Espektakulo edarra: Txuma asko gustatzen jata, eta espektakuluan sartutako kantak lehenguan dira. Ipoña edarra, kantuak tartian txertatuta, oso ondo ezkonduta, bihar politta eginda. Asko gustau jatan.

Alkarrizketa interesgarrixa: Ohittuta gagoz alkarrekin berba egitten, birtualki bada be. Gaixak, nahibeste; hurrengo egunian hauteskundiak, gaiñera! Narrutzeko hainbat persona, garuntzeko hainbat gai. Tarbernarixak pentsau zeban ez genkala etxerik, juaten ez giñalako. Azkenian hiruretan egin genduan ospa!

Eibar.org-ko arauak errespetau egin ziran: musu saiua “comme il faut” izan zan, bihar dan moduan! Iturrik eta bixok saludatzeko antiojuak kendu genduazen, txoke egitten dabelako. Beste batek ez zeskun musurik emon eta berriro sartu eragin genduan tabernan gure musuak erreklamatzeko. Hamen ez da ezer barkatzen! Despedidako musuetan esan neike konturatu nintzala batek oso usai ona zekala, kolonia on-ona eta suabia erabiltzen dabela. Ez dot esango zein dan, hurrenguan zuek deskubritzeko.

Dana ondo, dana barre. Hurrengua noiz ete da? Zain nago

Zapatuan Plateruena Kafe antzokian izan ginen “Ehungarrenean hamaika” ikuskizunean. Gauza asko neuzkan entzunda eta irakurrita bere gainean, onak denak; baina lehengo egunean ez dakit non irakurri nuen ez dagoela kritikarik, ea nor ausartzen zen zerbait benetan txarra zela esaten. Horregatik ikusmina.

Orain nire asmoa, behintzat, ez da kritiko beharrak egitea, ikusi nuena komentatzea baino.

Jarrita egotekoa izango zela pentsatzen genuen. Baina ez zen horrela izan. Zutik egon behar izan genuen. Arratsalde osoan standean egon ostean, antzokiko aulkiarekin ametsetan egon nintzen. Ba, ez. Gainera, bertan bederatzi eta erdietatik geunden, hamarretan hasteko eta hamar eta erdietan hasi zen! Berandu. Jendea urduritzen hasita zegoen. Txistuka ere batzuk. Azkenean irten zen Gari. Mikroa txarto zeukan, baina. Ez zitzaion ezer ulertu. Berdin Mikel Urdangarini –Azkeneko diskoan antzera gertatu zaio,ezta?- Beste mikrotik zihardutenak oso ondo. Azkenean konpondu zuten, eta denei ondo ulertu zitzaien.

Neska. Uste dut Argi daukala izena. Oso ondo. Beharrezko loturak egiten, antzerki kutsua ematen, Lauaxetaren bizitza azaltzen. Beharbada, sententzia luzeegia, baina Francoren epaileak horrela idatzi zuten. Entzuten ari ginela ideia bat buruan: ia hirurogeita hamar urte pasatu arren, gauza gutxi aldatu dira hemen.

Gehien gustatu zitzaizkidanak Txuma Murugarren eta Petti. Pettik zelako indarra daukan! Poema ere -Amaiur gaztelu baltza- pontentea da. Momentu baten bera isildu eta antzoki osoa isilik! (gure ondoko berbontziak ere bai). Une magikoa izan zen.

Oso gustura gelditu ginen joandako guztiok. Hori bai, komentario izan zen ea zer sentituko zuen Lauaxetak jakin izan balu horrelako “elementu” batzuek bere poemak kantatuko zituztela . Bai, Lauaxeta eta Francis Doctor Deseokoa ez dira soka berekoak, ez horraittiok!