Gustura hasi nintzen nobela hau irakurtzen. Planteamendu oso ona eta originala iruditu zitzaidan, eta autorearen idazteko modua ere oso atsegin dut ("Ezinezko maletak" irakurrita nion eta freskoa eta originala begitantzeaz gain, asko gustatu zitzaidan).

Hala ere, planteamendua gustatu arren, liburuan aurrera egin ahala, hainbat egoera irrealak eta sinesgaitzak egin zaizkit. Horrek indarra kendu dio istorioari, nire ustez.

Beste alde batetik, tragedia grekoaren gaineko pasarteak oso astunak egin zaizkit. Izan daiteke ni kultura klasikoan guztiz ezjakina naizelako, baina Techne eta Tyche kontzeptu horiek gehi pertsonaia greko horien aipamenek ez zidaten nahi beste disfrutatzen laga.

Liburua gorabeheratsua dela esango nuke. Ez du magia hori beti mantentzen. Zati batzuk oso ederra dira, baina beste batzuk kalitate kaskarrekoak direla iruditu zaizkit.

Dena dela, gomendagarria deritzot; batez ere pertsonaia nagusi batengatik: Barrutiarengatik, hain zuzen ere. Horrelako pertsonaiarik ez baitut ezagutu euskarazko liburuetan (gaztelaniazkoetan ere ez dakit!)

Irakurri eta esango didazue!

Begi bistakoa da internetek aldatu egin duela gauza asko egiteko modua, eta hauetako bat irakurketa da. Azken aldi honetan bueltaka darabilt buruan eta azaltzen ahaleginduko naiz, erraza ez den arren.

Irakaslea naizen aldetik, asko kezkatzen nau fenomeno berri honek. Argi daukat ondo idazteko, hizkuntza ikasteko, lexikoa handitzeko, ortografia ikasteko eta abarrerako irakurtzea ezinbestekoa dela; baita kultura eta jakintza lortzeko ere. Gainera, gure ikasleak (zoritxarrez) azterketei begira daudenez, modu oso garrantzitsua da ganorazko idazlana egiteko.(Post hau idazten ari nintzela artikulu interesgarri hau argitaratu dute Karrajuan)

Dena dela, konturatuta nago, hainbat ikasle gazteren artean irakurketak daukan fama txarrarekin. Euren ustez, zaharren kontua da, modaz pasatakoa; izan ere, irakurketa liburuekin baino ez dute lortzen. Nik, baina, beti esaten diet oso liburu zalea izan arren, edozein gauza irakur dezaketela, gainera orain interneten doan euren eskura nahi beste idazki dituztela. Baina hemen dago gakoa.

Interneten irakurtzen badute, nola irakurtzen dute? Labur eta saltoka? Sakon? Klik eginez? Kontzentratu barik? Zelan? Esango nuke, Interneten (edo ordenagailuan) egiten duten/dugun irakurketa azalekoagoa dela, saltokoa, alegia. Gain-irakurketa, sakontasun gutxikoa dela esatera ausartuko nintzateke. Zeharka, interesgune bila, paperezko egunkarietan askotan egiten den bezalakoa, datu konkretu baten bila.

Gainera, badago zapping fenomenoa; hau da, klik, klik, klik eginez orririk orri ibiltzea, azkenerako jakin barik non hasi garen eta zertarako geunden lehenbiziko orri horretan. Horrela jardunda, esango nuke ez direla hasierako premisak betetzen, eta irakurri bai, baina ez dela irakurketa hutsa, antz handiagoa du elkarrizketekin gertatzen denarekin: gairik gai salto egitea, ia hari galdu arte.

Zergatik diot hori? ez daukat froga zientifikorik; baina, ikasleen kasuan, galdera konkretu bat eginez gero, ez dute informazio osoa ematen ez dutelako jaso. Eta hainbat lagunekin ere tokatu zait, e-mailen bat bidali, gauzak esan eta esandakoa atzera ere galdetu. Behin baino gehiagotan. Ulermen eskasagoa, beti ere irakurketa "tradizionalarekin" alderatuta.

Hau ez da txarra, ezta ona ere. Fenomeno berria da, ez diguna balio helburu berberak lortzeko. Beste barik. Hori bai, bigarren paragrafoan azaldu duana lortzeko, beharbada, irakurketa paperean ere egin beharko da, ez soilik interneten. Hori baino ez.

Idazmenaz ere jardun nahi dut sortatxo honetan, bosgarrenean edo izango da hori. Bitartean segi irakurtzen gure blogak. Mila esker!

-"Galerna" Iratxe Esnaolarena. Liburu hotza, urruna, zelanbait esateko. Atmosfera berezia du, baina distantzia ikaragarria sortzen du irakurle eta istorioaren artean, nire ustez.

-"Aulki-jokoa" Uxue Alberdirena. Planteamendua asko gustatu zitzaidan, zaharrak gazte izan direla azaltze hori, beti ez direla horrelakoak izan. Hala ere, zerbait falta zaiola iruditu zitzaidan. Beharbada, gehixeago sakontzea edo. Ez dakit.

-"Ahaztuen mendekua" Alberto Ladron Aranarena. Nobela beltza, intriga sortzen du, eta irakurlea harrapatu. Historia eta memoria ere nahastuta daudenez, are interesgarriago bihurtzen du trama. Gustura irakurtzen ditut Ladron Aranaren liburuak.

-"Zulo bat uretan" Iñigo Aranberrirena. Liburu bikaina. Historia korapilatsua, oraina eta iragana nahasten duena. Gaur egungo astakeriak (Itoizko urtegia) iraganeko sarraskiekin (gerra zibila). Asko gustatu zait, nahiz eta baztuetan hiztegi zaila (oso zaila)  darabilen, preziosistegia, beharbada.

-"Vikingoen sorterria" Xabier Mendiguren. Ipuin luzez edo nobela laburrez; nahi den moduan, osotautako liburua. Oso ondo idatzia, hizkera argi eta onarekin. Istorioak gure inguruko edozein herritan gerta litezke, pertsonaiak ezagut ditzakegu, jende naturala da. Baina hainbatetan gertatzen dena ez da ohiko. Batzuetan aho bete hortz lagatzen gaituzte istorioek. Errealismoa zein gordina izan zitekeen, horratik!

-"Katu jendea" Eider Rodriguezena. Ipuin liburu honetan istorioak arruntak dira egunerokoak, baian denak dute zerbait berezia. Ondo idatzia.

-"Hygiène de l'assasin" Amelie Nothomb-ena. Nothomben lehen liburua, eta zer esan berari buruz? Idazten duen guztia da berezia. Oraingoan Literatura Nobel saridun berezi bat hilzorian dago. Inoiz ez du elkarrizketarik eman, eta hiltzear dagoenez, kazetariek egin diezaiokete elkarrizketa hori. Hala ere, banan banan, etxetik botatzen ditu, galdera desegokiak iritzita. Izan ere, munduan inork ez ditu bere liburuak irakurri, hain estimatua den arren.......Laburra, baina intentsua!

-"La hija del partisano" Louis de Bernières-ena. Pertsona desastre bik topo egiten dute. Neskak gizonari bere bizitza kontatzen dio, zatika, poliki. Baina gaitza da desberdintzea egia eta gezurra. Gustura irakurri dut.

-"La casa de los amores imposibles" Cristina López Barrio-rena. Maitasun liburu bat, ederra, gainera. Badakit maitasun liburuak oso desprestigiatuta daudena, lehen nobela beltza egon zen moduan, bestalde. Poesiaz beteta, familia baten istorioa, emakumeek kontatuta. Eta tartean madarikazio bat. Gaztelan kokatuta, baina Latinoamerikako usainarekin. Asko gustatu zait.

-"Hor hago Kevin?" Kevin Herediarena. Lau zatitan dago banatuta liburua. Lehenengoarekin asko disfrutatu nuen eta promesa asko zekartzala uste nuen. Hurrengo biak nahiko "kortapedos" izan ziren, espero nuena ez zidatelako eskaini. Eta amaierakoa...tira. Hori bai, asko gusttau zitzaidan hainbat katurekin egindako pasarteak. Batzuetan letrak testuan txertatuta, eta beste batzuetan letrak ekintzan sartuta. A! Ustezko Kevin Herediaren argazkia ere oso ondo landua. Mister Euskadi (idazle atala) irabazteko moduan dago :-)

-"Rapsodia gourmet" Muriel Barbery-rena. Liburu originala. Hilzorian dagoen gizon bat bere bizitzari errepasoa egiten dio, eta une bakoitza jaki edo edari konkretu batekin lotzen ditu, baita bere ingurukoa pertsonak ere. Bitxikeria bat gustura irakurtzen dena.

-"Maldito karma" David Safier-ena. Barregarria, dibertigarria, originala. Istorio zoroa, sinesgaitza, baina umorez betea. Une onak pasatzeko burua larregi nekatu barik.

-"La quinta mujer" Henning Mankell-ena. Nobela beltza, Kurt Wallander ikerlariaren sagako beste liburu bat. Interesgarria, kateatzen duena, pertsonaia sinisgarriekin. Eta hori eskertu egiten da. Gustuko dut saga hau, bai horixe!

-"Zazpi etxe Frantzian" Bernardo Atxagarena. Liburu desberdina. Emakumeak urruneko izakiak dira, nahiz eta giltzarri izan istorioan. Istorio tragikoa historia tragikoan. Gustatu zait.

-"Kearen truke" Aritz Gorrotxategirena. Nobela beltza, planteamendu interesgarri batekin: "Gero"-ren bigarren zatiaren bila hainbat hildako azaltzen dira. Erdian edo, indarra galdu, eta zerbait falta du.

-"Los monstruos de Templeton" Lauren Groff-ena. Historia pertsonal batetik AEBetako herritxo baten historia azalduta, era atseginean. Pertsonaia zoro eta bitxi asko. Beharbada, atzera aurrera gehiegi dabiltza, eta pertsonaiekin galtzeko arriskua dago.

-"El libro del aire y de las sombras" Michel Gruber-ena. Gustura irakurri dut, nahiz eta horrelako hamaikatxo egon.

Atzo Berrian Pako Aristik idatzitako artikulu bat jarri dut Facebook-en. Bertako gauza batzuekin nahiko konforme nengoelako jarri dut esteka. Idazleak zioen euskal literatura itzuliak ez zeukala arrakastarik Espainian, eta zergati batzuk ematen zituen. Batzuekin ez nago ados, baina pentsarazi egin dit.

Jarri eta berehala, erantzuna izan dut. Horrela, buelta pare bat eman dizkiot gaiari, eta aurretik pentsatzen nuena berrelaboratu egin dut; izan ere, hainbatetan erabili dut gaia buruan. Gaia eta hari darizkion izpiak, nire ustez luzeak eta korapilatsuak.

Irakurle porrokatua naizen aldetik, argi diot edozeinen aurrean euskaraz argitaratzen diren liburu dezentek gaztelaniaz argitaratzen direnek adinako kalitatea daukate. Proportzioan, jakina, euskaraz askoz gutxiago argitaratzen baita. Baieztatu egiten dut ingelesetiko itzulpen askok besteko kalitatea daukatela hainbat euskal liburuk. Amaitu da "Euskaraz edozer argitaratzen da", gaztelaniaz ere makinatxo liburu ez-jangarriak irakurri baitut nik. Txerri jatekoak. Lehenengo ingelesez argitaratu, eta ondorik gaztelaniaz. Larregi eta idazti txarregiak plazaratzen dira egunero.

Horregatik harritu izan nau beti euskal idazleen nobela onak zein oihartzun txikia daukaten Espainian, gure inguruko erdaldunen artean. Ez dakit Aristik esaten duena horren arrazoia den, baina nire ustez, gako bi daude: batetik, gehiegi argitaratzen dela, eta mare magnum horretan lan horiek galdu egiten direla. Eta bestetik, promozio falta ikaragarria.

Noiz ikusi dugu euskal idazle itzuli bat telebistan liburua promozionatzen? Nik bakarra: Kirmen Uribe Buenafuenteren programan (ez du lagatzen bideoa txertatzen). Baina horrelako promozioak ez ditu idazleak antolatzen, argitaletxeak baizik. Hortaz, nire ustez horiek dute erru zati handiena. ulertzen ez dudana, euren inbertsioa berreskuratzeko, behintzat.

Egia esateko, Aristiri arrazoi parte bat ere onartu behar diot. Espainian euskara, kasurik onenetan bitxikeria arkaiko bat da, gu burugogorrok, kontserbatzen tematzen garena. Gauza interesgarri gutxi, hortaz.

Ez dakit nola ikusten duzuen, baina hariari tiraka egiteko badago nahikoa mataza, eta hurrengo egunetan jarraitzeko asmoa badaukat.

Hau da Karmele Jaioren laugarren liburua. Ipuin liburu bi eta beste nobela bi. Irakurri nion lehenengoa "Amaren eskuak" izan zen. Niri neuri ez zitzaidan askorik gustatu, motelegia iruditu zitzaidan. Beharbada, hain polita zela esan zidatenez, gehiago espero nuen eta dezepzio txiki bat jaso nuen.

Hala ere, eta lan kontuagatik "Zu bezain ahul" irakurri nuen. Ikaragarri gustatu zitzaidan, espero ez nuen arren. Ondoren "Hamabost zauri" irakurri nuen. Hura ere asko gustatu zitzaidan, ez hain beste, ordea.

"Musika airean" badauka ukitu fresko bat. Beharbada protagonistak duen prozesuan alaitasunak zirrikitu batetik sartu egiten zaiolako. Iraganak lagatako samina eta hutsa, musikaz eta bizitzaz betetzen hasten da. Edozein une da ona bizitzeko.

Pertsonaiak ere errealak eta normalak dira, egoera guztiz sinesgarria bizi dute, gainera. Eurak nahiko saminduta badaude ere, lan optimista da neurri batean.

Gustura irakurtzen den nobela da, jakin-mina pizten duena. Edozeini gomendatzeko modukoa, alegia.

"Brooklingo erokeriak" irakurri nuenetik eskuartera etortzen zaizkidan Austerren liburua guztiak irakurtzen ditut; beste zorakeria baten bila-edo. Baina, beharbada, tontoarena egiten ari naiz. Halakorik bakarra delako, eta nahiko absurdoa delako irakurritako liburu baten bila jardutea beste liburu batzuetan. dena dela, uste dut nire moduko hainbat pertsona dagoela, gauza bat gustatu eta horren atzetik ibili.

Prozesu honetan denetarik eduki dut. Azkena, baina, harrigarria izan da; Ikusezin liburua, hain zuzen ere. Istorioak gogor jo ninduen. Zenbait pasarte gordinak egin zitzaizkidan. Hala ere, guztiz kateatu ninduen kontakizunak; edo hobeto esanda, kontakizunen mataza. Izan ere, hari bat baino gehiago du nobela honek, egia eta gezurraren artean mugitzen da etengabe, baina irakurleak beti egia irakurtzen ari dela pentsatzen du.

Misterioa eta intriga dauka liburuak. Protagonistak oso bereziak dira, istorioak ere bai. Horrek guztiorrek interesa mantenarazten du. Interesgarria da oso.

Itzulpena ere txukuna da, orain aldiaren itzulpena izan ezik. Ohiturazko forma erabiltzen du etengabe, burutua erabili beharrean. Baina ez da itzultzaile bakarra hori egiten duena.  EGLU irakurtzea gomenduko nieke.

Bestela, merezi duela esan behar dut. 

"Jaiotze markak" liburua irakurri berri dut. Azken aldi honetan hainbat euskal argitaletxek egiten diharduen ahalegina goraipatzekoa da; gaur eguneko erdal literatura itzultzea, alegia. Itzulpenen gainean, ordea, nik badut zenbait gauza esatea, baina beste baterako lagako dut.

Liburuan familia bereko lau belaunaldik kontatzen duten euren historia. Beti sei urteko ume bat izango da narratzailea, gazteenetik hasita (birlobak ematen dio hasiera narrazioari, gero ilobak, ostean amak, eta azkenik amamak). Txarto konpontzen den familiaren historia kontatuko dute: historia bitxia, berezia eta sarritan tragikoa.

Pertsonaia batzuk nahiko muturrekoak dira, eta umeren bat ere ez da oso sinesgarria (batez ere lehenengoa), baina gustura irakurtzen da, ederki eraikitzen da historia buruan, hariari segika. Gogoz jarraituko genuke ume bakoitzaren ibilbidea, bestera salto egin gabe. Baina osotasunak ere badu interes handia.

Gustura eta ondo irakurtzeko liburua. Gomendagarria benetan

Jakin nuenean Unai Elorriagak nobela berria zuela, asko poztu nintzen. Izan ere, aurreko hirurak (SPrako tranbia, Van Hoffen ilea eta Vredaman) asko gustatu zitzaizkidan. Bakoitza desberdina, bakoitzak bazuen erakarri ninduen zerbait.

Baina oraingoan? Orriak pasatu ahala pentsatzen nuen: "Animo, Leire, etorriko don". Ez zen heldu, ordea. Ez ninduen kateatu. Astuna ere ez zitzaidan egin, baina ez nion ez hanka ez buru ikusten, nobelaren osotasunak ihes egiten zidan.

Beste alde batetik, ulertu ere ez nuen ulertzen. Noiz adituko zain nengoen. Beharbada, nire hutsa izango da, trenean irakurtzen dudalako sarritan, edo nire maila literario apala,... edo agian, ez dago ezer berezirik entenditzeko. Gauza da, aurrera nindoan heinena, berdin segitzen nuela.

Momentu baten argia piztu eta parabola bat izan zitekeela pentsatu nuen. Baina parabola izateko ere zerbait zuen faltan, pieza guztiek ez zuten parabolan enkajatzen. paralelismoak ez zien hain paraleloak. Eta hori bi parabolarekin ere saiatu nintzela!

Beharbada, eragozpen handiena pertsonaiak izan dira. Lauak dira, desberdindu ezinean ibili nintzen, izen arraroak arraroak dituzte, eta ez dute pistarik ematen eurak buruan eraikitzeko, imajinatzeko. Une batean animaliak izan zitezkeela pentsatu nuen.....

Lehen esan dudan bezala, baliteke beste maila bateko nobela izatea, lau buruargik baino ulertu ezin dutena. Izan liteke. Onartzen dut nik ez dudala horrelako sakontasunik, asko irakurtzen dudala, baina nobelitak direla. Tira. Hala ere, liburuarena ere izan liteke akatsa, ezta?

Edo, agian, esan behrako nuke ez zadaila gustatu eta ez dudala ulertu? irakur ezazue eta zuek erabaki!

Amaitu berri dut Fermin Etxegoienen lehenengo nobela. Etxegoieni "Euskaldun Egunkarian" irakurtzen nion zeukan zutabea, gustura irakurri ere! Bere hizkera freskoa iruditzen zitzaidan, eta neukan gomuta horregatik hasi nintzen nobela leitzen.

Ez nau defraudatu. Idazkera freskoa eta arina dauka liburu errealista honek. Kapituli laburrak (garraio publikoan irakurtzen dugunok benetan eskertzen duguna), egunerokotasuna dario alde guztietatik. Eta egurra, egurra gure hainbat jarrera eta ohiturei.

Jakina, egur horrek kateatu nau gehien. Himalayista jantzita dabiltzan kooperatibistak, euskara plan amaigabeak, Pirinioari kultua.....hainbeste lagun ezagun eta inguruko ikusi ditut islatuta bertan! Sarri askotan, nire burua ere!

Sustatuko Zer erantzi-n kolaboratzen nabilen honetan gure artean sarri askotan agertu da mendiko arroparena, eta beti gabiltza horren gaineko post bat idaztekotan Tira, Elenak mendiko praken gainean idazti zuen, eta segur aski etorriko da zerbait. Nobelan janzteko modu hori konstate bat da, umorez deskribatuta, gainera.

Beste alde batetik, esan behar dut asko gustatu zaidala gure ibarreko hainbat berba eta molde liburuan idaztita ikustea. Ez gaude ohituta horretara, baina, nire ustez, askoz sinesgarritasun handiagoa ematen dio. Guretzat eraos eta etxekoa.

Badago, ordea, protagonistak daukan inkongruentzia bat. Alde batetik berak dio erdipurdiko euskalduna dela, baina gero dauzkan buru-janak euskara dela eta, euskara egunero erraminta daukagononak baino ez dira.

Gustura irakurri dut liburua. Edozeini gomendatzeko modukoa iruditzen zait, nahiz batzuk, seguru, haserretuko diren, euren burua karikaturituegi ikusiko dutelako.

Zela ez zitzaidan, bada, gustatuko eskertza bat gps eibartarrari egin badio? (Ez zait argi geratu eskertza hori azal-egilearena den, ala Fermin Etxegoienena)

A! ahaztu egin zait. Aurten EGA ateratzekotan bazabiltza, irakur ezazu azterketa idatziak gainditu ostean, Etxegoienek Euskaltzaindiren arauei ez baitie jaramonik egiten. A! Baina atera ostean, irakurri, e?

Jendeak liburuaren portada ikusten zidanean haluzinatu egiten zuen. Azal hori, izenburu horrekin, zer dabil irakurtzen Leire? Izan ere, gauza arraroak irakurtzearen fama izan dut.

Arrantza? Noiztik zaude arrantzan interesatuta? Baina zer da liburu hori? Hau esaten zidaten, izenburua benetan bitxia delako. Yemen bezain lehorra dirudi, oso berezia eta ederra izan arren.

Nola definitu liburu hau? Narrazioa da? bai. Nobela? baita, oso sui generis, baina. Kontakizuna ez darama narratzaile orojakile batek, ezta lehenengo pertsona batek kontatu ere. Narrazioa puzzle bat da, hainbat idatzik osatuta: eguneroko baten zatiak, gutunak, e-mailak, ikerketa bateko transkripzioak.....Protagonisten dokumentuak, edo protagonistei hartutakoak. Oso oso bitxia.

Istorioa ere arraroa da. Pertsonaiak ere bai. Xeke yemendar aberats batek izokinak nahi ditu sartu Yemenen, gero arrantzan egin ahal izateko. Eskozian moduan, hain zuzen ere. Baina Eskoziako klima eta Yemengoak ez dute inolako antzik, ezta herri bietako ibaiak ere.

Horretarako aditu ingeles bat kontratatu du, funtzionario britainiar bat. Funtzionarioak ez du lana hartu nahi, baina Erresuma Batuko gobernuko goi kargu batek behartu egiten du, nolabait esatearren. Horrela pasadizo pila bat daude liburuan. Baita maitasun istorioa bat ere.

Pertsonaiak bitxiak dira. Xekea oso maitagarria da, nahiz eta hasieran prepotente samarra dirudien. Bera da pertsonaiarik xaloena, zorakeria bat egin nahi du, baina hain ondo argumentatzen du, ezen azkenean beste protagonista biak ilusionatzen dituen.

Pertsonaia nagusia, zientifiko ingelesa, gizajo hutsa da. Emazteak gutxietsi egiten du, gizon aspergarria da, bere bitxoak dira bere bizitza osoa. Hala ere, benetako maitasuna ezagutuko du eta honek dakarren zoriontasuna eta mina.

Liburu gomendagarria, zinez. Asko gustatu zait, diferentea delako, bai planteamendua, bai pertsonaiak, bai istorioa. Umorea ere badauka, sotila den arren. Ez beldurtu izenarekin eta anima zaitezte liburu honekin!