Amaitu berri dut Fermin Etxegoienen lehenengo nobela. Etxegoieni "Euskaldun Egunkarian" irakurtzen nion zeukan zutabea, gustura irakurri ere! Bere hizkera freskoa iruditzen zitzaidan, eta neukan gomuta horregatik hasi nintzen nobela leitzen.

Ez nau defraudatu. Idazkera freskoa eta arina dauka liburu errealista honek. Kapituli laburrak (garraio publikoan irakurtzen dugunok benetan eskertzen duguna), egunerokotasuna dario alde guztietatik. Eta egurra, egurra gure hainbat jarrera eta ohiturei.

Jakina, egur horrek kateatu nau gehien. Himalayista jantzita dabiltzan kooperatibistak, euskara plan amaigabeak, Pirinioari kultua.....hainbeste lagun ezagun eta inguruko ikusi ditut islatuta bertan! Sarri askotan, nire burua ere!

Sustatuko Zer erantzi-n kolaboratzen nabilen honetan gure artean sarri askotan agertu da mendiko arroparena, eta beti gabiltza horren gaineko post bat idaztekotan Tira, Elenak mendiko praken gainean idazti zuen, eta segur aski etorriko da zerbait. Nobelan janzteko modu hori konstate bat da, umorez deskribatuta, gainera.

Beste alde batetik, esan behar dut asko gustatu zaidala gure ibarreko hainbat berba eta molde liburuan idaztita ikustea. Ez gaude ohituta horretara, baina, nire ustez, askoz sinesgarritasun handiagoa ematen dio. Guretzat eraos eta etxekoa.

Badago, ordea, protagonistak daukan inkongruentzia bat. Alde batetik berak dio erdipurdiko euskalduna dela, baina gero dauzkan buru-janak euskara dela eta, euskara egunero erraminta daukagononak baino ez dira.

Gustura irakurri dut liburua. Edozeini gomendatzeko modukoa iruditzen zait, nahiz batzuk, seguru, haserretuko diren, euren burua karikaturituegi ikusiko dutelako.

Zela ez zitzaidan, bada, gustatuko eskertza bat gps eibartarrari egin badio? (Ez zait argi geratu eskertza hori azal-egilearena den, ala Fermin Etxegoienena)

A! ahaztu egin zait. Aurten EGA ateratzekotan bazabiltza, irakur ezazu azterketa idatziak gainditu ostean, Etxegoienek Euskaltzaindiren arauei ez baitie jaramonik egiten. A! Baina atera ostean, irakurri, e?

Jendeak liburuaren portada ikusten zidanean haluzinatu egiten zuen. Azal hori, izenburu horrekin, zer dabil irakurtzen Leire? Izan ere, gauza arraroak irakurtzearen fama izan dut.

Arrantza? Noiztik zaude arrantzan interesatuta? Baina zer da liburu hori? Hau esaten zidaten, izenburua benetan bitxia delako. Yemen bezain lehorra dirudi, oso berezia eta ederra izan arren.

Nola definitu liburu hau? Narrazioa da? bai. Nobela? baita, oso sui generis, baina. Kontakizuna ez darama narratzaile orojakile batek, ezta lehenengo pertsona batek kontatu ere. Narrazioa puzzle bat da, hainbat idatzik osatuta: eguneroko baten zatiak, gutunak, e-mailak, ikerketa bateko transkripzioak.....Protagonisten dokumentuak, edo protagonistei hartutakoak. Oso oso bitxia.

Istorioa ere arraroa da. Pertsonaiak ere bai. Xeke yemendar aberats batek izokinak nahi ditu sartu Yemenen, gero arrantzan egin ahal izateko. Eskozian moduan, hain zuzen ere. Baina Eskoziako klima eta Yemengoak ez dute inolako antzik, ezta herri bietako ibaiak ere.

Horretarako aditu ingeles bat kontratatu du, funtzionario britainiar bat. Funtzionarioak ez du lana hartu nahi, baina Erresuma Batuko gobernuko goi kargu batek behartu egiten du, nolabait esatearren. Horrela pasadizo pila bat daude liburuan. Baita maitasun istorioa bat ere.

Pertsonaiak bitxiak dira. Xekea oso maitagarria da, nahiz eta hasieran prepotente samarra dirudien. Bera da pertsonaiarik xaloena, zorakeria bat egin nahi du, baina hain ondo argumentatzen du, ezen azkenean beste protagonista biak ilusionatzen dituen.

Pertsonaia nagusia, zientifiko ingelesa, gizajo hutsa da. Emazteak gutxietsi egiten du, gizon aspergarria da, bere bitxoak dira bere bizitza osoa. Hala ere, benetako maitasuna ezagutuko du eta honek dakarren zoriontasuna eta mina.

Liburu gomendagarria, zinez. Asko gustatu zait, diferentea delako, bai planteamendua, bai pertsonaiak, bai istorioa. Umorea ere badauka, sotila den arren. Ez beldurtu izenarekin eta anima zaitezte liburu honekin!

 Aurten egun bitan joan naiz Durangoko liburu eta disko azokara. Zapatuan eta domekan. Baten beharrera, badiharduguko stand-en txanda egiten; bestean lagunekin elkartzera. Izan ere, Durangon urtero hitzordua daukagu, aspaldi baten egina, eraginkorra gutxienez urtean behin batzeko balio digulako.

Asko guztatzen zaizkit feria egunak. Disfrutatu egiten dutpasio bik bat egiten dutelako: liburuek eta lagunek. Postu artean hurrengo hileetako irakurketan ikusten ditut lehenengoz, baita irakurritako liburu kutunak eta bereziak ere. Maitasun ezkutuan nonahi, liburu forman.

Lagun, ezagun, maiteak edonon. Sorpresa atseginak nahibeste. Laztanak eta besarkadak ugari (erakusmahaia erdian geratzen ez bada, behintzat). Hala ere, beti falta zaigu baten bat, bereziki (hinbat motiborengatik) ikusi nahiko genukena, baina agertzen ez dena. Hari/haiei ere musuri handiena eman nahiko nioke/nieke, ziber-musua baino ez bada ere. MUN!!!

Hain gozagarria izanda ere, hausnartzeko balio izaten digu, batez ere aurtengoak. Alde batetik, uste dut birplanteatu egin beharko liratekeela hainbat gauza, hainbat produktu erdaldunen salmenta. Kanpora tema vasco delakoa. Nik neuk ez neuke lagako erdarazko produkturik saltzen. Bai, erradikala izango naiz, talibana. Berdin zait. Horiek edonon aurki litezke, azokan euskarazkoak baino ez nituzke jarriko. Kitto!

Bestetik aurtengo beherakada. Itzela izan da, batez ere asteburuan. Ez zen ia inor ibili, eta saldu....ikaragarria! Beldurgarria izan da salmenten jaitsiera!! Krisia izango da, EREak, pasaotismoa, ez dakit, baina Durangorako bonbardaketa (ez Durangoko bonbardaketa) zelanbait murriztu egingo nuke, beharbada feria bi antolatuta, abenduan eta ekainean, adibidez. Horrela, argitaletxeen Durangoko monokultiboko uzta, murriztu baina bikoiztu egingo litzateke. Beraz, kultura kontsumitzaileoi ez genuke urteko gose erdi asetu hori izango. Eta Gabon aurreko betekada hau saihestu egingo genuke.

Erdi gose eta enpatxatu bizi gara euskarazko liburuak irakurtzen dugunok, pobreen moduan: Ahal denean jan errementatu arte; eta urte osoan ahal den moduan elikatu, izozkailuko tuper-ak ateratzen!

Badiharduguko standa.

Izenburuak erakarri ninduen lehenengotan. Si Sabino viviría.....sujerentea, benetan. Sabino, bakarra, eta viviría hori hain guria... Malaletxe puntu bat ere ikusi nion tituluari eta aspaldian neukan irakurzteko gogoa. Gainera, "Lengua de trapo" argitaletxean kaleratuta. Pare bat liburu irakurrita neuzkan etxe horretakoak eta benetan disfrutatu egin nuen, oso lan bereziak eta desberdinak izan zirelako.

Denetarik entzun dut liburu honetaz: ganberrada hutsa dela, grazia zipitzik egiten ez duela,....Nik, ostera, lehenengo orritik hartu nion gustua. Martzianada bat da (sekula ez dut adjetibo hau hobeto erabili). Uste dut, gustatzearen klabea askotan irakurlearen begitean ere badagoela. Hortaz, hasieratik begirakune oker hori jarrita irakurri nuen, maltzurkeria noiz etorriko zain.

Liburua kritika bat da, euskal munduaren kritika, edo horrela ikusi dut nik. Euskal kulturaren erreferentzia erdi -izkutuz (deo agerikoz) beteta dago, keinu gaiztoak eginez. Liburu erdi jardun nuen bila ea noren aipamena egiten zuen zoko bakoitzean. Hori ere oso dibertigarria egin zitzaidan.

Pena gaztelaniaz idatzita dagoela; izan ere, lehen aipatu ditudan keinu horiek euskaldun alfabetatu batek baino ezin ditu ulertu; eta, hala ere, uste dut denak ez nituela asmatu. Horregatik diot, irakurle madrildar batek, adibidez, hainbat ñabardura on ez ditu ulertuko; beraz, euskaraz ere idaz zitekeen.....

Asko dibertitu nintzen irakurtzean, nire alderik gaiztoena agerian laga nuelako, eta gaiztakeria honek disfrutarazi zidalako. Hori dela eta, bene-benetan gomendatzen dut, baina denok dugun zoro puntu hori erbili behar da irakurtzeko, bestela akabo.

Entzunda neukan ondo berba egiten liburu honen gainean, eta liburutegin ikusi nuenean hartzea erabaki nuen. Ez ninduen defraudatu. Liburu desberdina da, kuriosoa; izan ere, protagonista Inglaterrako erregina da eta. Baina ez da historia liburua, ezta nobela beltza ere. Elisabethek, tronoan 50 urte inguru, bera 80en bueltan, liburuak deskubritu ditu, eta irakurle konpultsibo bihurtu.

Liburuekin ikusten dutenean ingurukoak harritu egiten dira eta arraro begiratzen diote. Irakurle bihurtze-prozesuan bere bizitzaren gainean hausnartzen du, baita irakutzaletasunaren gainean ere. Gertukoen inkonprentsioa jasango du, eta irakurleari ere, irakurtze prozesuei buruz pentsatzeko ere balio dio.

Nik oso ondo pasatu nuen liburua irakurtzen, asko disfrutatu. pena dut aipatzen dituen hainbat autore ingles ez ezagutzea, irribarre gehiago egingo nituen-eta. Liburu desberdina eta freskoa, literaturaz eta irakurtzeaz, gomendagarria oso, laburra eta atsegina delako. Bitxi-bitxia, benetan.

Liburu labur hau di-da baten irakurri nuen. Laburra eta umorez betea dagoelako. Irribarrea behin eta berriro etortzen zitzaidan ezpainetara. Bertan Pennac-ek bere esperientziak kontatzen ditu. Alde batetik, bera ikasle zeneko bizipenak; beste alde batetik, bera irakasle zenekoak. Lubakiaren alde bietan egon baita Pennac, gainera, ikasle kaskarra izan zen, porroterako bidean zihoana. Baina irakasle onei esker eta irakurketa egokiei esker, buelta eman zion egoera horri.

Liburua asko gustatu zait. Gure lanaren, irakasleon beharraren goraipamen ederra. Kantu bat bezalakoa. Irakasle eskola guztietan derrigor irakurri beharko litzatekeena. Baita hainbat urtetan lanean diharduten irakasleendako, etsituta eta desmotibatuta daudenendako ere, gogorarazteko zer den gure ofizioa, zergatik erabaki genuen maisu edo maistra bihurtzea.

Zerk erakartzen gintuen? Gauza askok. Horien artean bat idealismoa izan zitekeen. Hainbat herrialdetan maistra zein maisu izatea behartsu eta zapalduen ondoan egotea zekarren. Hori gure gaztetxo denborako imajinarioan oso garratzitsua zen, plus bat ematen zion gure hautuari. Ez ginen gehiago izango guri tokatutako irakasleen gisakoak. Ez, aldatu egingo genuen hori. Gainera, ikasketak egiten ari ginenean, pedagogiako klaseetan hainbaten esperientzia zoragarriak aurkezten zizkiguten: Summerhill, Freire, Montessori, Freinet......denek deskubritu zuten era bat hezteko, ikasleak konprenditzeko, dena zen zoragarria, harro egoteko moduan geunden.

Gero geletara pasatu eta egoera aldatu egin zen. Metodo zoragarriek ez zuten mundu errealean eta gure heziketa sisteman balio. Eta pedagogoak gorrotatzen hasi ginen. Egunerokotasunak askotan utzikeria ekartzen digu, ahaztu egiten ditugu gure helburuak, sarritan ilusioak eta bokazioak ere huts egiten digulako.

Horrelako liburuek, baina, bider bi pentsatzeko astia ematen dute. Bai, ni umeekin egin nahi nuen behar. Eta? Berdin dio, maistra naiz eta nire lanean hori egiten dut, zubi lana, ezagutzari eta jakintzari alde batetik bestera pasatzen laguntzen diet. Ezagutza horrekiko ilusioa, atentzioa eta maitasuna ematen ahalegintzen naiz. Hori da-eta gure lana.

Liburu honen bitartez honekin guztionekin konturatu naiz, era atseginean. Ez da gutxi, ezta? Ba, errebidika dezagun maistra berba. Biharko post-ean!

CS tailer osteko afari mahaikideei, bihotzez (Jozulin, Elena, Asier, Maite, Iban) egin dot azkenian!

Polemikaz inguratuta hartu nuen liburua eskuetan. Jasotako kritika batzuk ez ziren oso onak izan, eta egur-banaketan ibili ziren batzuk. Beste alde batetik, inguru hurreko lagun batzuek irakurrita zeukaten eta eurei gustatu zitzaien. Batzuei gustatu huts-hutsean, beste batzuei asko gustatu. Aurrekari horiekin hasi nintzen irakurtzen. Esandako guztiagatik gustatuko zitzaidala pentsatu nuen. "Bitartean heldu eskutik" poema liburua asko gustatu zitzaidanez, "Zaharregia, txikiegia agian" ere bai, baita beraren hitzaldi bat ere. Ni irabazita ninduen lehenengo letratik.

Hasi nintzen, bai, baina ez nion gusturik hartzen, hainbeste jende orri bakoitzean, genealogiak Genesian bezala,....galduta ibili nintzen "nor da hau?" esanda behin baino gehiagotan. Eta gauza interesgarriagoak hartuta neukanez, geldialdi begetatiboan laga nuen.

Hala eman zuen denbora luzetxo baten, irakurtzeari ekin nion arte. Trenean, beti trenean. Ohean irakurtzeko....Orriak pasatu ahala, pertsonaiak agertu ahala esan nuen: Kirmen Uribek blog bat behar du!! Hau ez da nobela bat, blog bateko post-ak elkartu ditu eta liburua osotu. Eta Berrian argitaratu bezala "Blogak ez dira papererako". Jakin izan banu aldez aurretik, beste era batean irakurriko nukeen. Izan ere, nik blogen kontra ezertxo ere ez daukat, prefosta! Halakorik! Nobela bat nuen hartuta, eta ez zen nobela. Batzuek esango dute bide berritzailea dela, nik ez dut hala uste. Blogak berritzaileak izan litezke (edo ez); sekula ez, ordea, nobelaren ordezko. Gauza desberdinak dira. Seguru nago gauza bera blog formatuan irakurri izan banu, gustatuko zitzaidala. Lepoa egingo nuke!

Beste alde batetik, hizkuntzaz berba egin gura nuke. Ia pertsonaia guztiak ondarrutarrak dira, eta sarri askotan euren ahotan jartzen dituen hitzak ez dira batere sinisgarriak. Adibidez, aitaita-amamei aitona-amona deitzen die. Amona? Aitona? Bizkaieratik urrunegi, ezta? Ez dut esaten Ondarroan egiten den modu berean idatzi behar duenik (edo zergatik ez?), baina zer edo zer gertuagokoa erabil zezakeen hainbat pasartetan. Amaitu bezain batuera da-eta bukatu. Akats gramatikalen batek ere ihes egin dio, eta zein zatar geratzen den horrelako lan batean!! 

Era berean esan nahi nuke pasarte batzuetan auzo-lotsa puntu bat ere sentitu dudala. Beharbada horrela sentituko dira hainbat eta hainbat blogak irakurtzean. Hausnarketa hau egin nuen irakurri ahala, askotan blogariok "querido diario" bezalako gauzak egitea leporatzen digute. Nik beti purrustada makarra bat egin izan dut horren aurrean, pentsatu barik nik neuk horrelako zerbait botako nionik idazle bati. Inkongruentziaz beteta gaude, eta lehenbailehen onartzea izango da onena!

Amaitzeko, pare bat gauza esan behar dut. Batetik, ez zaidala liburu txarra iruditu, ona ere ez. Niri neuri ez zait gustatu. Beharbada ikusmin handia sortu zidalako, eta beste gauza bat espero nuelako. Kirmen Uribe trankil egon daiteke, Brad Pitt-ekin berdina gertatu zitzaidan: hain goapoa, hain goapoa, eta ez da hainbesterako!

Bestetik, eta amaitzeko, idazleari eta niri gauza bera gertatu zitzaigun aitaren heriotzarekin. Agurtu ezin eta biok amets batean aita ikusi eta agurtu genuen, biok kostako herri batean, eguzkipean. Horrekin inpaktatuta gelditu nintzen, hitzez hitz niri pasatutakoa liburuan kontatzen duelako.

Orain zuen txanda da. Irakurrita badaukazue, esan zuen iritzia. Eta irakurri ez baduzue, leitu eta komentatuko dugu.

Jakina da Xabier Montoia ikaragarri gustatzen zaidala. Irakurri dizkiot prosazko ia liburu guztiak, eta ia denak gustatu zaizkidala. Asko. "Emakume biboteduna"-tik hasi, ironia finez betea, "Euskal Hiria sutan"-eraino. Beti pentsatu izan dut oso ondo idazten zuela, nahi zuen moduan erabiltzen zuela hizkuntza, erregistro eta euskalkiak. Nabarmena da hori "Baina bihotzak dio" zein "Euskal Hiria sutan". 

Maisutasun hori ere Gogotan erakutsi du. Baina pirueta bat gehiago eginez. Istorioa, emakume baten historia da, moja sartzen den emakume batena, eta bizitza erdi baino gehiago klausuran ematen duena, baztertua, zokoratua. Hala ere, interesgarri eta erritmodun bihurtzen du kontakizuna. Akzio batere ez daukan liburua, kateatzen duena bilakatu, engantxagarri. Pasarteak oso laburrak dira, orri batekoak-edo. Horrek markatzen dio dio nobelari erritmoa, nire ustez, behintzat!

Beste alde batetik, protagonistaren psikologian ere sakondu eta bere pentsamendu eta tristurak gure egiten ditugu. Bere sinismena eta fedea ondo baino hobeto ulertzen dira. Montoia ederki sartu da moja baztertu horren azalean, primeran hurreratzen digu andre horren bizimodua. Guztiz sinisgarria da, tristea eta hutsa bada ere.

Bere prozesu mental osoa oso ondo dago azalduta, mutur batetik bestera, baina logiko eta koherentea da, oso ondo dagoelako kontatuta.

Esan dudana, Montoiak magia egiten badaki. Guztiz gomendagarria

Hauxe da Patxi Zubizarretak 2008an atera duen liburuetako bat. Liburu asko idatzi ditu dagoeneko, eta bere bibliografia zabala den arren, hainbatek bigarren mailako idazletzat -edo autore minortzat :-)- daukatela uste dut. Niri, baina, asko gustatzen zait nola idazten duen, zein gaitzu tratatzen dituen, zelan enfokatzen dituen nobelak....

"Eztia eta ozpina" nobela uste dut izan zela irakurri nion lehena. Gozoa, mingotsa, izenburuak iradokitzen duen moduan, maitasun istorio ederra. Geroago, "Jeans-ak hozkailuan", "Atlas sentimentala", "Barrikadak", "Pospolo kaxa bat bezala",.... etorri ziren. Gustura irakurri nituen haiek ere, nahiz eta haietako batzuk haur eta gazte literaturan sailkatuta egon (ulertzen ez dudan sailkapena, "Behi euskaldun baten memoriak" ere gaztetxoendako ei da, eta lasagna batek baino geruza gehiago dauzka, zein baino zein sakonagoa!).

Nire ustez, hortik datorkio bigarren mailakotzat hartzearena, ume eta gazteendako asko idazten duelako, eta jakina, ezin lehen mailakoa izan. Ni ez nago ados. Erabiltzen duen hizkera samurra eta gozoa da (nesken txotxolokeriak, badakizue!); euskara maila ona eta aberatsa izan arren, euskara ikasle askok polito ulertzen dituzte liburuak eta gainera disfrutatu! Zer esango dizuet, bada, sarri askotan aholkatzen ditut, niri neuri gustatzen zaizkidalako, eta ikasleek ere gustura irakurtzen dituztelako. Zer gehiago eska dezaket?

Zentra dadin, baina, "Mundua lo dagoen bitartean" lanean. Berritzailea dela esango nuke, gidoi batetik abiatuta, interesa pizten duen istorio oso bat muntatu duelako. Ahotsak eta musika garbi "entzun" litezke irakurri bitartean; izan ere, gaueko irrati-saio batean gertatzen da dena, konfidentziak kontatzeko irrati-saio horietako batean. Pertsonaiak, tentsioa, jakin-mina,....dena dago, eta nobela ez den arren, narrazioak istorio oso bat kontatzen digu, biribila.

Gustatu zait esperimentua, bai horixe! bAita kontatzeko modua ere. Jarraituko dut gomendatzen....

Kabaretera ordutegia daukadanez, lanetik berandu irten, eta Eibarrerako azken trena hartzen dut, 21.42an. Beti tren erosoa etortzen da ordu horretan, zoragarria izaten da beharretik nekatuta gatozenondako. Gainera, gehienetan berogailua puntu egokian egoten da. Egia esateko, niretzat eguneko momenturik onenetako bat. Bakarkako jarlekua hartu, parekoan nire traste guztiak laga, liburua atera eta irakurri egiten dut. Plazera!!! Umm!!!

Aitortu behar dut garraio publikoan bakarrik eta isilik (arraroa) joatea gustatzen zaidala. Tira, nire ondoan dagoena laguna, lankidea, ikaslea edo oso ezaguna bada, gustura joaten naiz kontu kontari, baina ezin dut jasan ezezagunekin edo oso gutxi ezagutzen ditudan pertsonekin berbetan jardun beharra. Horretarako nire liburu/egunkari/irakurgaiaren konpainia nahiago dut. Ez dago gauza agobianteagorik mintzatu nahi ez duzunarekin derrigor hitz egitea baino. Horregatik erabiltzen dut beti parapeto irakurgarriren bat.

Orain hiru bat aste, baina, ziklogenesi esplosiboari "esker" (Iparraldekoentzat, Klaus ekaitza) Mallabian trenbidea jausita egon zen. Hori dela eta, aste luze batean trena eta autobusa hartu behar izan genituen gure bidea egin ahal izateko. Horrelakoetan lagunak egiten dira, askotan Euskotrenek inongo informaziorik ematen ez duelako, eta bidaiariok gure artean argitu behar izaten ditugulako zalantzak (alde horretatik, Euskotrenek asko dauka ikasteko, benetan). Horrelako zati batean, Durangon trena hartzen duen neska bat hurreratu zitzaidan, azken berriak komentatzeko. Lehen ere ikusita neukan, eta biok geltoki berean egoten ginen. Baina trenarenagatik berbetan hasita geunden. Behin, gainera, bere ondoan ere jarri izan behar nuen.

Handik aurrera igerri nuen geralekuen agurtu eta hurreratze saioak egiten zituela, estrategia argiak zituen nire ondoan jarri eta berriketan hasteko: "¡Qué frío!, ¿no?" eta horrelakoak. Nik, halere, "SÍ" esan eta trena ailegatutakoan beste ate batetik sartzen nintzen, eta bakarkako aulkietan jesarri. Beti bera saihesten. Behin telefono dei bat ere hartu nuen aitzakitzat berarekin ez esertzeko, famatuak aireportuetan bezala, kazetarien galderei ez erantzuteko.

Seguru neska jatorra dela, baina Durangotik Ermura (bera bertan jaisten da) zer deomontre esango diot? Gogorik ere ez dut izaten ezer esateko, ezta pentsatzeko ere. Oso desatsegina eta deserosoa egiten zait, nahiko daukat musika denondako jartzen dutenekin. Zergatik ez naute errespetatzen? Zergatik ez dute nire espazioa gordetzen?

Irtenbidea aurkitu diot: euskaltegia estaziotik zein geralekutik antzeko distantzara dago; hortaz, lehenxeago irten eta geltokira joaten naiz, eta bakarkako jarlekuan jesarri, liburua atera eta irakurtzen hasi......umm, plazera!