Duela domeka bi Victoria Eugenian izan nintzen "Magifique" Ballet de Biarritzen dantza emanaldia ikusten. Txaikovskiren musika oinarri hartuta Thierry Malandain-ek koreografia ikuskizuna sortu du. Ni nahiko analfabetoa naiz musika arloan, eta Txaikovskiren pieza batzuk ezagutua arren, ez nekien denak berarenak zirenik. Guztiak ezagun-ezagunak, ederrak.

Hirugarren lerroan izan ginen, luxua, dantzariak nola izerditzen ziren ere ikusten genuen eta. Beraiek izerdia bota zeren guk itzelezko hotza pasa baikenuen. Odonek berogailuan ere murrizketak jarri dituela dirudi. Baina lartxo izan zen. Batzuek txamarra erantzi ere ez zuten egin. Ondo dago berogailua kentzea dantzariak asten direnean, baina ordu erdi lehenago itzalita izatea! Gehiegi.

Harira! Hasieran, egia esan behar badut, kostatu egin zitzaidan espektakuluan sartzea, ez zidan ezer transmititzen, baina aurrera egin ahala aldatu egin zen. Indarra hartzen hasi eta gorantza! Nola egiten duten dantza, ikaragarria da. Gainera, beste hainbat balletetan dantzariek dauzkaten irribarreak faltsuak dira. Hauenak naturalagoak dira. Ez diot euren aurpegiko keinua irribarre normala zenik, dena oso ondo estudiatuta egoten baita, baina bai oso ondo entseatuta, eta sinisgarria ematen du. 

Obrak espontaneotasunetik ere badauka. Freskoa dela esango nuke, gaztaroaren zorakeriatik ere baduela uste dut. edo behintzat nik hori ulertu nuen.

Zelako gorputzak! Mutilenak! Neskenak ez dira nire gustukoak, beharbada beste tipo bat gehiago gustatzen zait. Baina gizonezkoak....itzelak! Zenbat gihar! Zelako txokolate tabletak! Eta ipurdiak? Biribilak eta gogorrak! Nahiko lukete gimnasiotan dabiltzan hainbatek horrelako itxura izatea! Dena bere lekuan, koipe gramorik barik, kruasan itxura gabe...Nork esan du dantza ez dela maskulinoa?

Dibagazio estetiko hauek alde batera lagata, esan nahi dut ez dugula nahikoa baloratzen etxean zer daukagun. Ballet zalea naizen arren, ez dut ezagutzarik horretan. Dena den, behin baino gehiagotan ikusita talde hau eta beste batzuekin konparatuta, esan nezake oso maila oneko konpainia dela, dena ematen duena eszenarioan. Euskal Herrikoa da, baina ez diogu daukan garrantzia ematen.

Oso gustura irten ginen. Izoztuta baina pozik. Hala ere, tutudun eta maila zuridun ballet klasiko bat, orkestra eta guzti, ikusteko gogoarekin jarraitzen dut. Etorriko da hori ere!

 Aurten egun bitan joan naiz Durangoko liburu eta disko azokara. Zapatuan eta domekan. Baten beharrera, badiharduguko stand-en txanda egiten; bestean lagunekin elkartzera. Izan ere, Durangon urtero hitzordua daukagu, aspaldi baten egina, eraginkorra gutxienez urtean behin batzeko balio digulako.

Asko guztatzen zaizkit feria egunak. Disfrutatu egiten dutpasio bik bat egiten dutelako: liburuek eta lagunek. Postu artean hurrengo hileetako irakurketan ikusten ditut lehenengoz, baita irakurritako liburu kutunak eta bereziak ere. Maitasun ezkutuan nonahi, liburu forman.

Lagun, ezagun, maiteak edonon. Sorpresa atseginak nahibeste. Laztanak eta besarkadak ugari (erakusmahaia erdian geratzen ez bada, behintzat). Hala ere, beti falta zaigu baten bat, bereziki (hinbat motiborengatik) ikusi nahiko genukena, baina agertzen ez dena. Hari/haiei ere musuri handiena eman nahiko nioke/nieke, ziber-musua baino ez bada ere. MUN!!!

Hain gozagarria izanda ere, hausnartzeko balio izaten digu, batez ere aurtengoak. Alde batetik, uste dut birplanteatu egin beharko liratekeela hainbat gauza, hainbat produktu erdaldunen salmenta. Kanpora tema vasco delakoa. Nik neuk ez neuke lagako erdarazko produkturik saltzen. Bai, erradikala izango naiz, talibana. Berdin zait. Horiek edonon aurki litezke, azokan euskarazkoak baino ez nituzke jarriko. Kitto!

Bestetik aurtengo beherakada. Itzela izan da, batez ere asteburuan. Ez zen ia inor ibili, eta saldu....ikaragarria! Beldurgarria izan da salmenten jaitsiera!! Krisia izango da, EREak, pasaotismoa, ez dakit, baina Durangorako bonbardaketa (ez Durangoko bonbardaketa) zelanbait murriztu egingo nuke, beharbada feria bi antolatuta, abenduan eta ekainean, adibidez. Horrela, argitaletxeen Durangoko monokultiboko uzta, murriztu baina bikoiztu egingo litzateke. Beraz, kultura kontsumitzaileoi ez genuke urteko gose erdi asetu hori izango. Eta Gabon aurreko betekada hau saihestu egingo genuke.

Erdi gose eta enpatxatu bizi gara euskarazko liburuak irakurtzen dugunok, pobreen moduan: Ahal denean jan errementatu arte; eta urte osoan ahal den moduan elikatu, izozkailuko tuper-ak ateratzen!

Badiharduguko standa.

Dantza asko gustatzen zait, txikitatik. Bai egiteko, bai ikusteko. Ahal dudan guztietan joaten naiz ikuskizunen batera. Baina beti euskal dantzak edo dantza garaikidea ikusi izan dut, eta aspaldian neukan gogoa ballet klasiko bat ikusteko, tutua darabilten dantzariekin eta malladun printzearekin.

Horregatik "El Cascanueces" Txaikovskiren lana Bilbon, Euskaldunan hain zuzen ere, zegoela jakin nuenean, sarrera bi erosi nituen, zirt-zart. Amaren urtebetetzeko oparia egiteko oso ondo zetozkidan: txori bi harri batekin!

Joan ginen igande horretan Euskaldunara. Askotan izan naiz bertan, baina beti beheko aretoetan, biltzarretan-eta. Sekula, baina, areto nagusian egon barik. Eta haluzinatu egin nuen. Zein ederra den! Telebistan ikusita neukan, baina zuzenean itzela begitandu zitzaidan! Oso-oso polita!

Justu-justuan iritsi ginen, Biboko domeka arratsaldeko ataskoak ez nituen kontuan hartu-eta. Jesarri eta hasi egin zen, komunera joateko astirik ere ez zigun eman. Argia itzali, eta hasi zen ikuskizuna. Hor ere gure lehenengo dezepzioa: musika grabatua zen. Ez dakit orkestra oso espero nuen, baina ez behintzat musika grabatua.

Dantzaldia aurrera egin ahala, konturatu nintzen dantza taldea (cuerpo de baile nahi dut esan, baina ez dut inon aurkitzen); hau da, dantzari protagonisten atzean dantzan egiten duten dantzariak, sinkronizazio gutxi zutela; batzuk besoa jaisten ari zirenean, pare batek igotzen. Ilarak nahiko desordenatuta, batera gauza gutxi egiten zituzten. Pentsatzen dut entsaio asko falta zela, eta gainera dantzariren bat ez zela besteen mailakoa....

Gaiztoa naizela esango duzue, baina dezepzionatuta geratu nintzen. Eta ezin dezaket esan disfrutatu ez nuenik. Hala ere, uste dut horrelako propaganda egin zaion ebentoak kalitate handiagoa izan zezakeela. Sarrerak merkeak ez ziren horratio!

Gainera esan behar dut hartzeko zegoen triptikoan; hau da Gabonetako ikuskizunak iragartzen zituena, erdera hutsean  zegoela. Euskarazko berba bakarrak "Euskalduna" edo "Euskalduna jauregia " ziren, eta euskaraz egiten zuten bakarrak, gu. Oso giro arraroa eta arrotza.

Azken batean, esan behar dut disfrutatu nuela, lekuagatik, giroagatik, dantzari batzuengatik. Baina ahoan laga zidan gustua gazi-gozoa izan zen. Beharbada, beste ikuskizun batzuekin, teorian apalagoak zirenekin, gehiago disfrutatu dut, antzoki txikiago eta xumeagotan, oso urrun joan gabe. Eta euskaraz!

Dena den, nahiko nuke ikusi orkestradun balleta, tutu eta tularekin, klasikoetan klasikoena. Dantzariak puntetan ia ikuskizun guztian, eta koroitxoekin buru gainean. A! Eta printzea malla zuriekin jantzita!

Bai, halaxe etorri zitzaigun ostirala, nahasia eta oparoa, oso gustukoa dudan egun horietako bat; baina oso noizean behin egiteko, jakina. Ederrak direlako, baina oso nekagarriak.

Hilaren 18an eibartarrak posta-zerrendak hamar urte egin zituen. Egun horretan bertan ere, berrogei urte bete ziren Toribio Etxebarria hil zela. Batzuetan kointzidentziak bereziak dira oso, baina ez hutsak. Arrateko amak kudeatzen gaitu, baina Toribio da gure patroia.

Lanera goizean joan nintzen. Lauretarako Codesyntasexen egon behar genuen GPSrako ahotsak jarri behar genituelako. Bertan sartu eta estudio bat muntatuta zeukaten:mikrofonoa, aurrean grabatzeko erabiltzen den horrelako “erraketa” bat, eta pantaila bat, Ikeako sofa batekin egina! Lan eta lan jardun ondoren, pare bat ordutan itzulpenak eta grabazioak eginda geneuzkan.

Denoi, baina “we are the world” kantatzeko gogoa eman zigun, baina Jatsu oso tekniko arduratsuak, ez zigun musikarik jarri karaokerako. Enfin, oraintxe, aukera duzu Finlandiaraino joateko Iturrirekin, adibidez. Edo eibarreraz….Hori bai, bidez konfundituz gero, guri errietarik ez!

Ostean, Elgetara joan ginen “Gainsbourg gainbegiratuz” zegoelako “Espaloia” kafe-antzokian. Betiko moduan, bertan etxean bezala. Hurrengo baten, baina, kantatu egingo dut, aviso! eta hirurak baino lehen!

Zer esan, baina bertan entzundakoaz? Hamahiru euro ordaintzea bajera bateko entsegurako…Pena, proiektua ona eta interesgarria delako, eta euretako asko oso artista onak direlako. Hurrengorako entsaiatuko ahal dute!

Dena den, diskoa oso ondo dagoela esan du Iturrik. Neuk ere kantu bat entzuteko aukera izan dut eta ederto dagoela iruditu zait.

Osteko egonaldia Espaloian primerakoa izan zen, barre eta berba egin genuen, gustura egon, etxean bezala. Toki berezia da benetan Espaloia. Hurrengoan ere joateko moduan, hori bai alkoholemia kontrol barik! a, eta eskerrik asko. Elenari etxera ekarri ninduelako.

Zenbat urte Eibarko antzerki jardunaldixetan egon barik! Eta hori teatrua gasko guztatzen jatala. Baiña batetik, nere kabaretera ordutegixak; eta bestetik, sarrerak lortzia hain da gatxa! Hori dala eta izango dira bost urtetik gora ez naizela bertara juan. Azntzezlan horretara juan nintzan amak sarrera bi zittualako, eta neri esan zestan juateko. Bestela aurten be ez.
Egixa esan, erostera juan ezkero, nik ez neuke holako obra bat aukeratuko, aktoriak hain ezagunak izanda, telebisiñotik gaiñera.Holakuak beti atzeradia egin izan deste. Bai, badakitt oso snoba naizena, bai. Eta? Badakitt jakin, jentiari orokorrian hórrek lanok emoten detsela atentziñua. Baiña neri neuri, justu kontrara.
Bertara juan eta tout Eibar zeguan! Ze zan ha! Eibarreses de toda la vida! Nere lagun batzuek esaten daben moduan, eibarrinos varios! Beraz, fauna eta flora.
Antzezlana ez jatan asko gustau. Luis Merlo bai, baiña andrazko bixak, ez larregi. Funtziñua luziegixa egin jatan, eta hori gertau ezkero, seiñale txarra! Momentu eta egoera batzuk onak ziran, baiña behin baiño gehixagotan begiratu netsan erlojuari. Akto baten aspertu be egin nintzan.
Dana dala, gitxien-gitxien ikuslien jarreria gustau jatan. Antzokixa gaiñezka zeguan eta kriston berua egitten zenban. Jentia berriketa baten zebillen hasieran, latak zabaltzen! ni flipauta neguan!
Beste gauza bat be esango dot, eta ezagutzen naben guztiak be esango dabe: barre errezekua naiz, eta gaiñera barre algarak errez urtetzen deste. Halan da be, lan horretan neretako asko jota irribarria zana, jentia barrez lehertzen zeguan. Predispueto etorri ziran, gero! Iñaki Miramonek ahua zabaldu, eta algarak! Gure illaran, danak hotz. Pentsatze dot askok "Aquí no hay quien viva" eukiko zeban buruan, bestela ez dot aitzen.
Algara hórrek oso deseroso sentidu eragitten zesten; lehen be esan dot, oso snoba naizela, ze egingo detsagu, ba? Seguru beste toki baten, txikixagua, eta nere modoko snobekin, gehixago disfrutauko neuken, zigur!
Ezin da hain sibaritia izan!

Txalo produkzioak egindako lana, lau aktoreduna: Itziar Ortuño, Asier Hormaza, Ramon Agirre eta Joseba Apaolaza. Azkeneko hirurak mila tokitan eta mila gauza desberdin egiten ikusi ditugu, eta askotan ez dugu pentsatzen zein onak diren. Sarritan badirudi ez dagoela aktore gehiago, onak zein txarrak izan. Eta antzerki honetan erakusten dute benetan onak direla, bikainak.

Lana ere oso ona begitandu zitzaigun, sakona eta umoreduna. Oso pozik irten ginen, edozeini gomendatzekoa baita eskaintzen duten espektakulua. Gustura irten ginen.

Lanaren itzulpena ere gustatu zitzaigun, itzultzeaz gain egokitzapena ere badelako, eta hori ez da hain sarri ikusten. Horrelako xehetasunek publikoa hurbiltzen dute, eta beste aire bat ematen diote antzezlanari.

Ahal baduzue, joan zaitezte ikustera, merezi du-eta. Eibarren martxoaren 5ean.

Berandu aillegan nintzan arren ixa ekitaldi osua ikusi eta entzun neban. "Marko inkonparable" horretan ixa edozer da ederra. Azpixan ekitaldixan irudi bat, nere bankutik edo hartuta.

Gaztienetakua izango nintzan. Aurreratxuago neskatilla batzuk zeguazen, baiña ixa danak berrogeta hamar urtetik gorakuak. Bestiondako ez ete da interesgarrixa herrixan dakagun artelan bakarrenetakua

Mezetara juaten nintzanian askotan begiratzen gelditzen nintzan erretaulari. Itzela pentsau jata beti. egixa esan, urrunetik ez dira hain ondo apreziatzen dittuan biharrak.

Beti galdetu detsat nere buruari zelan ete daguan lotuta hormara ez jausteko, haiñ haundixa izanda. Eta gehixenetan hausnartu dot garbiketan gaiñian. Zenbat hauts eukiko ete dauan goiko edozein irudik; ez dot uste iñr goraiño igoko dabenik hautsa kentzera. Hala bada, nere rekonozimendu osua daka, sekulako lana izan bihar da eta.

Bada ordua eibartarrok gure patrimoniuan kontzientzixa hartzeko. Gauza gitxi dakaguz, baiña joia bat edo beste be bai. Igual honek lagunduko dau horren arduria egitteko eta zaintzeko premiñia edukitzeko.

Hala bedi!