Gauza asko konta niezazkizkioke Anasagasti jaunari bere itxuraz, baina ez dut txiste errazean jausi nahi. Dena dela, esan nahiko nioke, beharbada, Riosek zeraman alkandora ez zela politena, edo egokiena, baina inoren begiko zamarra ikusi, eta norberarena ez, huts larria dela; eta seriotasuna ez diola ematen eginkizunari janzkerak, baizik eta eginkizun hori burutzeko erak eta moduak. Esango nuke Anasagastik eskaparatismoaz diharduela, itxurakeriaz; kanpokoak barrukoak baino gehiago balio duela bere pentsaeran, alegia: “nola jantzi, halakoa izan”. Eta hori aspaldi amaitu zen, zorionez.

Creative Commons Aitortu © cc-by: Paul Rios

Iruzkin horrekin ez du Riosen janzteko modua soilik kritikatzen; inplizituki gorbatarik janzten ez dutenena ere kritikatzen du, eta makinatxo bat dira! Har dezagun Martin Garitano. Sekula ez du gorbatarik janzten. Horregatik, bere jardunari seriotasuna kendu dio? Beharbada, Anasagastiren iritzirako bai. Orduan, Markel Olanok esan nahi du oposizioa ez dela hain serioa? Zeren, ez dakit konturatu zareten, baina Garitano ahaldun nagusi denetik, Olanok ez baitu janzten gorbatarik! (askoz hobeto dago, esan beharra dut). Gaztelaniaz den bideo honetan, Olano eta Garitanoz gain, Basagoiti ere agertzen da gorbata barik. Azken honek ere ez dio Eusko Lege Biltzarrari seriotasunik ematen, antza.

Baina goiko hirurez gain, hainbat aipa ditzakegu. Odon Elorza, esate baterako. Elorzak gorbata jantzi izan du, baina beste estilo bat ere badarabil, eta argazkiotan ikusten den moduan, zapi-moment nahiago izaten du. Honek ere Donostiako alkate izateari 20 urtean seriotasuna kendu ote dio?

Aitatutakoez gain, beste hainbat ere badaude: Pello Urizar, Juan Karlos Izagirre, Dani Maeztu, Mikel Arana... Ia beti gorbatarik gabe, baina gauzak serioski egin nahian. Gainera, emakumeok gorbatarik gabe janzten garenez, ez ote diegu merezi duen seriotasuna ematen gure aktibitateei?

Hauetaz gain, era berezi batean hiru politikari ekarri nahi nituzke hona euren dotoretasun gorbata gabekoagatik; izan ere, pertsona batzuek berezkoa den elegantzia badutela esango nuke, eta elegante izaten ikas litekeela, baina zaila da oso. Horregatik, hemen nire aukeraketa:

Batetik, Mikel Basabe aipatu nahiko nuke, nire ustez politikari goapoena, trajerik jantzi barik ere, normaltxo, egoki joaten dena. Tira, genetikak ere laguntzen dio, baita esateko moduak ere. Anasagasti jauna, ez da serioa Basabe parlamentaria?

Bestetik, Denis Itxaso, beste estilo bat zeharo desberdina. Ez dut gogoratzen gorbatarik jantzi duen. Hala ere, nik oso serio ikusten dut bere lanean. Eta ondo jantzita beti, oso ondo, Anasagasti senataria. Bera izango da ondoen janzten den politiko gizona.

Eta azkenik, Oskar Matute. Serioa gizona, irribarre gutxikoa, gorbata barik, alabaina. Beti txukun jantzita, fisikoak ere lagundu egiten dio. Nolanahi ere, Anasagasti, ez duzu uste serio ari denik?

Gorbatarena aitzakia da, argi dago. Bakoitza gusturen sentitzen den moduan jantzi behar da-eta. Ez litzateke barregarriagoa Paul Riosek gorbata jantzi janzteagatik egingo balu, jotzen ez dion alkandorarekin, edota ganorarik gabe? Ez ote daki senatari jeltzaleak askotan gorbata janzten dela barre eragiteko, Beranduegi saioko aurkezleek kasu?

Azken batean, Paul Rios gorbataduna edo kantinera jantzita joanda, garrantzitsuena egunotan egingo den lana eta emaitza izango dira. Eta espero dut hain positiboa izatea, non parranda itzel horren ostean gorbatak bekokian jantzita irtengo garen! Hala bedi!

Bizitzan ez da bihar gauza haundirik ondo eta gustora egoteko. Gaiñera, askotan billatu barik sortzen jakuz aukerak, natural-natural. Gaur holako egin biribil edarra izan dot, egun zoragarrixa, aberats askok eukiko ez dabena.

Goizian pelukerixara juan naiz, premiña iztela nekalako. Pelukerixara jautia asko gustzen jatan arren, ez naiz sarrittan juaten; izan be, prisa barik ibiltzia nahi izaten dot, erlojuari begiratu barik. Eta hori ez da hain erreza daroiagun bizimodu honetan. Pelikerixan disfrutau egitten dot, denpora hori neure buruandako dalako, relajatu egitten naizelako, eta bertatik buruan masajia jasota, eta itxura hobiakin urtetzen daodalako ixa beti. Autoestimarako zoragarrixa ezta? Lehengo plazerra

Bazkal ostian bigarren plazerra etorri da: plaiara juan naiz lehelengoz aurten! Eta lagun kuttun batekin. Ez naiz oso hondartza zalia, baina baneukan gogo pixka bat folixo kolore fosforito hau kentzeko, eta trankil-trankil botata egoteko! Ze ondo, kremia igurtzi sendo eta eguzkipian lagunakin egotia, leku polittian, itsasuari begira, haize edarra hartzen... gaiñera, fijau naiz, mutill edar askuak izan dittugu begibistan! Gaztiak, oso gaztiak, baiña begixa alaitzeko aukerakuak.

Hondartzan bertan izan da hirugarren plazerra: baiñua! Asko kostatzen jata baiñatzia, uretan sartzia, bustitzia txarto daroiat, eta gaur ura freskua zeguan, baiña ikaragarri ona: olatuak, ur garbi-garbixa, maria igotzen,... gustua!

Plaiatik urtetzerakuan Deban bertan pote batzuk hartu dittugu herrixan. Bertan lagun batzuekin egin dogu tope eta eurekin segidu dogu poteuan. Ze ondo ibili garan! Zelako jende majuakin alkartu ga Debako kalietan nostalgixia sentidu dot; izan be, 8 urtetik 20ra bertan pasau dittut udak, uda zoragarrixak, bizipenez betiak, deskubrimientoz jositta, iñun baiño libriago... Nostalgixa edarra eta ona, gogorapenez blai.

Azkenian, zurito eta zurito artian, kuadrillan afaltzera juatia erabaki dogu, baiña iñun ez zeguan lekurik! Azkenian, hondartzaraiño juan gara eta itsasuari begira bokata batzuk jan dittugu, abertsak baiño hobeto, umore eta barre artian. Laugarren plazerra. 

Freskuria igarri dogu itsasertzian, eta jertserik ez neukanez, hondartzako pareua etara dot, eta sorbalda inguruan jarri dot. Zelako modelua montau dodan! Zelako estilismua! Jakiña, praka gorri-gorrixak, blusa grisa eta pareo lila hori tokillia balitza moduan jarritta! Zer erantzirako artikulua emongo leuke! Horrekin be algaraka ibili gara, eta ez dogunian modelo desfilia egin....

Halako paisajerik, konpaiñia edarrian, broma pillua eta kariñua. Ederki! Gaiñera, etxeraiño ekarri gaittue, zer gehixago eskatu leike? Gaurkua ezinda diruz pagau, ezin da iñun erosi. Multimillionarixuak holako egun aizan balebe, igual kabiarra jango leukie, edo langostia. Gure bokadilluak, baiña, kabiar edo marisko hori baiño askoz gozuagua egin jakuz geuri! Itzela izan da!

Ondo bizi gara, gero! Zoragarri! Gu baiño honeto bizi dana.......kabroi galanta!

Pilotazalea ez naizen arren, ezinbestean jarraitu dut Xalaren afera. Baita haren prentsaurreko sentitua ere. Eta prentsaurreko honetan atentzioa Xalaren lagunak eman zidan, oso argazki gutxitan ikusi dudana, baina post oso bat merezi duena. Berriako portadan baino ez nuen lokalizatu, baita bideo batean ere. Gero argazki bila ezinean ibili ostean pdf-aren errekorte bat egitea beste erremediorik ez dut izan. Ui, pentsatu nuen, nor da Xalaren laguna, look berezi horrekin?

Intrigatuta nengoen; izan ere, bere itxurak atentzioa eman zidan, anbibalentzia handia sortuz. Alde batetik, bazirudien oso "artista" zihoala prestatuta fular more horrekin, eta pilotari baten ondoan, txapela jantzita hain berezi "folklorikoegi" ere iritzi nion. Hala ere, asko gustatu zitzaidan; bere itxurari ondo zetozkion osagarri biak, original eta erakargarri zegoela ere begitandu zitzaidan. Dena den, gauza bat oso garbi neukan: gizonezko hura ez zela hegoaldekoa, euskalduna bai (bere soslaiari begiratzea besterik ez dago, komunetan gizonezkoena seinalatzeko erabiltzen diren taila horietako bat dirudi, barren!), iparraldekoa izan behar zuen, ezinbestean. Hegoaldeko zein gizonezko ausartuko litzateke horrela agertzen?

Baina inkognita buruan nerabilen oraindik, aurpegi hori oso ezaguna egiten zitzaidan. Nor ote zen? Halako batean argitu zitzaidan kaskoa eta Ramuntxo pastorala etorri! Prefosta, sujeta zen! Ramuntxo bera!

Googlera jo nuen eta bideoan ikusi nuen:

Bideoan 2:30 minututik aurrera ikus dezakezue, oraingoan ere txapela era berezian jarrita.
Hariari tira nenbilela jakin nuen izena Juhane Dascon zuela Xalaren lagunak, eta gainera ikus-entzunezkoen egilea dela! Berak egina da "Iparraldea 21" dokumentala, eta Xala dokumentalaren gidaria:

Eta argazkiz argazki deskubritu nuen Juhane Dasconek fular more hori gehiagotan ere erabili izan duela. Poztu egin ninduen, ez baitzen pose bat, planta hutsa prentsaren aurrean agertzeko. Gainera, jakingo balute gizonek ze ondo ematen dieten zapi, fular eta bufandek! Gure Ramuntxo ikustea besterik ez dugu!

Zer erantzi irakurri duzuenok ere jakingo duzue zenbat maite dudan txapela. Dasconek erakutsi digu hainbat modutara jantz daitekeela, udaltzain moldea ez dela bakarra. Era berean, argi dago bakoitzak ondoen geratzen zaion modua aurkitu behar duela. Hori bai, ausardia eta estiloa baino ez da behar.

Klik eta klik txapela janzteko modu batzuk aurkitu ditut:

• Juhane Dascon bera Ramuntxo pastoralean

Jatorrizkoa: Berria

• Sabin bikandi musikaria. Behin baino gehiagota ikusi dut txapela desberdin jantzita eta nire ustez oso goapo dago horrela.

Jatorrizkoa: Aikotaldea

• "Mañul" gudariaren gaineko dokumentalaren irudia. Ikusi Argian
• Eta Ignacio Zuloaga pintore eibartarra

Jatorrizkoa: Domeinu publikoa Txo, Wikimedia

Hainbat era, desberdin eta gustukoak izan litezkeenak. Dena dela, xiberutarrek zenbat duten oiraindik erakusteko eta irakasteko!

Euskal Herrian diskretua izatea bertutea da; nabarmentzea, ostera akatsa, saihestu behar dena. Berritsua edo alferra izatea bezain gaitzesgarria.

Hala ere, diskretutasun (edo diskretukeria) horren atzean, gizarte tradizionalaren betoa, tabua eta errepresioa baino ez dago. Nortasuna izatea, desberdin izatea erreprimitu beharra dago. Hobe masa, hobe artalde.  

Inguruan baditut diskrezio hori goraipatzen dituztenak: kolore diskretuak, barre diskretuak, elkarrizketa diskretuak.....baina diskretua mediokrea da, erdipurdikoa. Zer dira, bada, emaitza diskretuak? Hobetu beharrekoak!

Gure herrian, eta batez ere janzkeran, kolore diskretuak, estanpatu diskretuak, arropa diskretua... oso-oso erabiliak izan diren terminoak dira, horiek klasea edota dotorezia emango digutelakoan. Hain oker daude, ordea! Mediokritatetik eta originaltasun faltatik nekez sor bailiteke dotorezia.

Bestetik, kontrol soziala ere badela esango nuke. Aipatu dudan moduan, berdindu baino elkarrengandik ez desberdintzera bultzatzen gaituelako; sena, gustua eta kreatibitatea zapalduz, gizakiak gris, triste eta uniforme bihurtuz. Pertsonak jende bilakatuz, berba baten.

Nabarmentzeari beldurra dionak, gaitz dauka indibiduo izatea. Joerak erreprimitzen dituenak zail du libre izatea.

Ostiralean Londresko ezkontza ikusi nuen, ezteiak asko gustatzen zaizkidalako, eta batez ere emaztegai-soinekoak. Badakit gai friboloa dela,eta askok gaizki begiratuko didatela (batez ere egunotan bizi duguna bizi izanda). Jakin ere badakit Ingalaterrakoa erret-ezkontza izan zela, errepublikanoa izanda arbuiatu beharko nukeena.

Hala ere, asko disfrutatu nuen: zelako antzezlana eta eszenaratzea, nolako antzokia! Baliteke umetatik eskaini dizkiguten ereduak buruan sartu zaizkidala eta hauxe dela gelditu zaidan arrastoetako bat. Ez dakit gustu hauek nondik nora sortu zaizkidan, baina halakoekin ondo pasatzen dut.

Pamela, ginbail eta burukoengatik izatea. Eta emaztegaiaren soinekoaren oihal, bordatu eta parpailengatik, baita paramenta eta soineko luze eta baporosoengatik ere. Ez dakit, baina estetikoki ederrak begitantzen zaizkit.

Tira, Zer erantzi izanagatik ere, nire asmoa ez da Kate Middelton-en soinekoaz, edo gonbidatutako emakumeen arropaz berba egitea. Nire ustez, gehiegi egiten da berba horren gainean, kritikatzeko eta gaizki esaka jarduteko. Ez, gizonezko janzkeraz mintzatu nahi dut: uniformeak eta jaketak, lan txikia niretako!

Jatorrizkoa: Creative Commons Aitortu Partekatu © cc-by-sa: It's a foot

Horrelako ezteguetan uniformeak janzteko mania ez dakit nondik datorkien. Badakit emakume askori ikaragarri gustatzen zaizkiela uniformez jantzitako gizonezkoak. Edo behintzat, hori diote telebistan eta filmetan. Inguruan inori ez diot horrelakorik entzun. Niri neuri suhiltzaileak ere ez zaizkit horrela gustatzen! Baliteke euskal herritarra izateak ez lagatzea uniformedunez gozatzen :-)

Senargaiak eta bere albolagunak (aitabitxiak) uniformea zeramaten. Williamek, ezkontideak, uniforme gorri-gorria, zerrenda urdin bat bularrean gurutzatuta ezkerreko sorbaldatik, eskumako mokorreraino, zatar-zatarra Beukelaerreko printzea zirudien! (Eskerrik asko @boligorria artikuluaren ideia eta irudiagatik!) Gainera, uniformea handi zeukan, oso handi. Nola liteke neurrira ez egitea? Imajinatzen duzue emakume batek soinekoa hain nasai eramango balu zelakoak entzun beharko lituzkeen? Horretaz gain, bularraldean zeraman txatar guztia? Ikaragarria! Itsusi mortala!

Jatorrizkoa: Creative Commons Aitortu Partekatu © cc-by-sa: It's a foot

Eta txatarraz hitz egiten badugu Harry anaiaz [eta bere best man-a (albolaguna, aitabitxia)] ezin aipatu barik laga! Txatarraz gain, borla eta eta soka doratuak metroka zeramatzan uniforme beltzaren jakaren bueltan. Bazirudien balkoira irten aurretik errezeletan kateatu zela, eta lepo inguruan geratu zitzaizkiola sokok! Sokasaltoan gonbidatu guztiak egiteko beste metro zeroazen! Itzela! Eta amaitzeko uniforme bako gizonezkoen janzkera aipatu nahi nuke laburki. Zelako tristea, gatzbako eta aspergarria!! Grisa eta beltza, eta ausart batzuek kolore apaleko gorbataren bat. Badakit protokoloak agintzen duela, eta jaketa dela derrigorrezko. Baina inoiz aldatuko ahal da janzteko modu inuzente hori, ezer esaten ez duena?

Gustura ikusi nuen espektakulua, baina britainiarrendako. Ez nuke nahiko monarkia ordaindu ikuskizun zoragarria eskain ziezadan 20 urtean behin,.....A! Orain konturatu naiz! O! Ez! Bagabiltza horretan! Errepublika subito!

Arratsaldeko 8rak eta 20 Eroskiko denda txiki bateko illaran nago. Ondoko illaratik neska batek bizkor dendarutz egin dau, zeozer ahaztu dabelako. Bidia nere aurreko andria eruan dau. Orduan konturatu naiz oso gaztia zala, eta takoi haundixak zeroiazela.......eta boda betrako moduan zoiala jantzitta!

Eguen buruzurixa da. Nere aurrekaun aurrekua be goittik behera doia boda baterako moduan  jantzitta. Biharretik datozelakuan nago. Harrittuta nago, sekula ez nintzakelako holan jantziko lanerako, baiña modia eta lan batzuetan...

Itzuli da gaztetxua. Beste bi lagunekin dago. Hirurak jantzi-jantzi eginda. Ezkontza batera be ez nintzake hain jantzitta juango. Nere lagun pijenak ere (eta nire lagun pijak oso-oso pijak dira!) ez leukie superauko!

Tira, batek takoiak eta minigonia bazeroian, baiña ez zeguan hain ondo jantzitta. Ikusi dodan lehelenguak, takoidun sandaliak, soiñekotxua, eta boltsua bonbonera baltz bat borladuna! Hirugarrena, bakerotan zeguan eta pentsau dot normalena zala, takoiak zeroiaxen arren; baina mobidu danian, jaka azpixan lentejuela top baltz bat ez detsat ikusi, ba? Ez, ez zan normalena!

Eta makillauta, oso makillauta! Ondo makilaluta, e? dana esan bihar da. Halan da be, laregi holako egun baterako. Hainbeste makillaje ez dot nik eruan, ezta kantinera zaldu gaiñian juan nintzanian be! Eta orduan rodilluakin ez, palekin zabaldu zeskuen potia!!

Illaria ez da oso luzia izan, baiña nora ete zoizazen jardun dot pentsatzen. Ez zetozen biharretik (nere aurrekuan aurrekuaan moduan), ezkontza batera juateko be, eguenian...raro, Londresera juateko beranduegi (eta pamela batekin bonboneradunak ez zeban papel txarrik egingo), afaltzera.....hain dotore?

Azkenian ez dot jain nora zoiazen, baiña ikusi dot zer erosi daben: kokakola boteilla batzuk, eta ardaua, tetabrikekua eta marka zurixa!!!! To, glamourra! Hiperdotore boteillorako! Antes muerta que sencilla!

Denbora aurrera joan ahala, sonbreiruaren erabilera ia desagertu egin zen. Buruko guztiak joan ziren: zapiak, txapelak, kapelerak, pamelak,... Kaskoa estali barik izatea askatasun eta ohitura berri malguagoen erakusgarri bihurtu zen. Txanoak-eta hotz handietan edo hondartzan baino ez ziren ageri.

Pena handia eman dit moda horrek, ni ginbailen (zelako berba polita!) zale itzela naiz-eta. Hori dela eta, beti ahalegindu izan naiz bat edo beste janzten, lotsa handia ematen bazidan ere. Ez dakizue zelan begiratzen duen jendeak kapelu bat jarriz gero! Baita barre egin ere! Barre, alajaina!

Beraz, nire ametsa izan da beti ezkontza ingeles (Cuatro bodas y un funeral-en moduan) edo nobleziaren ezkontza batera joatea. Ascoteko zaldi-lasterketetan ere disfrutatuko nuke, horratik! Badakizue zelako kapela jantziko nukeen?...Itzela, ikusgarria, polita...Txanpinoi bat emango nuke, baina, zer demontre? Zelako gozatua!

Jatorrizkoa: Creative Commons Aitortu © cc-by: Zenera

Horregatik nabil oso pozik negu honetan. Erakusleiho guztiak ginbailez (zelan gustatu zaidan hitz hau!) beteta daude, moda-modan, horretara! Iaz hasi zen txapelen eta gorroen moda, eta hotz handiak egin zituenez, ikaragarri aprobetxatu nuen, baita pare bat erosi ere. Hori dela eta, aurten ondo hornituta nago; eta lastima da, kapela izugarri gustagarriak baitaude. Beharbada, merkealdian...

Hemengo argazkiak (bat izan ezik) neure kaleko denda batzuei ateratakoak dira. Ia guztiak errenkadan, eta parez pare. Erretratuak ez dira oso onak, baina arretaz begiratuz gero, oso buruko originalak eta ederrak ikusten dira.

Nik irakurle guztiak animatu nahiko nituzke txapela/kapela/txanoa/ginbaila janztera, modan ibiltzeaz gain, epel-epel izango dituztelako ideiak eta burua, eta datorkigun neguan biziki garrantzitsua izango delako: Kapela buruan, eta ibili munduan!

Badakizue badagoela "martzelino" izeneko jertse bat? Behintzat, nire inguruan hala esaten diote trikota mota bati. Normalean, puntu ingelesez egina, kremaileraduna, idun zabalekoa (lotuta dagonean lepo luzea eta zisnea edo zamora dena), poltsiko birekin. Normalean, beltza, grisa edo berde kakia izaten da. Langileek eramaten dutena. Azalpen honekin asmatu duzue zein den?

By Brocco from Madriz, Spain (Marcelino Camacho Uploaded to Wikipedia by Petronas) [CC-BY-SA-2.0]

Martzelino deritzo jertse horri Marcelino Camachori esker. Iparraldekook eta gazteok ez duzue jakingo nor den Camacho. Gizon hau sindikalista handia izan zen trantsizio sasoian, eta komunikabideetan sarri azaltzen zen, beti antzera jantzita, traje barik, jertsearekin (moda hori ez zuen Evo Moralesek hasi). Horregatik, eta berak beti eramaten zuelako horrelako bat hasi zitzaion pullover horri horrela deitzen.

Badirudi, emazte Josefina Semperrek egiten zizkiola kartzelan egon zen sasoian, hotz handia pasatzen zutelako bertan. Beraz, Camacho eta jertsea bat dira gure imajinarioan. Hori dela eta, jakinda zer gertatzen den arroparekin, pertsona batek asko erabiltzen badu, bere izena ematen zaiola janzki horri, edo idun horri (Mao eta Zamora lepoak, esaterako); Camachok bere ekarria egin dio modari.

Izena eta izana bat datoz sueter horrekin; izan ere, hainbat lanbidetako beharginek erabili izan dute, beroa eta erosoa delako: sindikalistak izena eman dio langileendako beroki bati.

Jertse hau, duela urte batzuk, modan ere egon zen. Nik gris bat izan nuen; tira, ahizparena zen, baina puntu ingelesak asko ematen duenez, handiegi gertau eta oparitu egin zidan. Gustura janzten nuen, erabilera asko zeukalako: udazkenean, jaka; negu gorrian, lotuta lepoluze; grisa zenez, edozein arroparekin ondo zetorren,... Ederra, berba batean. Erabiltzeari laga nion desagertu egin zitzaidalako, eta inoiz ez nuelako berreskuratu. Penaz, sarri gogoratu dudalako.

Baina zergatik pasatu da moda hau? Dagoeneko oso langile gutxi ikusten dira arropa honekin, lehengoaren aldean. Artikulurako prentsatzen hasi nintzenean, konturatu nintzen forro polarrak hartu diola lekua. Eta hori berori aipatu zidaten Elena Lakak (Zer erantzi kideak) eta ahizpak (martzelinoaren jabeak); gure artean -eta bakoitzak bere aldetik- horrelakorik komentatu barik, gainera.

Bai, merQuechuak kendu dio espazioa janzki honi, lanerako arropen dendetan ikusten den bezala, ia jertse guztiak forru polarrak dira.

Dena dela, uste dut martzelinoak izan duela eboluzio bat modan. Trikota asko daude antzekoak, beharbada finagoak, ez hain sendoak, diseinu gehiagorekin eta aldaketa batzuekin: poltsiko barik, kolore gama zabala, beste puntu batzuk...

Kalamuako parlamentua” Eibarko mahai-jokoa aurkeztu genuenean ikus genezakeen bezala: argazkian sei lagun eta lau martzelinodun, edo hobeto esanda, jertse horren bariazioekin.

Jatorrizkoa: Creative Commons Aitortu © cc-by: Leire Narbaiza

Ostiralean hil zenez sindikalista handia, nire txaketa harekin gogoratu nintzen, eta Zer erantzirako ezin aproposagoa izan zitekeela pentsatu nuen. Horrela, Camacho gogoan, gurera ekarri. Inoiz pentsatu ote zuen arropa-sail batean agertuko zenik? Edota beroki bati izena eman zionik? Zenbat gauza bitxi gertatzen diren! Jarraitu Camacho ukabila gora, jertsea jantzita guri argi gorria emanez!

Kalean galdetuz gero zein den jantzi tradizionaleen artean gure ikurra, zalantzarik gabe, ia jende guztiak txapela esango luke. Euskal Herrian zein kanpoan; izan ere, italieraz basco esaten zaio...Bitxia da, txapela Euskal Herrian XIX. mendearen erdi aldean zabaldu zelako, duela gutxi, esateko.
 
Gaur egun, txapela kirol irabazleek baino ez dute jamzten. Tira, beroarena kendu behar zaio baieztapen honi, badakit; ertzantzak, herri batzuetako udaltzainak, armadako eta guardia zibileko eliteko kideek ere erabiltzen dute. Esan, bestela, gure kaleetan egun arrunt baten zenbat txapel ikusten diren?

Horregatik, argazki hau ikusi nuenean harrituta gelditu nintzen,

oraindik ere imajinario kolektiboan txapela gure (gizonezkoen) ezaugarria delako, Ian McKellen-ek keinu bat egin nahi zigula uste dut, gaueko ekitaldi batera traje eta gorbatarekin joanda txapela janztean. Ondo jantzita. gainera.
Niri polita iruditu zitzaidan,  hemen zein ondo jaten den esatea baino orijinalagoa eta ederragoa. Bestalde, esan beharra dago, oso ondo geratzen zitzaiola, ia gizon guztiei geratzen zaien moduan: ederto. Benetan diot, oso-oso guapo egoten dira ia gizonezko guztiak.. Askotan komentatu dugu hainbat lagunek sanandresetan, Euskal Jaixan edo horrelako okasio baterako gure ingurukoak baserritar janzten direnean. Oso erakargarri egiten zaigu, egiatan!
Inoiz ikusi dituzue bilbotar peto-peto horiek domeketan traje eta gorbataz jantzita eta txapela buruan (era berezi batean jarrita) Zazpi kaleetan?  Badago gauza dotoreagorik? Ez.

Uste dut txapela erdia ahaztuta dagoen janzkia dela, berreskuratu beharko litzatekeena.Babes handia ematen du, gizonak dotore daude, erosoa da, eta edonon erabil daiteke. Prezioa ere ez da txarra. dena abantaila, zergatik ez jarri berriro ere modan? Burusoil askok eskertuko lukete!

Badakizue: txapela buruan eta ibili munduan!

Udazkena etorri zaigu ofizialki aste honetan, nahiz eta pasa den asteko eguraldiak ekarri. Batzuk oraindik oporretan daude, eta besteok oporretako souvenir-ak botatzen/gordetzen gabiltza. Urrun ikusten dugu duela gutxi, beste mundu batean, beste sasoi batean bizi izandakoa.

Garbiketa egiten, hoteleko paperak aurkitu ditut, propagandak, argazkiak. Baita afarietako kontu bat ere. Burua joan zait udako plazer horietara, deskantsua eta “dolce far niente” ohitura zirenen sasoietara.

Edarien faktura ikustean afariekin gogoratu naiz, hainbeste janari hartzeak sortzen zidan harriduraz, nire inguruan zeudenen jarreraz, baita itxura bereziaz ere.

Egun santu osoan hamakan botata egon ondoren , kresalak ilea laztuta, krema, izerdi eta ur gazi nahastea larru-azalean itsatsita, batzuei afaltzeko orduan dotore eta guapo-guapo jartzeko gogoa pizten zitzaien.

Gogoak afarirako ilarara narama. Ingurukoei eder egoteren gaixotasunak gogor eraso die. Usainetan igartzen da gehien: perfume, gomina, after-shave eta afer-sun usainak nahasten dira, ia proportzio berean.

Haluzinatuta nago. Azal gorritu horiek maletan zeramaten jantzirik dotoreenek estaltzen dituzte. Dotoreak omen direnak. Niri neuri ez zait otu horrelakorik sartzea nirean; beraz, ezin jantzi. Agian, ez dut horrelakorik sartu ez dudalako halako piezarik armairuan. Izan ere, Marbella look-a nagusitu da emakumezkoen artean: nikian, tirantedunak, eskote handiarekin, bizkarra libre eta sabela bistan; minigona edo miniprakak bernak ederki erakusteko eguneko lan latza (beltzarantzea); aurpegia oso-oso makillatuta, ezpainak arrosa distiratsuz, begiak urdinez; ilea harro eta luze; denak dir-dir eta belztuta; eta takoiak, ahalik eta altuenak.

Gizonezkoak, ostera, anitzagoak. Praka piratak, eta kamiseta, baita praka luzeak eta alkandora manga laburra ere. Bat edo beste Greziako jaiko mozorratuta: zuri jantzita, zapatetatik, samaraino, jangela osoan gora eta behera paseatuz bere ustezko edertasuna.

Afaltiar haien artean gutxi batzuk ni bezala, udako praka freskoenekin eta kamiseta garbia.Hurrengorako ikasi dugu eta badakigu film ingelesetan bezala afaltzeko “jantzi” egin behar dela, etiketa bat dagoela.

Dena den, ustezko dotoretasun hark asko zuen hipermerkatuko beherapenetik, merkadilloko gangatik. Distirantegia zen dena, faltsuegia. Turista izateak duen faltsutasun guztiak bezala: lurrin larregi eta usain gozo gutxi.