Kalamuatik Txargainera
üskara
Durangoko Udal euskaltegiak 25 urte
Gaur iluntzean ospatuko dute urteurrena, eta joan ezin naizenez, letratxo batzuk idatzi ditut.
Pena daukat, pena handia gaur zuekin guztiekin ezin naizelako egon. Baina badakizue zer den gure lana eta gure kabaretera ordutegia, iluntzeko sarao eta jai guztiei uko egin behar izaten zaie, zoritxarrez
Pena dut lagun asko ikusteko aukera galdu dudalako, eta gaitza izango zaidalako, atzera ere, zuek denok elkarrekin ikustea! Lastima! Gainera, jakinda niri zenbat gustatzen zaidan jaia eta saltsa. Ai!
Nahiz eta joan ezin, egun osoa buruan eta bihotzean izango zaituztet, zuekin oso momentu onak pasatu ditudalako.
Zenbatetan gogoratzen naizen gure tupperrekin egindako bazkariekin eta solasaldiekin. Baita 5Sak sortzen duen ordena ere, sinisten ez badidazue ere! Batzarrak eta prozesuen lanak ez ditut nostalgiaz gomutatzen, baina egia esatera, asko ikasi nuela aitortu behar dizuet, asko irakatsi zenidatela.
Izan ere, eskerrak eman beharrean nago Durangoko Udal euskaltegiari eskaini zidan guztiarengatik, nire bizitzako une ez oso onean nire lanbideaz berriro disfrutatzeko aukera izan nuelako, atzera ere deskubritu nuelako zein ederra diren irakastea eta gure egunerokotasuna lankide eta ikasleekin.
Eskerrak eman lagun asko egin ditudalako ikasle eta irakasleen artean. Barre mordoa, aitorpen nahikotxo eta negarren bat ere egin dugulako gure barrenak asaskatzen fianbrerako entsaladaren aurrean. Batzuetan familia izan zarete, lagun eta konplize, lankide hutsak baino gehiago: mila esker. Baita nire karakter hau ere jasan eta ondo eroan duzuelako ere, badakit ez dela batzuetan batere erraza.: eskerrik asko!
Ikasle izan zaituztedan guztioi nire esker ona adierazi gura dizuet, asko irakatsi didazuelako, eta zuekin ikasi dudalako irakasle hobea izaten eta pazientzia eskuratzen. Oraindik nabil nahikotasun maila lortu nahian, hala ere! Asko dibertitu nauzue, haserretu ere bai, baina bizitzaren zatia da jenioa ere, ezta? Esker mila!
Zer gehiago esan? A, bai, zorionak zuei, zorionak guri. Zuek, ni, gu Durangoko Udal euskaltegia garelako, eta gaur 25 urte betetzen ditugulako! Urte askotarako! Laztan bat!
Amantalen ahotsa
Victoria Eugenian taularatutako ikuskizuna
Ostiralean taularatu zuten "Amantalen ahotsa" ikuskizuna. Ederra bezain hunkigarria; gure aurreko andreek gerra eta gerra-ondoa zelan bizi izan zuten dantzaz eta kantuz azaldu ziguten, euren testigantzaz lagunduta.
Niri neuri ikaragarri gustatu zitzaidan. Ikuskizun ona zela iritzi nion. Ondo josita egon zen testigantza, musika, deklamazioa (edo aurkezpena), dantza, kantua, bertsoak. Hainbeste andrazko taula gainean: ume zein gazte. Zaharrak, bideoz. Hori bai, nire belaunaldia falta zen, eta gure amarena, Amaia Zubiriak ordezkatu zuen.
Amaia Zubiria aitatuta esan behar, kantariak zoragarriak direla: Zubiria bera, Zaloa Urain, Ain-1, Maialen Lujanbio, eta onena, Aranne Unamuno! Umea bizkarrean zuela, oso polita eta adierazgarria. Dantzariek umeei amantala jartzea bezain esanguratsua. Dena xehetasun eta detailez betea. Txikitasunean, handitasuna.
Esandako moduan, hunkigarria. Nik ez nion negar egiteari laga ia saio osoan; izan ere, ikaragarri gogoratu nintzen gure amamez, aitaz ere bai. Emozioa hain zen handia, malkoei eutsi ezinda ibili nintzela, amama Maria Angelesi hamaikatxotan entzundakoa, beste emakume batzuen ahotik entzun nuelako. Amama Virginiaren bizipenak imajinatu nituelako, aitxaren lehengo ume denbora "ikusi" nuelako… Gogorra, baina ahaztu behar ez duguna.
Arlo guztiak ukituz zituzten, historiak, letra handiz idazten denak, inoiz jasotzen ez dituenak: egunerokotasuna, zelakoa zen egun bakoitza, nola egiten zuten jateko, eskolara joateko, jolasean egiteko,… niri hainbeste kostatzen zaidana imajinatzea.
Hala ere gauza batzuk ez zitzaizkidan gustatu, hainbat arlotan, gainera. Lehendabizi sarreren salmentarena. Badakit antolakuntzakoen errua ez dela, baina esan beharrean nago, eta toki ona dela uste dut. Lehengo aldia zen kutxasarrerak.net-en bidez erosten nuela. Ai, ama! Alde batetik gaztelania da hobetsitako hizkuntza (norberak aldatu behar du euskarara). Bestetik, pantaila bakoitzaren informazioa eskasa da, eta gero ez du atzera egiten lagatzen. Hori dela eta, gura ez nuen moduan erosi behar izan nituen, eta sarrerak, kanpoan jaso: Irun, Donostian edota Tolosan. Hori da Gipuzkoa Kutxarentzat!!! Ikaragarria!!!
Bigarrena, ufalean sartu ginela Victoria Eugeniara! Kontzertu punki batera bezala! Euria ari zuela, atea zabaldu, eta raust denok trumilka! Gero gaztetxeez esango dute! Kukutzan lasaitasun handiagoz sartuko ziren kontzertuetara, seguru nago!
Hirugarren kritika anitza izango da, espektakuluaz jardungo dut eta. Nire ustez, oso ondo aukeratuta egon ziren testigantzak, baina bazterketa bat sumatu nuen: ia guztiak gipuzkeraz, gerra Gipuzkoaren zati baten baino bizi izan ez balute bezala. Jakin badakigu, Deba ibarrean grabazio ugari daudela, baita beste probintzia batzuetan ere! Ez dakit zein zen buruan zerabilten esparrua lana egiterakoan, baina Hego Euskal Herria izanda larria da, Gipuzkoa balitz, tristea!
Espektakuluan kontu bakarra ez zitzaidan batere gustatu, antzerkia, hain zuzen. Ez umorea sartzen ahalegin zirelako, ez. Ondo ikusten dut umorearena, giroa lasaitzeko eta negarra uzteko. Hala ere, modua ez zitzaidan ez egokia, ez benetakoa begitandu. Histrionikoegia, larjokatua, afanosokeriatik gehiago zeukan umoretik baino. Hainbeste imintzio, errealitatetik hain urrun. Gauza txar bakarra, nire iritziz.
Barre kontu honekin lotuta, jendearen barreak harritu ninduten. Haluzinatu egin nuen: oso pasarte latza kontatu, eta ikusle askok barre! Eta ni negarrez! Nola ezin zezakeen barre publikoak, eskolan maistrak euskaraz egitea debekatzen zienean kontatutakoan? Horrek sortzen zien inpotentzia eta sentimenduak adieraztean? Oso gogora egin zitzaidan! Beharbada, ohituta ez gaudelako hain hizkera espresiboa entzuten, baina barre… Denetarako gaude eta…
Hala ere, orokorrean zoragarria, beharrezkoak ditugu horrelako ikuskizunak, memoriaz gain, errealitatearen zati bat erakusten digutelako. Benetan merezi duena!
Eibar.orgko blogek 10.000 artikulu!
Abuztuan lortu da zenbaki biribil hori
beti esan dut, eta beti esango dut eibar.org-ri esker naizela blogaria. Eibartarren zerrendari esker, eta jakina, bertako partaideengatik, akuilatu, bultzatu eta babestu izan ez banindute, nik ez nuke blogik edukiko. Beti esaten dut, eibar.org nire ziber-familia dela.
Harrokeria barik, baina bai harrotasunez, esan nezake ziber-mundura familia onean jaio nintzela, beti oso babestua sentitu izan naizela, eta jaio orduko nire publikotxoa neukalako. Edozeinek, komunitate bateko kide ez denak ezin lezake horrelakorik esan. Familia onean zentzu guztietan: maitasuna eta heziketa ona eman didatelako, eta gure ziber-mundutxo euskaldun honetan badelako eibar.org nor. Beharbada, lehenengoetakoa izan delako, edota partaide batzuk oso ezagunak direlako.
Gure txikian, edo handian, zazpi urte daroaguz lanean, beharrean. Zazpi urte hauetan 10.000 post idatzi ditugu! 10.000! Ikaragarria da. Gainera, 10.000.a nirea ei da! Kasualitatea! Esan genezake, ia denak euskaraz idatzi izan direla. Jo dezagun sarrera hauetatik erdia (oso goitik jota) bideoak, argazkiak eta erdarazko artikuluak direla. Horrela izanda ere, 5.000 artikulu lirateke euskara hutsean! 5.000! Ikaragarria da!
Lanean hasi nintzenean, testuak irakasleok asmatzen genituen, edo testu liburuetatik kopiatu. Argia baino ez zegoen! Euskaldunon egunkaria sortzeke, hura basamortua zen! Herri aldizkariak ere ez ziren existitzen apenas, eta ahal zen moduan ibiltzen ginen.
Orain, ikasleak kexatzen zaizkidanean gustukorik ez dutela topatzen euskaraz haserretu egiten naiz! Euskal blogosferak hutsak dauzka oraindik, baina ezin da ukatu egindako bidea eta sortutako guztia.
Eibar.org-ko komunitateak badauka zer ospatua, baita euskaraz bizi nahi dugunon komunitateak ere! Zorionak denoi!
Monzon pastorala Bergaran
Larraineko herriak emana
Bakoitzak bere perbertsioak dauzka eta nireetako bat lantzean behin pastoral bat ikustea da! Bai, disfrutatu egiten dut. Arraroa naiz, bitxia, badakit, baina zer egingo diogu, bada? Bakoitza bere zoroak bizi du!
Egia esanez gero, ulertzen dut jendeari aspergarria suertatzea. Baina jakin behar da zelan joan eta norekin. noski, beti nire moduko lagunekin joaten naiz, disfrutatzen dutenekin, bestela besteen kexak entzuteko, ez. Beti erosten dut libretoa, eta beti jarraitzen dut, ostantzean, ezin liteke jakin zein den zein, eta zertan diharduten. Eta eroaten ditudan azkeneko gauzak: umorea eta barre egiteko gogoa. Osagai horiekin, seguru ondo pasatzen dudala.
Ekainean-edo jakin nuenean Bergarara ekarriko zutela, ez nuen zalantza egin: egun horretan bertan izango nintzen: "Monzon" izan ala "Napoleon" izan. Behin etxera ekarriko digute, eta joan ez?
Hala, osagai guztiak egoki nahastuta, Seminarioko patioko karpan eman genuen arratsalde osoa antzerkia ikusten. Pastoral berezia izan zen; izan ere, bost bat kantu Monzonenak ziren, jakina, eta ikusle guztiok genekizkien. Beraz, taulagainekoek ez ezik, karpapeko guztiok kantatu genituen. Eta denok dakigu zein edarra den hainbeste pertsonak batera kantatzea zein ederra den!
Beste alde batetik, atipikoa ere izan zen hainbat dantza berri edota berriztu sartu zituztelako. Hori ez zitzaidan hain beste gustatu, uf, koreografia berriek ia beti auzo-lotsa puntu bat ematen didate, eta lan honetan ere horrela izan da: "Gerla" izenekoa ez zitzaidan gustatu, Monzonen heriotzakoa, tira, dantzariak hobeto egongo ziren satan jantzita. Orain, satanak aipatu ditudala, ez zen satanen elkarrizketarik egon! Bitxia!
Esan behar dut, emakumeen presentzia pertsonaien artean ia hutsa dela. Oso maskulinoa da, eta hori igartzen dela Jean Bordaxar idazlea ahalegindu zela emakumeak ere sartzen. Baina, zoritxarrez, behartu samar geratzen dela. Bueltaka jardun genuen ea zein emakume ikusten genuen pastoralerako sujeta izateko, eta zoritxarrez, ez zitzaigun burura etorri. Lastima!
Libretoari begiratzen jarraitzen badugu, batzuek abertzalekeria deituko liokete atzokoari. Baina jakina da pastoralak beti direla manikeoak: onak oso onak dira, eta gaiztoak, turkak, oso gaiztoak. Kontuan izanda turken artean Franco, Mola eta falangistak zeudela, gaiztoak benetan zuren oso gaiztoak! Gainera, prespektiba historikoa oso laburra da, duela gutxi hil zen Monzon, ez duela 200 urte. Eta pertsonaia horrek hori eskatzen zuen. Jose Antonio Agirre pastorala ez nuen ikusi, baina izango zuen "abertzalekeria", ezta? Santu bati eskaini izan baliote, erlijioaz eta jainkoaz jardungo zuen, ezta? Larraineko herriak jakingo du zergatik aukeratu zuen pastoral hori...
Horrek harritzen nau: Horrelako herri baten, hegoaldekoon istorioetatik hain urrun egonda, hain pertsonaia markatuak aukeratzea. Ez dut inoiz ulertu. Baliteke, harridura hau izatea ezagutza eza, baina beti laga nau "deskolakatuta". Gustatuko litzaidake gehiago jakitea, eta euren pentsaera hobeto ezagutzea!
Galdera gehiago ere sortu zitzaizkigun: berrehun biztanleko herri batendako zer ote da pastorala muntatzea? Herria derrigor indartu behar du, itzelezko indarra eta trinkotzea. Gauza ederra izan behar da! Gogorra eta ederra!
Amaitzeko gaiztakeria bi: Bergaran taula gainean agertu ziren ardiak eta astoa bergarakoak edo ingurukoak izango ziren, ezta? Zeren, bestela, zelako bidaia, ardi koitaduak!
Bestea: nor geratu zen Larrainen herria zaintzen? Santa-Grazikoak? Nork ematen die jaten oilo, ardi, behi eta zaldiei?
Dena dela, ederra da egin duten lana: eskerrik anitx!
Euskara ala ekologia
Jogurt batzuk erostean egindako hausnarketa.
Esnekien atala izango da supermerkatuan gehien gustatzen zaidan tokia. Bertan dauden gauza guztiak gustatzen zaizkit, eta asko, gainera. Hori dela eta, sarri geratzen naiz parean begira, tuntunen moduan, zer erosi jakingo ez banu bezala. Ez da hori, arazoa da, dena eramango nukeela, eta berritasunak ezagutzea ere gustatzen zaidala. Begira ere, disfrutatu egiten dut.
Gaur ere gauza bera gertatu zait, eta hori jo-puntu argia neukala: jogurt natural arruntak! Floritura barik! Hala ere, parean jarri naizenean, eta produktua begiz jota neukanean, marka bat aukeratu behar! Bi ziren helburu. Biak bertakoak. Biak sasi-baserrikoak.
Zein aukeratu? Antzekoak gustuz, gertutasunez, prezioz. Beraz, beste bi faktore: hizkuntza eta paketatzea. Euskara eta ekologia. Bata kartoizko alferreko paketea, baina elebidun etiketatua; bestea, ordea, pakete barik baina gaztelania hutsean.
Zein erosi? Euskalduna baina zikinagoa, ala ekologikoagoa baina euskararen kontrakoa? Hain gaitza da gauzak ganoraz egitea? Beti eskean ibili behar gara? Inork ez du ekologiaz eta hizkuntzen ekologiaz entzun? Bakarra naiz jogurt-erosleen artean?
Gaurkoan elebidunak irabazi du, baina agian hurrengoan paketatze egokidunak! Beti berdin!
"Indarrak lagun diezazuela!"
Gaurko esaldia izan da
Ikasleekin gaur izan ditut azken klaseak mailako azterketak baino lehen. Larunbatean ia guztiak izango ditut bertan HABEren etsaminak egiten. BECn ahal dutena emango dute, eta emaitzaren zain izango gara. Ez dezagun geure burua engainatu, horretara etorri zaizkigu ikasleak, ehuneko ikaragarri handi bat bai, behintzat. Paper zati baten bila, lana lortzen edo lagunduko omen diena. Perfildunez bete EAE, irlandarizaioaren bidean: independentzia barik eta hizkuntza ere maila-probetan galduta.
Urduri nago, eurengatik, baita niregatik ere. Eurendako urte guztiko lana eta esfortzua pare bat orduan demostratu behar dutelako. Eta nolabait ere, nire lana epaitzen delako, askok emaitzaren arabera neurtzen dutelako irakasleak laguntzen egin duen lana. Gainera, aztertzailea izanda, zapatua behar eguna izango dudalako, eta azterketa ostekoa inoren ikasleak balantzan jartzen eta zulora ala ahozkora pasatzen.
Dena den, beste gai batek ekarri nau gaur blogera, eta eredu faltarena izan da. Egun hauetan zalantza artean, aholkuak ematen ahalegintzen naiz (gara). era berean suertea ere opa diet, Ikasleak urduri egoten direnez, nire pailazo sena irten egite da, eta lelokeriaren bat esaten saiatzen naiz, Zorte on! edo Animo! hutsen artean hainbat esaldi probatu ditut. Hasi nintzen "mucha mierda" esaten, "kaka asko" gero. Baina ikasle batek harritu aurpegia jarri zidanean eta azalpenak ematen hasi nintzenean, errepertoriotik kendu nuen. Gainera, "kaka asko" ez da batere ondo geratzen, "mucha mierda"rekin konparatuta.
Obamaren hauteskunde sloganarekin ere jarraitu nuen "yes you can" eta oraindik ere, noizean behin erabiltzen dut. Hala ere, ez du lehengo grazia egiten eta ez da hain ona.
Beti gustatu izan zaidana ederra eta frikia "indarrak lagun diezazuela!" da. Hori esan diedanean, harritu aurpegia jarri didate, hain haluzinatuta, "que la fuerza os acompañe" esan behar izan diet! Orduantxe egin dute barre.
Grazia gaztelaniaz egiten du, ez euskaraz. Zergatik? Gure erreferentzia guztiak gaztelaniaz/frantsesez (eta gero eta gehiago ingelesez). Nork egingo du barre "Luke, zure aita naiz"? Baina "Luke, soy tu padre"rekin? Edo "Sue Ellen, berriro ere edan duzu!", baina "Sue Ellen, has vuelto a beber"? edo "bi kandela beltz jarriko dizkizut", baina "te voy a poner dos velas negras"?
Argi dago, telebistak eta zinemak ematen dizkigute ereduak eta hauek gure eguneroko hizkeran txertatzen dira. Zinema euskaldunik edo euskaraz, hutsaren hurrengoa! Eta telebista euskalduna, azaren azpiko orria, ahuntzaren gauerdiko eztula izan da horrelakoetarako, etb 1ek ez duelako marrazki bizidunetatik haratago ezer gutxi egin.
Nola ez dugu erdarara joko? Noizko horrelako esaldi eginak euskaraz denon ahotan? Bitartean "Obi-wan Amunarriz, nire esperantza bakarra zara" esaten jarraitu beharko dugu...
Emoziñuan negarrak
Malkotan ibili arren, ez dira tristiak
Bada ixa hillabete blogian idatzi ez dodala. Oso lanpetuta eta hainbat gauzatan nahastauta ibili naizenez, astirik be ez dot euki. Eta astixa izan dodanian, gogo falta, edo gaixa ez zan aproposa: isuri nuklearra, beste gerra baten sartzia, ilegalizaziño prozesuak,.... hórretxek izan dira danon ahotan ibili diran gaixak. Gai larrixak eta gogorrak, eta ni bittartian, happy, urtiak betetzen, irribarriak eskintzen munduari...Ez, ez zan oso aproposa, egixa esateko.
Gaur, malkuak banakarre be blogera, emoziñuak eragindako malkuak dira, gertaera positibuak edo hunkigarrixak bultzatu nabe idaztera, sentimentu hónek askonak izan leiken arren, neriak eta edarrak diralako, eta egun batzuk happy eta beste batzuk ospitalian laguntzaille emonda, negarrok inadarra emoten destelako realidadera bueltau eta atzera be ekitzeko indarra hartzeko.
Behin baiño gehixagotan aittatu izan dot Korrikak zelan ikutzen destan bihotza. Zenbat negar emozionatu eragin izna destatzen, kotxian, goizeko 7retan etxian kafia prestatzen, ordenadore aurrian bidiauak ikusterakuan....barrua emozioz betetzen jata eta malkuak beti dagoz prest urtetzeko. Atzokuan be bai. Uste neban aurten ezingo nebala antxitxiketan egin, baiña zorionez, ustiak erdi ustel!
Gauzia da Korrikia Eibartik 9:15 inguruan pasatzekua zala. Normalian, ordu horretan Ermutik Eibarrerako bidian egoten naiz, trenian, irakortzen. Ermuan be ezin neban, gabeko ordu batetan pasau bihar zalako. Horretara, beste urte bat Korrika barik, esan neban nere kautarako. Baiña Ardantza pasauta hara nun iksute dodan jente mordua zain! Pasau barik zeguan! Estaziñuan trenetik jetsi eta Ibarkurutzian Miren, Edu eta hiru umiekin alkartu eta noiz etorriko zain! Hainbeste pertsona ikusitta hasi jatazan, atzera be, malkuak urten nahixan! zelan, baiña, jendetza guztian aurrian? Erreprimidu egin bihar izan nittuan, ez zeguan beteste erremedixorik. Halako baten etorri zan eta antxitxiketan Untzagaraiño! Señorita zapatekin eta poltsua aldian! Bardin zestan, korriketan juateko aukeria banekan!
Holan Untzargaraiño txalo artian! Zoragarrixa. Bertan geratu eta ikusi genduan zelako jentetzia zetorren! Ikaragarrixa! Deportibuan parian geldittu giñan bigarren bueltia ikusi eta txalo egitteko. Hurreratu zanian, berriro be negarra! Txaluak eta Tipi-tapa-Korrika zaratak amortuguatu zeben pixka baten emoziñua! Ederra, politta, indartsua. Danok irribarretsu eta ilusiñoz beteta. Halakorik!
Gaur goizian Facebooken lagun batek Gatzan bidiua jarri dau, etxeko balkoira famelixiakin txin-txin egitera urten daben momentua. Ordenadore aurrian negar baten hasi naiz, batez be aitta ikusi dodanian. Guraso hórrek zer sentitzen zeben momentu horretan pentsatze hutsak ixa-ixa zotiña be etara desta. Zuek zeuok be ikusi zeinkie:
Azken negarguria, horren ostian etorri jata, twitterren Republikian gaiñian jentia hasi danian berbetan. Erretratuak ikusi, bidion bat, lekuko batzuen grabaziñuak be bai. Ze izan zen eta ze izan zeikian. Buruari buelta asko emonda, ze izan zan prokamaziño ha Eibarrendako, zenbat gauza ekarri zittuan, eta ze izango zan gerria hasi ez balebe....
Gertaera honek be ikaragarri hunkitzen nau, ikusi izan dodalako ospakizuna bizi izan zebeneri begira. Begirada baten zeban kontu, zenbat gogorapen, zenbat ilusiño ...eta zenbat tristura. Ikusi izan dittu zaharrak bandera republikanuari begira, atzera be amesetan!
Tira, nahikua negar egin dot egunotan. Ez dot gehixago nahi! Baiña malkotan hasi bihar banaiz, holakuengaittik izan dedilla, ezta?
Ama-hizkuntzaren eguna
Gaur da ama-hizkuntzaren nazioarteko eguna.
Unescok 1999an otsailaren 21a izendatu zuen ama-hizkuntzaren eguna. Harrezkero, hainbat ekimen antolatu ditu ama-hizkuntzaren alde. Euretako bat, bideo hau:
Bideoan zehar behin eta berriro aipatzen du umeek euren ama hizkuntzan ikasi behar dutela. Batek baino gehiagok zalantzan jarriko du, beraz, gure B eta D ereduak, hainbat umek euskara ez dakitelako eskolara joaten direnean, eta euren ama hizkuntzan hezten ez direlako. Esanak esan, gure kasuan beste hizkuntza baten ikasteak mesede egiten duela ziurra da.
Nola izan daiteke ama-hizkuntzan ikastea defendatu eta hurrengo lerroan D eredua edo murgiltze eredua defendatu? Oso erraza. Tradizonalki, maila sozial altuetako familietako haurrek beti ikasi izan dute ingelesez, frantsesez, alemanez.... eta horrek ez die inoiz kalterik eragin; alderantziz, euren mesedetarako izan da. Gakoa dago euren ama-hizkuntzan alfabetatuak ere izan direla, kultura bai bere ama-hizkuntzan, bai bigarren hizkuntzan jaso dutela.
Arazoa dator umearen ama-hizkuntza estituko ez balitz bezala tratatzen denean: ikustezin, menderatu, gutxitua denean. Haur horiek analfabetoak dira ama-hizkuntzan eta gainera, kultura-hizkuntza beti izango da bestea, dominatea. Euskarari mendez mende gertatu zaiona, duela gutxira arte.
Milaka hizkuntza daude munduan, eta hauen artean, gehienak daude egoera honetan, ez dira eskolako hizkuntza. Gaiinera, kalkulatzen dute munduan 3000 hizkuntza daudela hilzorian, gurea talde horretatik atera badute ere arrisku bizian daudenen multzoan sartu dute
Baina euskara salbatuta dagoela diote. Salbatuta? Galdetuko baten batek. Bai, euskararen gramatika, hiztegia, fonetika, fonologia,.... jasota dago. salbatuta daude. Salbatuta ez dagoena da bere iraupena hizkuntza bizien artean. Izan ere, gramatikek, fonemek, aditzek, hizktegiek...ez dute ezertarako balio erabiltzen ez badira. Hori da bizirik egotea!
Hizkuntza guztiek elakarren artean komunikatzeko ez ezik pentsatzeko ere balio dutelako. Edo alderantziz: pentsamendua eratzeko balio dute hizkuntzek, ondorioz, komunika gintezke. Pentsamentua eratu, kultura eta jakintza transmititu. Hizkuntza guztiak era desberdinean, baina horretarako balio dute, horregatik babestu behar ditugu.
Euskarazko galde-erantzun jolasen bilduma egin nahian
Euskarazko galde-erantzun jolasen bilduma egin nahian gabiltza, jolas eta joko bidez ikasleekin erabili ahal izateko, edozein diziplinatan, gainera.
Maite Goñi atzo goizean, @wwwhatsnew -ren tuit batetik Testeando gunera iritsi zen. Gustatu zitzaion bertan irakurri zuen eslogana: ” Si estás testeando estás aprendiendo” (ez bereziki haren edertasunagatik, bere esanahiarengatik baizik). Bertan DBH eta Batxilergoko edukiak (Geografia, Lengua, Historia, Filosofia…) errepasatzeko galdeketak biltzen dira, jolas edo trivial moduan emanak. Jakina da mota hauetako jarduera arinek ez dutela goi mailako adimen-gaitasunak garatzeko balio; halere, baliagarriak izan daitezke hainbat eduki kontzeptual barneratzeko orduan. Baliagarriak eta erakargarriak gure ikasle gehienentzat.
Maitek lan handia egiten du arlo honetan, horren lekuko bere euskaljakintza web ezin interesgarriagoa. "Testeando" horrek ideia hau sortu zion, eta hausnarketa eragin. Gero sare sozialek beste bidea egin zuten. Horregatik bere proposamena itsatsi dut blogean, berak mamitu duen arren, nik ere laguntza eman nahi diodalako.
Hona hemen Maiteren hausnarketa joko/jolas hauek biltzeari buruz, eta ostean Maite eta biok egindako proposamena mundu zabalari:
Ez naiz luzatuko ikasleei sorrarazten dizkiedan ariketei buruzko azalpenak ematen, baina kontua da arrazoi askorengatik jarduera hauek oso gustuko ditudala. Gauzak horrela, mota honetako guneak topatzen ditudanean, beti gorde egiten ditut egunen batean antzekoak garatzeko astia izango dudan itxaropenaz edo, besterik gabe, ideia eman eta beste norbaitek garatuko duen esperantzaz.
Ur sakonagoetan sartzen garen bitartean, Leire Narbaiza ( @txargain ) eta biok, Facebooken honetaz ari ginela, pentsatu genuen eduki mota horiek euskaraz jasotzen dituzten guneak identifikatu eta nonbaiten biltzea ideia ona izan zitekeela. Horretarako, laguntza behar dugu. Ezagutzen duzue euskarazko trivial, hitz-joko, galde-erantzun jolasak, hitzapasa edo, nolabait esatearren, euskarazko edukiak modu honetara lantzen dituen gunerik? Hala bada, hauxe da proposatzen dizueguna:
Delicious edo Diigon kontua izanez gero, gorde #euskalquiz etiketarekin. Twitter bidez helarazi: @euskaljakintza edo @txargain Mezu honetan bertan erantzun.
Guk hauexek ditugu:
* Argia: denbora-pasak
* Xedera: hitz-jokoak
* Euskara ikasteko.net
* Hitzapasa
* Euskaljakintza: hitz-jokoak
Besterik ezagutzen?
Hona hemen gure proposamena, denen esku egongo dena. Animatu eta loturak bidali!
Ziber-bizitza eta bizitza erreala
Bizitza bi pertsona bakar batengan.
Askotan nire bizitza errealean eta ziber-bizitzaren artean itzelezko arrakala ikusten dut. Hezur-haragitan ikusten ditudan pertsonak (lagunak, lankideak, familiakoak) ez dira ia existitzen nire bizitza birtualean. Eta alderantziz, lagun digitalak edo numerikoak (segun mugaren zein aldetan zauden), ez dira hezurmamitzen nire egunerokoan. Sentsazio arraroa da, oso arraroa.
Askotan bizitza bi bizi ditudala iruditzen zait: digitala eta erreala. Batean dagoena bestean ez dago. Beraz, lotura egitean bien artean gaitza egiten zait. Esango nuke ia bizkarra emanda dauden bi errealitate direla, nahastezinak. Umetako koadrilako ia guztiek aste honetan jakin dute blog bat dudala. Eta hori bost urte daramatzadala jo eta su! Gainera, enteratzeko telebistan agertu behar izan dut Nickdutnik-en eta, gainera, hileta bat izan. Konjuntzio handitxoegia aukeran, blogaren berri izan dezaten.
Honek niri eskizofrenia puntu bat ematen dit. Uki nitzakeen pertsonei ezin diet nire beste bizitza honetaz ezer esan, ez dutelako piperrik ere ulertzen. Gainera, ematen du neure buruari lar irizten diodala Sustatuko zer edo zer komentatuta, edo fikzio bat asmatu dudala. Aurpegi arraroa ere jartzen didate. Ez daki, berezia da dena
Frustragarria da askotan, esan dudan moduan mundu bi direlako. Gogorra da norberarendako ez lagun ez familiakoak ez irakurtzea idatzitakoa. Inongo ilusiorik ez izatea baten "lanagatik", ezta Sustatukoaz ere! Sarritan bloga (eta Sustatu) ere zer den azaldu behar izan dut. Orduan, begirada bai berezia! Leire zoratu egin zaigu!
Arrakala hau pitzadura baino gehiago, faila edo troka ere badela esango nuke, ziber-bizitza daukagunok askotan zubigintzan jardun behar izaten dugu amildegia pasatu ahal izateko, gure ingurukoak ez galtzeko.






