Aste honetan  Donostiako alkateak adierazi du: “Euskadik ezin du kultur ekipamenduen etengabeko hazkundearekin jarraitu”. Ez dakit bada, beste eremu batzuetan ez du ematen horrela izango denik. Hor dago garraiobideetako kontua. Nik beste era batean planteatuko nuke afera hau: ekipamendu kulturalak herri osoaren beharrei begira sortu beharko genituzke. Herri osorako  planteamendu orokorrik gabe beti herritarrak izango baikara kaltetuak, politikoen kapritxoen mesedetarako, hain zuzen ere.

Donostiako alkatearen hitzak ere kontestu honetan sartuko nituzke, bada, adierazpen horiek egin zituen une berean,  bere hirirako hiru proiektu kultural aurrera ateratzea eskatu zion Patxi Lopezi: 2016ko Europako Kultur Hiriburu izateko hautagaitza, San Telmo Museoa eta Bakearen Etxearena.

Politikoek eremu guztiak bere onurako erabiltzen dituztela esateak ez dut uste inor aztoratuko dudanik. Oro har, politikak eremu guztietan eragina baitauka, eta eremu guztien gainetik baitago. Areago, politikariek gai guztiak bere komenientziaren arabera erabiltzen dituztela agerian baitago.

Ez dago salbuespenik. Eremu guztietan adibide ugari daude, bai osasun eremuan, bai garraiobidean, bai ekonomian, bai enpleguan, bai hezkuntzan…

Dena den, eremu guztiak politikarien eskuetan izan arren,  eta bere gustuen arabera antolatu arren, eremu guztiak ez direla berdinak ere begi-bistakoa da. Izan ere, oro har,  eremu batzuk herriaren beharrei begira antolatuta eta araututa dauden bitartean, ogasuna, zergak edo polizia lekuko;   beste batzuk, berriz,  alderdien nahikeriaren mende daude, eta  ikur moduan erabili ohi dira.  Hauen artean, bereziki  kultura ekipamenduak izan dira.

Badaramagu urteak eta urteak herriak behar dituen ekipamendu kulturalak aldarrikatzen, seguru gehienok gogoratuko duzuela Joana Albret Bibliotekonomia Mintegiak azken urte hauetan aldarrikatu duen Liburutegi Nazionalaren egoitza edo kulturako kontuetarako Euskal Herria oinarritzat hartzea.

Liburutegi eremuari dagokionez, Euskadik irakurketa publikoaren mapa egokia behar du; baita Euskal Herriak liburutegi mapa egokia ere. Euskadiko eta  Euskal Herriko liburutegi mapa egiteke baitago.  

Orain arte, proiektu gehienak probintzialismo kutsu eduki dute; izan ere, tokian tokiko politikoen indarren arabera sortu dituzte ekipamendu kulturalak, azterketa teknikoak, adituen iritziak, eta herri beharrak eta ezaugarriak kontuan hartu gabe.  Euskal kultur ekipamenduei dagokienez, garaia da planteamentu orokorra eta irizpide tekniko batzuen arabera jartzeko eta antolatzeko. 

Gerardo Luzuriaga

Gaur goizean jaso dut LAPURDUM aldizkariaren azken zenbakia, 12.a; berez 2008. urteari badagokio ere, oraintxe atera omen da moldiztegitik.

 Atzerapenak beti deitoragarriak badira ere, kasu honetan emaitzak guztiz estaltzen du izandako hutsa eta lan bikain bat eskaintzen digu: Iparraldeko aldizkari guztien katalogoa, 1944-2004 epean.

 Zenbaki monografiko honetan guztira 1375 aldizkari deskribatzen dira, mota guztietakoak, ezagunenetatik elkarterik txikienaren barne-albistari xumeeneraino. Izan ere, exhaustibotasuna da bilketa honen helburuetako bat; beste bat, deskribapenen zehaztasuna eta fidagarritasuna. Guretzat bereziki aipagarria, agian, hizkuntzari buruzkoa: argitalpen guztietatik %15 bat edo euskarazkoa edo elebiduna da, eta beste horrenbesteko bat euskarari toki duin bat ematen diona (%5 eta %25 bitartekoa).

 Katalogatutako izenburu gehienak (%90) Frantziako katalogoetan aurki daitezke, bereziki Frantziako Biblioteka Nazionalean (BnF), Parisen.

Tamalez, ez dakigu horietako zenbat aurki daitezkeen Euskal Herrian, ez Ipar ez Hegoan, baina pentsa dezagun laster martxan jarriko omen den Euskadiko Liburutegiak egin beharreko lanen artean honi ere ekingo diola. Halabiz.

 Bukatzeko esan dezagun egilea, Jean-Claude Poitelon jauna, oker ez banago une honetan erretiratua dela, baina bere karrera profesionala Frantziako Biblioteka Nazionalean garatu zuela, non zerbitzuburu izatera iritsi zen eta bibliotekonomia alorreko lan ugarietan parte hartu zuen. Bihoazkio hemendik nire zorionak eta eskerrak egin duen lan mardulagatik.

 Hauxe da LAPURDUM aldizkariaren zenbaki monografiko honen erreferentzia zehatza: Poitelon, Jean-Claude, "Bibliographie des publications périodiques du Pays Basque parues en France de 1944 à 2004" in LAPURDUM, XII (2008) [zenbaki monografikoa]

LAPURDUM aldizkaria Baionako Iker taldeak argitaratzen du eta eros daiteke Elkar sareko edozein liburudendetan.

 http://lapurdum.revues.org/index.html

 http://www.iker.cnrs.fr/?lang=fr

 Pruden Gartzia

Azkue Biblioteka

Euskaltzaindia

2003 urtean Kataluniako irakurketa publikoaren mapa indarrean jarri zen, urte hauetati hona sortutako beharrak egokitzeko 2008 urtean gaurkotu da.

Irakurketa publikoaren maparen xedeak bi hauek dira:  irakurketa publikoaren beharrak jasotzea eta herri  bakoitzari dagokion zerbitzuak esleitzea. Mapa Generalitateko Gobernuak Liburutegien Batzordeak  eta Liburutegien elkarteak kontsulta ondoren onartzen du.

Liburutegietako inbertsioak aipatutako mapan egindako aurreikuspenen eta iritzien arabera egiten dira.  Horrela, Mapa lurraldeko planifikaziorako eta administrazioen ekintzen banaketarako ezinbesteko tresna da. 

 Liburutegien Batzordeen eta  tokian tokiko administrazioen elkarteen  proposamenek  ez dute suposatzen  Generalitateko Gobernurako epe  jakin batean betetzeko beharra  ; izan ere,  5.000 biztanle baino gehiago daukaten udaleei dagokielako legalki liburutegi publikoren zerbitzuak ematea, eta ez Generalitateari.

Hona hemen bi proposamen bitxi:

3.000 eta 5.000 biztanle daukaten herrietan liburutegi ordezkaritzak eta  eskualdeko hiriburuetan, nahiz eta populazio minimora ez heldu, liburutegiak sortzea proposatzen dute. Horrela barruko edo mendi  eskualdeetan ere liburutegi zerbitzuak bermatzen dira.

Populazioren aldaketak.

Mapa aldiro gaurkotu behar da, populazio aldaketak kontuan hartzeko. Hau da 3.000 biztanleko herriek sortuko  dituzte liburutegi ordezkaritzak, 5.000koek  toki liburutegiak, eta 30.000koak liburutegi zentrala eta liburutegi zerbitzuak antolatuko dira auzoetan ere.

2003 urtean 338 liburutegi zeuden, 2008, berriz 421. Hortaz liburutegi kopurua gehitu da, 83 leku berri sortu baitute.

Beste standar berri  batzuk.

Standar horiek finkatzeko, 2006 urtean Kulturako Departamenduak, Hedabideek, Bartzelonako Aldundiak, eta Bartzelonako liburutegi partzuergoak osatu zuten batzorde bat.  Standar horiek modulu zaharrak gaurkotzen dira: erabiltzaileen ordutegia, pertsonala, kontsultarako lekuak, sarbide elektronikoen lekuak, liburutegien espazioen banaketa, horniduren  edo ekipamenduren m2, eta bildumen  berrantolaketa.

Ikus ditzagun Standar horiek zertan datzaten: biztanleko toki agirien ratioak gehitzean eta bildumen banaketa proposamen berrietan, horniduren m2 gehitzean;  ikasketa-prozesu,  kultural zentro, aisialdiko eta sozialen funtzioak bermatzean  eta sustatzean; informatikorako sarbide lekuak eta  langileen kopurua gehitzean;  eta profesionalen  perfil berrien sortzean, liburutegi publikoen zerbitzuen xedeak hobetzeko.

Irakurketa publiko eguneratuaren mapa.

Mapa horien prozesuak informatizatuak izan dira. Eta hortaz, herriz herri  ondorengo informazioari buruzko datuak  lortu daitezke:

-          Liburutegien egoera erreala.

-          Programaren proposamenak, hau da, oinarrizko programa,  biztanleen udal datuen arabera, eta kasu bakoitzean aplikatzeko standarren arabera antolatuta dagoena: zerbitzu mugikorrak,  liburutegi ordezkaritzak, toki liburutegiak, liburutegi zentralak, eta eskualdeko liburutegi zentralak.

-          Oinarrizko programa horien barruan 30.000 biztanle baino gehiago daukaten hirietarako plangintza zehazten da.  Alde batetik liburutegi zerbitzuak deszentralizatzen dira, eta bestetik , hiri hauek biztanle kopururen arabera liburutegi zentralaz gain, 1etik 6ra hurbiltasun toki liburutegi  ere eraikiko ditu.

-          Herriz herriko Liburutegi egoera erreala proposatutako programarekin alderatuko da. Hortaz,  herri bakoitzeko liburutegi egoeraren diagnostikoa edukiko dugu, eta ondorioz, aurrera eramateko proposamenak eskuan edukiko  dugu.

Adibidez:

Herri batean ez badago liburutegirik, proposamena liburutegia sortzea izango da; horniduren m2 desegokia bada, beste ekipamendu bat eraikitzea izango da…

Kataluniako Irakurketa publikoaren mapa http://cultura.gencat.cat/biblio/mapa helbidean irakur daiteke.

            Gerardo Luzuriaga

Bai, bai elektronika etxe batzuk liburuak irakurtzeko gailu berriak merkatuan jatzen ari dira. Gaitasun berri askorekin, irakurgailua izateaz gain   ahalmena edukiko du interneten nabigatzeko, egunkariak irakurtzeko, argazkian ordenatzeko eta gordetzeko, bideoak ikusteko edo emailak bidaltzeko eta baita bideojokuetan ibiltzeko ere.

Oraindik hilabete batzuk iraun beharko dira Euskal Herrira ailegatzeko, baina zalantzarik gabe, laster ailegatuko da, abantail askorekin, orain arte txuri-beltz soilik ikusi ditugun pantailak kolore garbi eta distiratsuak izango dira. Kablerik gabeko gailu honek 700 gramo baino gehiago ez du pisuko, erraz erabiltzeko eta leku batetik bestera eramateko. Ez ditu edukiko teklarik, baina beste aldean edukiko ditu, baizik eta idatzi beharretan idazteko teklatua  pantailan agertuko da.

Espero genuena ailegatu zaigu, gailu batean integratu dituzte ordenagailuen eta liburuen irakurgailuen onura guztiak eta gainera salneurri egoki batean.

Gerardo Luzuriaga