Joana Albret

PSEren Gobernuak Kulturaren Euskal Kontseilua osatu du, eta teorian eta bere adierazpenetan hain garrantzitsua den kultura sektorearen ordezkaririk gabe utzi du.

Ikus dezagun,  haien hitzetan,  zeintzuk diren Kulturaren Euskal Kontseiluaren funtsezko xedeak: kultur ondarearen, museoen, artxibategien, liburutegien, ikus-entzunezkoen, musikaren, arte eszenikoen eta arte plastikoen eremuetan jarraipena eta garapena gauzatzea.

Liburutegien, dokumentalisten eta artxibozainen eremua ordezkaririk gabe  benetan baten batek sinestuko du eremu hauek jorratuko dutela edo areago kontuan hartuko dutela? Ez dut uste.

Ezbairik gabe, eremu hauetako partaideak ez gaude gure zilborrari begira,  ulertzen baitugu euskal kultura era orokor batean,  sektore hauetako partaideak ere kontseilu horretan izatea ezinbestekotzat jotzen dugu. Dudarik gabe, euskal kultura kontu estrategikoaz gain, kontu txikiari eta egunerokoari loturik ere  ikusten  baititugu. Hots, Kulturaren Euskal Kontseiluak Kulturen aldeko Herritartasun Kontratuaren jarraipena eta garapena jorratzeaz gain hamaika kontu ere landu behar baititu.

Gerardo Luzuriaga

Bitzia da, Eusko Jaurlaritzak izendatutako Kulturaren Kontseiluko partaideen artean ez dago inork dokumentazio gune, artxibo eta liburutegi eremuak ordezkatzen dituena.

Kultura osatzen dituzten arloei erreparatuz gero, hauek aipa genitzakeen: ondare kulturala, museoak, artxiboak, liburua, liburutegiak, ikusentzunekoak, musika, arte eszenikoak, arte plastikoak. Partaideen zerrendari gainbegirada eman ondoren erraz ikus ditzakegun, liburutegi, dokumentaziogune eta artxibo eremua ordezkaririk gabe dagoela.

Kulturaren Kontseiluan osatzen dituzten partaideak, berriz,  eremu hauetan sailka ditzakegun: arte ederrak, blogak, erakusketak, museoak, ondare industriala, telebista, zinema, antzerkia, dantza, musika, irratia, argitaletxea, liburudenda, idazleak, olerkariak, aisialdia, hizkuntza.

Gerardo Luzuriaga

Oraindik Nafarroko liburutegietan jasotako zentsura gogoan daukagunean, tamalez berriro euskal liburutegietan zentsura jasan beharko dugu. Afera larria da. Espainiako hedabideen bitartez kanpaina inkisitorial berri bat sortu da. El Mundo, La Razon egunkariak Txalapartak argitaratutako liburu baten aurka azaldu dira. Xabier Makazagak idatzitako “el manual del torturador español” liburua sutara kondenatu dute. Egunkari hauen arabera 30 liburutegik dauzkate aipatutako liburu hau. Ziur nago Nafarroako liburutegietan ez zaiela aztertzea bururatu. Horrelakoak dira.

Legebiltzarreko PP taldeko Carmelo Urquijo  udal liburutegietatik kentzea eskatu du; halaber Basauriko PSEren Loly de Juan  alkateak udal liburutegietatik kentzea agindu du. Inkisizioa ailegatu zaigu berriro nahiz eta XXI. mendean bizi. Espero dugu argitaletxeak, liburuzainak, egileak eraso honen kontra erne izatea eta ahalik eta azkarren behar duen erantzuna gauzatzea.

Bitxia da, justu hau dena gertatu da Txalaparta argitaletxeak Alemaniako Nazik sutara bota zituzten liburuak  eta garai hartako politika zentsuratzeko  “Fahrenheit 451” izenburuko liburuaren euskarazko itzulpena kaleratzea erabaki duen unean.  Propaganda dohain irtengo zaio.

Nafarroan liburutegien eta liburuzainen kontrako erasoari erantzun kolektiboa eta komuna eman zioten. Liburuzainek administrazioari hortzak erakutsi zioten. ASNABI, Nafarroako Liburuzainen Elkarteak lehenengo unetik kargu hartu zuen eta leku guztietan aurre egin zuten, baita Legebiltzarrean ere.

Ea alde honetakoak ere antzerako zerbait lortzen dugun, eta herritarren eskubideak eta askatasuna garaile irtetzen den!  Joana Albreten Bibliotekonomia Mintegiaren elkartasun osoa daukazue.

Gerardo Luzuriaga

Hona hemen Nafarrok adierazi zuten manifestua:

Pellokeria adierazpen honen izenburuan ezta? Horrela izanen litzateke Nafarroako gizartean eta Nafarroako Liburutegi Publikoetan bertan erraten dena gaur egun zalantzan ez balego. Liburuzainok kezkatuta gaude. Baita herritarrak ere, jakina. Alarma piztu da 2009ko otsailaren aldean, Barañaingo Liburutegi Publikotik bertzeen artean ziren bi egunkari desagertu direlarik (eta ez ospa egin dutelako). Zergatia arras sinplea da: herritar batek -zinegotzia- ez zituen gustukoak, eta desagerraraztea erabaki du. Eta bertze herritar batek ere -Liburutegi Zerbitzuen zuzendariak-, zergatik ez dakigula, horrela erabaki du. Zenbait aste geroago, alarma piztu da berriz Iruñeko Liburutegi Publikoetan.

Alarmen zeregina arreta jasotzea da, eta gaixotasuna gero eta gehiago zabaltzea nahi ez badugu, kasu egin behar diegu. Beharbada, horrela auzia min kultural eta moral arin batean bakarrik geratuko da. Beharbada, zaintza egoki batekin, dena bere onera itzuliko da.

Ezinbestekoak diren zainketen artean, liburutegi publikoen ezaugarrien hausnarketa egitea dago. Hori da, hain zuzen ere, orain egingo duguna: herritar batzuen gustukoak ez badira ere, liburutegiak ez dira horrelakoak. Liburutegiek ez dute baztertzen. Liburutegi publikoak oso ehun berezi batez eginak dira, salerosgai ez den ehun batez eginak. Ehun hori ez da ideologikoa, handitu daiteke neurririk gabe, eta ez da sekula ehun zentsuratzaile izanen. Bere iragazkortasunean eta bere mugagabetasunean datza bere handitasuna.

Liburu berri bat, aldizkari berri bat, egunkari berri bat, eskuz izkiriatutako pentsamolde berri bat kaleratzen den momentu berean, liburutegia zentimetro batzuk zabalago egiten da, heldu berriari lekutxo bat egiteko asmoz. Hala, sortu den guztiak eta sortzeko dagoenak badu bere tokia liburutegi publikoan. Horrela har dezake arnasa, horrela alderatu daiteke, horrela munduaren eskura jartzen da. Eta horrela ez bada, liburutegi publikoa gaixotu egiten da, eta duen sendagai bakarra honako hau da: berregin berezkoa duen soineko elastiko hori, berregin barnean infinitua jaso dezakeen ehuna, sekula hautsi behar ez zena.

Liburutegi publikoa kulturaren oinarrizko ardatzen artean dago. Eta kultura, zibilizazioa, zera baino ez da: erabat herritarra den liburuzain batek urkiaren azalari buruzko liburu bat maileguan eman dezan bere irribarre hoberenarekin. Azalez azal (eta ez azala azalaren kontra) elkarrekin bizi daitezen fisika kuantikoaz mintzatzen den liburua eta erlatibitatearen teoria irmoki defendatzen duena. Paperean irakur daitezkeen liburuak eta Interneten irakurtzekoak egon daitezen. Liburutegiko atarian topo egin eta elkarri agurtu diezaioten Salieriren disko bat daramanak eta Mozarten disko bila doanak. Gauza, pertsona eta ideia guztiak liburutegi publikoan lekua izatea da kultura.

Mila aldiz erran izan dugu «bada liburu bat irakurle bakoitzarentzat», eta honela adierazten genuen gure ametsik preziatuena: denak izan gaitezen liburu baten maitaleak, ondoren bertze mila libururen amoranteak bilakatzeko. Zer gertatzen da irakurle batentzat ez bada bere liburua? Eta okerrago, zer gertatzen da liburua egonik eskuetatik kentzen badiogu? Liburu bat, aldizkari bat, egunkari bat edo zentzuz idatzitako paper bat ez bada ongi etorria liburutegi publikoetan, ez tronpatu: horrek esan nahi du irakurle bat, eta agian bertze bat, eta bertze bat, eta bertze hori ere -zuk bezainbeste eskubide dituen hori- ez direla ongi etorriak liburutegi publikoetara. Ez. Ez tronpatu: segun eta nor hurbiltzen den «Sarrera debekatuta» erranen zuen txartel bat zabalduko bagenu bezalaxe da. Lehen eta bigarren mailako irakurle txartelak egingo bagenitu bezala izango litzateke, segun eta nori, kolore batekoa edo bertzekoa emateko. Liburuaren Egunean txartel handi batean «Irakur ezazu, baina ez irakur denetarik» idatziko bagenu bezala izango litzateke. Egunkari baten irakurleari gustukoa eta irakurri nahi duena eman beharrean, niri gustatzen zaidan egunkaria emango bagenio bezala da. Azpimarratua joan behar dena liburutegi publikoan azpimarratu beharrean «publikoa» komatxoen artean jartzea da.

Idazki hau sinatzen dugunak idazki hau idazteko momentua heldu izanak tristuraz betetzen gaitu.

Kulturen Aldeko Herritartasun Kontratuaren zirriborroa duela aste bi aurkeztu zien Eusko Jaurlaritzak sektoreko eragileei. Interneten ere zabaldu zuen, hartarako propio sorturiko gunean. Atal bi dauzka: marko teorikoa eta marko operatiboa. Aurrenekoan, filosofia jaso dute, ildo nagusiak. Bigarrenean, neurri eta proposamen zehatzak bildu dituzte, sektoreka antolatuta.

Atzo amaitu zen sektore horietako profesionalen ekarpenak jasotzeko epea. Nolanahi ere, azken dokumentua idazteko ardura Kulturaren Euskal Kontseilu berriak izango du. Urte amaieran osatzeko asmoa dute, Eusko Legebiltzarrak eta Jaurlaritzak izendatutako kulturaren eremuko ordezkariekin.

Eragile ugarik parte hartu dute Jaurlaritzak irekitako eztabaidan. Euskal Editoreen Elkarteak Euskadiko Editoreen Elkartearekin batera hausnartu du Jaurlaritzak aurkezturiko zirriborroaren inguruan. Eta Jorge Gimenez Euskal Editoreen Elkarteko lehendakariak azaldu duenez, Juan Jose Ibarretxeren Jaurlaritzak landuriko «Kulturaren Euskal Plana eta Kulturen aldeko Herritartasun Kontratua ez dira parekoak, ideologiari dagokionez. Euskarazko eta gaztelaniazko kulturak pareko jartzeko joera garbi bat antzematen da Herritartasun Kontratuan, eta horrek kezka handia sortzen digu».

Gimenezen iritziz, «ez da zuzena esatea euskarazko eta gaztelaniazko kulturek dagozkien esparruak beteko dituztela. Euskarazko kultura sustatu egin behar da, sorkuntzari zein kontsumoari dagokionez».

Joana Albret Bibliotekonomia Mintegiko Gerardo Luzuriagaren hitzetan, «argi dago gaztelaniazko erreinuaren mende bizi garela. Hortaz, plangintza orekatu bat egin nahi bada, behar-beharrezkoa da bereziki euskara sustatzeko konpromisoa hartzea arlo guztietan».

Antzera pentsatzen du Dantzan.com atariko arduradun Oier Araolazak. «Kontratuak ez du kontuan hartzen hemen badela kultura bat, hemen bertan sortu eta garatu dena eta beste kulturekiko menpekotasun egoera batean dagoena. Ez da behar bezala azpimarratzen globalizazioak homogeneizatzeko indar izugarria duela».

Egoera horretan, «kultura batzuek babes eta sustatze premia larriagoak» dituztela uste du Araolazak, «eta horietako bat lurralde eta gizarte honetako kultura izanik, horixe eta ez beste bat babestea eta bultzatzea izan beharko luke euskal administrazioaren lehentasuna».

EITBren inplikazioa

Antzerkizale elkarteko lehendakari Josu Camarak badu beste kezka bat: «Marko teoriko horretan ez dago batere ondo definitua kultura zer den». Camararen ustez, «aurreko planean gertatzen zena gertatzen da hemen ere: industriari erreparatzen diote kulturari bainoago. Herritarrak kultur kontsumitzaile bezala agertzen ditu, ez kultura hartzaile bezala. Ez da aztertzen herritarren eta kulturaren arteko harremanaren beharrezkotasuna».

Ordea, Gimenezentzat egokia da industria sustatzearen inguruko premia jasotzea. Areago, era horretako dokumentu batean «argiago» jaso beharko litzatekeela dio. «Guztiz garrantzitsua da estilo honetako dokumentu batean jasotzea kultur industrien ustiapen ekonomikoa babestuko, bultzatuko eta sendotuko dela. Eta hori ez dago kontrajarria norbanakoaren kultur partaidetzarekin. Alegia, herri, komunitate edota nazio baten kulturgintzaren plan batean oso garbi islatu behar dira plano guztiak: indibiduala eta industriala».

Jabetza intelektuala «defendatzea» ere ezinbestekoa dela uste du Gimenezek. «Hori ez bada garbi adierazten lehendabiziko unetik, geroko garapen teoriko-praktikoetan zaila izango da zein bide hartzen den kontrolatzea».

Euskal Herriko Diskoetxeen Elkarteko lehendakariak, Juan Rekartek, ez dio hartzen «kaleko usainik» Jaurlaritzak idatziriko Kulturen Aldeko Herritartasun Kontratuko marko teorikoari. «Zentzu praktiko handirik ez» duten «gogoeta akademikoak» iruditzen zaizkio, batik bat.

Oro har, proposamen zehatzak sumatzen ditu faltan Rekartek. «Neurri asko aipatzen dira, eta batzuk oso interesgarriak dira; adibidez, kultur bonoak». Dioenez, «ona da zenbait aktibitate bultzatzea, hala nola irakurzaletasuna, antzerki emanaldiak, kontzertuak... Baina gauden egoeran ildo orokor eta abstraktuetan baino gehiago, laguntza zehatzetan jarri beharko genuke arreta».

Rekarteren ustez, EITBren bitartez, Jaurlaritzak bultzada nabarmena eman beharko lioke kulturari, «irrati eta telebistan, hemengo musika eta ikus-entzunezko produktuak zabalduz».

Ibaia Ekoizpen enpresen elkarteko presidente Joxe Portelak ere uste du EITBren parte-hartzea «ezinbestekoa» dela ikus-entzunezkoen sektorea suspertzeko. «Kulturaren Euskal Planean ez zen ageri EITB, eta hemen ere ez. Gure herriko ikus-entzunezko enpresarik garrantzitsuena da, eta aparte uzten dute».

Ulertezina iruditzen zaio, kontuan hartuta Jaurlaritzak kudeatzen duela EITB, «Kultura Sailak, zehazkiago». «Kulturaren sektore guztientzat garrantzitsua bada, zer esanik ez ikus-entzunezko sektorearentzat», dio Portelak.

Sektore bakoitzari dagokionez, Jaurlaritzak eginiko diagnostikoa eta ondotik proposaturiko neurrien gainean galdetuta, Gimenezek dio Kulturaren Euskal Planarekiko «aldaketa handirik ez» dutela sumatu. «Formulazio batzuk berridatzi egin dira, edo ñabardura batzuk aldatu. Oraingoz ez digute arazorik sortu».

Irakurzaletasuna sustatzeko plan baten beharra aipatzen du Herritartasun Kontratuak, eta horrekin batera, kultur balioen transmisioaz arduratzen diren hezitzaileak trebatzeko plan bat ere abiaraztea proposatuko dute editoreek, Gimenezek jakinarazi duenez.

Halaber, euskarazko sorkuntza «elitearen mailara eramatea» garrantzitsua dela sinetsita daude editoreak. «Eta horretarako beharrezkoa da EHUren inplikazioa». Gimenezek argitu duenez, ez dira planteatzen ari euskarazko kulturgintzaren elitizazioa; «euskarazko kulturgintzak puntako adierazpenak ere behar dituela esaten ari gara, alegia, oso goi mailako lanketak eta ekoizpenak behar dituela. Jakina, ez du hori bakarrik behar, ezta nagusiki hori ere. Baina hori ere behar du».

Biblioteken eremuan aditua da Luzuriaga, eta oso kritiko azaldu da Jaurlaritzaren Herritartasun Kontratuarekin: «Izen postmoderno eta kutsu ustez unibertsalaren atzean, liburutegien inguruko betiko politika kontinuista bat baino ez dago».

Luzuriagak gogorarazi du legearen arabera iazko maiatzaren 19a baino lehen Euskadiko Liburutegiak sortua eta arautua egon beharko lukeela, «baina beste legegintzaldi bat joango zaigu hausnarrean», kexu da. «35 urte daramatzagu pentsatzen». Horrenbestez, hitzetatik ekintzetara pasatzeko garaia badela dio. «Eremu honetan dena dago asmatua, Katalunian eta beste herrialde batzuetan aspaldian martxan jarri zuten eredua geurera egokitzea besterik ez dugu».

Portelarentzat ere horixe falta da, «azterlanetatik ekintzetara pasatzea». «Azterlanak ondo daude, baina urteak daramatzagu horri bueltak ematen, eta ikerketek ez dute askorako balio aurrez zehazturiko helburuak lortzeko neurririk hartzen ez bada gero».

Ikus-entzunezko lanak diruz laguntzeko sistema bat abiaraztea jasotzen du kontratuak, «baina hori duela hiruzpalau urte onartu genuen. Abiaraztea da falta dena. Aurrekontu bat onartzea eta kudeatzeko beharrezkoa den lan taldea sortzea».

Asmoen ordez, baliabideak

Araolazaren aburuz, «proposaturiko neurriak asmo onekoak izan daitezke, baina dantza gaur eta hemen bazterreko jarduera da erakundeentzat, eta ez du lehentasunezko babes eta sustatze politikarik jasotzen». Dioenez, «dantza bultzatzeko gogoak ez dira neurtzen ekintza proposamen zerrenda baten bidez, baizik eta horretarako jartzen diren baliabideetan, eta horretan nabarmena da, lehen bezala orain ere, ez dagoela borondate handirik».

Camarari ez zaio iruditzen Herritartasun Kontratuak antzerkiari «onura berezirik» ekarriko dionik. «Kontsumorako produktu gisa ulertzen dute, eta logika horren barruan, ustez kontsumitzaileek eskatzen dituztenak baino ez dira salmentarako produktuak. Euskara oztopo bat da hor. Balio bezala planteatu beharrean, oztopo bihurtzen dute, arazo. Euskal kultura mundura zabaltzeaz hitz egiten dutenean esaten dute ez dela soilik euskaraz eginiko kultura hedatu behar, eta ez soilik euskal gaiei erreferentzia egiten diena. Erreparo bat antzematen da hor, gure kulturaz lotsatuko balira bezala».

Horrenbestez, Camara nahiko ezkorra da: «Gaur egun euskarazko antzerkiak dauzkan arazoei eutsi egiten die Herritartasun Kontratuak, horiek gainditzeko aterabideak proposatu beharrean».

Duela aste pare bi Lurdes Auzmendik prentsara bidali zuen “denok euskararekin” izeneko artikulua. Ohargabe iragan omen da. Hori seinale ona da?, ez dakit, bada.  Niri  betikoa iruditu zait. Kulturako sailburuordeak onartzen badu ere, “euskara eta gaztelania ez daudela maila berean eta, beraz, bi hizkuntza ofizialen arteko orekara hurbilduz joateko euskararen aldeko neurri positiboak behar direla”, artikulua garatu ahala argudio garrantzitsu hau ahultzen ari da.
 
 Lehenengo esaldietan esaten digu diru aldetik aurreko urteetan baino diru gutxiago dagoela euskaraz bultzatzeko: “lortu dugu euskararen aldeko diru-laguntzei eustea (12.690.000 euro guztira), jaitsiera txiki-txiki batekin iazkoen aldean”. Aste honetan jakin izan dugu udal euskaltegietarako %6 murriztuko dela, %6, aurretik udal euskaltegiak diru soberan izango balira moduan…
 
Artikuluan onartzen du: “euskararen erabilera areagotu behar dela”, ezbairik gabe erabilera oso eskasa delako; baina erabilera hori bultzatzeko hartutako neurriak ezin ahulegiak iruditzen zaizkit: ”Gure ustez, nekez uztartzen ahal dira adostasuna eta presioa. Askatasunean, hau da, herritarren atxikimendu librean,
oinarritutako elebitasuna dugu helburu”.
 
Eta artikuluaren aurreko azken paragrafoan dator onena: “Azkenik, hizkuntza eskakizunei dagokienez, bestela esan bada ere, urte honetan ez da aldaketa nabarmenik egon. Egia da, zenbait deialditan, euskara merezimendu bezala ohikoa zena baino gutxixeago baloratu dela”.
 
Euskara gaztelaniarekin alderatuta ez dago maila berean onartuz gero, espero genuen Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak neurri zehatzagoak eta erabateko argudioak erabiltzea, ezta?
 
Eskerrak euskararen neurri positiboak hartu behar dituztela! Aurrekoetan baino diru gutxiago utzi du euskararen erabilera bultzatzeko, presioa ezin da erabili bion arteko desoreka apurtzeko, hizkuntza eskakizunei buruz ez da aldaketa izan, euskara ohikoa zena baino gutxiago baloratuko da, lan deialdi publikoan euskara betekizuna murriztu eta euskararen balioa jaitsi du. 
 
Badaramagu  35 urte frankismoaren garaia bukatu genuenetik, eta 35 urte hauetan ez dugu lortu euskara desagertzeko arriskuan dauden hizkuntzetatik ateratzea, egun oinarrizkoena bermatu barik dago. Itsua izan behar da ez ikusteko zer egoeratan dauden Euskadin erabiltzen diren bi hizkuntzak.
 
PSEren hizkuntza politika eskasa da, haien hitzetan euskalgintzan aurrera egitea da, arian-arian… hain arian non ezer ez baituen aldatuko.
 
Hemen inposatzen dena gaztelania eta frantsesa da. Euskara ezin da inposatu, ados, tira; baina gaztelania eta frantsesa ez digute inposatzen ala? Agian badago egun Euskal Herriko herritarren bat gaztelania ez dakiena? Hori ez da inposatzea? Noizko bi hizkuntzen parekotasuna?

 
Datuek PSEren hizkuntza politika salatzen du. Lan deialdi publikoan, 2010. urtean 2000. urtean baino gutxiago baloratzen da, euskara gero eta gutxiago baloratzen da…  Ez aipatzearrenk zer gertatzen ari da gainontzeko eremuetan: Justizian, Osakidetzan, Hezkuntzan. Aste honetan enteratu naiz orain arte euskara hutsean egin duten Euskal Herriko Unibertsitateko laugarren mailako ikasleak hiru asignatura gaztelaniaz egitera behartu direla, eta hau hain ohikoa denez inon ez da agertzen…

 
Administrarien kidegoan, 53 lanpostu atera dira lehiara, eta haietako %47 ez da eskatu euskaraz hitz bat ere ezagutzea, eta ez pentsa gainontzeko %63 gehiegi eskatu dela.
 
Administrari laguntzaileen kasuan, 203 lanpostu eskaini ditu Jaurlaritzak, eta haietako %52 ez da eskatzen euskara ezagutzea.
 
Menpekoen kasuan 1 hizkuntz eskakizuna baino ez zaie eskatuko, eta denok dakigu 1 HE ez dela nahikoa, euskaraz elkarrizketarik egiteko ere. Euskarak oposaketa deialdi publiko hauetan ahuntzaren gauerdiko eztula baino gutxiago balio du. 
 
Euskara benetan euskal herritar guztiena izateko, beste filosofia batean murgilduta izan beharko dute agintari politikoek, Lurdes Auzmendi barne.  Hau da benetako Gobernu honen hizkuntza politika. Duela hamar urte baino tratamendu okerragoa ematea. Horrela nahi dute administrazio elebiduna sortzea? Horrela nahi dute euskara gaztelaniarekin parekatzea? Benetan zaila…

Gerardo Luzuriaga

Urriaren 6an. Bilboko Alhondigan. Arratsaldeko 18:30. ALDEEk antolaturik.

Egungo Liburutegietan garatzen diren aldaketa teknologikoak, eskari berriak, lankidetza eta beste gauza batzuei buruz jorratuko da. 

Jardunaldia doakoa izango da, baina izena eman beharko da aurrez:
http://www.aldee.org/cas/content/cursos/cursos_realizar_matricula.php?idcurso=88 

 Mahai­inguruan Eugenio López de Quintana (SEDICeko presidentea) izango da moderatzaile eta honakoak izango dira parte-hartzaileak:

Zertarako behar duzu biblioteka, internet konexioa baldin baduzu?

Horrela erantzun dit Prudenek. Antzerako zerbait jarri nuen nik ere aurreko artikuluan: zertarako Joan liburutegietara etxeetan, lanetan, tabernetan, trenetan…  daukaugunean behar duguna?

Liburutegi mota asko dago,  eta bakoitzak bere-beregi ezaugarriak eduki arren, liburutegiak zentzu zabalean  edo oro har hartuta, aurreko artikuluari jarraipena emateko eta batik bat Prudenek egindako galderari erantzuteko azti lanari ekingo diot.

Orain arte liburutegietara hurbiltzen diren erabiltzaileak informazio bila etorri dira. Informazioa testu inpresoetan zegoelako – liburuetan, entziklopedikoetan, aldizkarietan, CDetan…- hemendik aurrera, aitzitik, sarean eskura edukiko dugu. Hortaz, ordenagailu guztietan eta ordenagailuen bitartez lor daitekeen informazioa izango da. Fenomeno berri  honen aurrean hausnarketa ugari eta sakon egitea komeni zaigu. Gogoeta horiek egitera konbidatzen zaituztet. Gogoeta horiek alderdi eta profesional ugari eginda  askoz aberatsagoa izango baita. Guri ere, dokumentalistei honi buruz eztabaidatzea dagokigu, hori izango baita erarik onena etorriko denari aurre hartzeko, hanka sartzeko arrisku handiak eduki arren.

Mundu hau aldatzen ari da, erabat aldatuko da, hastapenetan baino ez baikaude. Liburutegi munduan dena da eztabaidagai: lekua, espazioa, ekipamenduak, apalategiak, bulegoen mahaiak, orain arte liburuzainek hain gustuko erabili ditugun egurrezko edo plastikozko erreglak, baita sakralizatuta eduki ditugun bibliotekonomiako erreglak ere (ISBD, SHO). Den-dena hankaz gora jar daitekeelakoan nago: bildumak, funtsak, euskarriak, aurrekontuak, baliabideak, erabiltzaileak…

Uste dut (dagoeneko konturatuta izango zarete gehiegi erabili dudala uste aditza) liburutegiek dauzkaten ezaugarri (oinarri, printzipio) batzuk iraunkorrak izan beharko luketeela.

1.      Zerbitzu publikoak izatea, informazioa doan ematea. Eta hori lortzea ez dago udal liburutegi, foru aldundien liburutegi, unibertsitateetako liburutegi, liburutegi espezializatuen esku, baizik eta Estatuaren esku. Estatuek antolatu behar dute politika bibliotekarioa,  informazioaren sarea sortzeko. Estatuek gorde, kudeatu eta zabaldu beharko dute sarea dohain eta zerbitzu publikoa jarrai dezan izaten.

2.      Kalitatezko zerbitzua izatea -oraingo eta aurreko agintariekin utopia hutsa izan arren-. Teknologia aldakorra da, urte batean onena dena, hurrengoan zahakitua geratzen da. Konexioa, gailuak, baliabide teknikoak merkatuko azkenak izan beharko dira, informazioari dagokionez leikurik garatuena  eta erreferentzia izan dadin.

3.      Liburutegia herrietako gune kulturala izan behar da, non giro desberdinetako lagunak bilduko diren (haurrak, nerabeak, jubilatuak, langabetuak, irakurleak…). Horretarako leku hauek hornitu beharko genituzke baliabide egokiekin herritarren behar kulturalei aurre egiteko. Leku hauetan erabiltzaileak izan beharko ziren benetako protagonista, eta zerbitzuak hauei begira izan beharko lituzkete antolatuta.

4.      Dena den, haize berrien aldaketen aldekoak izan behar bagara ere, kontuan hartu beharko dugu liburutegia ezin dela zibergune bihurtu. 

Laburbilduz, LIBURUTEGIEK BADAUKATE ETORKIZUNIK? ZEIN DA ETORKIZUNEKO LIBURUTEGIEN PAPERA?

1.      Liburutegien paperak lehen bezain garrantzitsua jarraitzen du izaten. Sarean dagoen gehiena liburutegiek kudeatzen dute, liburuzainek prestatzen dute, dokumentalisten lan barruko, ilun, ixil eta nekosorik gabe ez litzateke sarean ezer izango. Sarea hutsik izango litzateke.

2.      Erabiltzaileen beharrak ez dira izango berdinak. Hortaz, Liburuak kontzerbatzea ez da izango xederik garrantzitsuena, liburuen sailkatzea eta ordenatzea lehentasuna galduko du. Seguraski bezeroak ez dira etorriko liburutegietara informazio bila, etorri etorriko badira ere. Baina bai, herrietako kulturguneak izango direla izaten, eta gune hauetan aurkituko dutela nahi dutena.

3.      Ezbairik gabe, gauzak aldatzen ari dira, baina aldatzen ari dira lanbide guztietarako, eta zoritxarrez gure lanbidea, dokumentazioarena ez da izango aldaketa hauekin kalteturik irtengo den bat. Internet beti gure alde edukiko dugu, gure alde edukiko baititugu berrikuntza hori guztiak, beste gauza batzuen artean dokumentalistak betidanik ohituta baikaude lankidetzan eta sarean lan egiten.

Beraz, baikorrak izan gaitezen, eta gora teknologia…

Gerardo Luzuriaga