90. hamarkadan Altsasun ikus-entzun nuen lehen aldiz Eliades Ochoa musikari kubatarra. Nafarroako Jaialdiak izeneko aterkipean Noche Santiagueña izenekoa antolatu zuten aipatutako herrian. Abuztua bazen ere, gau hotza tokatu zitzaigun. Gogoan dut Atxaga ikusleen artean.

Eszenatoki gainean azaltzen lehena Estudiantina Invasora izan zen, 1920. hamarkadan sortutako taldea. Zuzendari hiztuna baino hitzontzia zuen gidari. Abesti bat amaitu eta hurrengoa destripatzen zuen gure gizonak (noizkoa zen, zein estilotakoa, egilea, etab). Kontrabaxu jotzailea aurkezterakoan, 20. hamarkadan taldea sortu zutenetakoa zela esan zigun. Interneten begiratu dut eta bajistaren izena Roberto Nápoles ei da (ez dakit oraindik bizi ote den).

Hain zen hiztuna lehenengoa, ezen oholtza gainean Eliades Ochoa (Cuarteto Patriarekin oker ez banago) azaldu zenean, horrela agurtu gintuela: "Nosotros ná más que buenas noches... y a tocar".

2000. urtean hamabost egun pasa nituen Kuban. Bertako musikari asko turistentzat jotzen ohituegiak zeudela pentsatu nuen orduan. Atzo, Eliadesen kontzertuan sentsazio berdintsua izan nuen; hots, turistentzako saioa eman zuela Santiagokoak. Pieza klasiko asko eta berri gutxi. Gehiago espero nuela, alegia.

Halako batean, jendearen artean ahots indartsu bat entzun zen antzokian. "Eliades... Soy de tu barrio... El hijo de Vicenta.... Toca algo nuevo". Eta guajiroak: "Cómo me haces esto... Ya saben aquello de con estos amigos..." Dena den, tipoa, eta berarekin zeuden beste batzuk, dantzan gelditu gabe aritu zen bakanetakoa izan zen.

Agian arazoa nik neukan atzokoan eta musikariak harrapatu ez nuen onda batean zebiltzan. Zaratari, adibidez, gustatu zitzaion emanaldia. Nirekin joan zen lagunari ere gatz gutxikoa iruditu zitzaion saioa.

Aldiz, arratsaldean, Zazpi etxe Frantzian zabaldu omen zuen estreinakoz lagunak eta gustura irakurri zituela lehenengo berrogeita hamar orrialdeak. Apuntatu nuen datua.

Irutxuloko Hitzan 2008ko abenduaren 17an argitaratutakoa, Loretopetik atalean.

Duela egun batzuk Albert Pla abeslari katalana Euskal Herrira etorri zen. La diferencia ikuskizun berria eskaini zuen Bilboko Kafe Antzokian azaroaren 27an. Lan hori zela-eta, Irune Berro kazetariak eginiko elkarrizketa publikatu zuen Berria egunkariak.

Elkarrizketa azaroaren 4an egina omen dago; hots, AEBetako presidentea aukeratu zuten egunean. Gauzak horrela, horri buruz galdetu zion kazetariak Albert Plari: "Bost axola zaizkit AEBak. Ez dakit zergatik, baina niri Gipuzkoa ekartzen didate gogora".

Xelebrekeria baino, jeniala iruditu zitzaidan ateraldia. Ez nuen nik irakurri periodikoan, lagun batek aipatu baitzidan kontua. Nola ez du ba askotan lurralde honetara etorri ohi den musikariak hori esango? Begiratu panorama: ez gara gai aireportua modernizatu behar den edo ez erabakitzeko, ez gara gai Pasaiako Badia eraberritzeko, Kutxako asanbladak pikutara bidaltzen du BBKrekin egin beharreko fusioa, Realak bigarren mailako zirkoa dirudi, zakarrak tratatzeko modurik aurkituko dugu noizbait, ETAk trenaren auzian interbenitzea erabakitzen du, etab.

Guzti horretatik nardagarriena, ETAren jarduna da. Azken boladan, atentatu maltzurrenak gure lurraldean egiten ditu, ezker abertzale tradizionala gobernuan dagoen herrietan, gainera. Dirudienez, hobe da eskuinak hartzea boterea, ezkerrak baino. Zeren bila dabiltza? Eta ezker abertzale jipoitua, isil-isilik, itsasoko ura bezala. Joan zaitez orain, publikoki, AHTa ez duzula gustuko esatera.

Atxagak zioen noizbait, oker ez banago, saltsa guzti hauek demokraziaren jokoaren barruan sartzen zirela (the organization-ena, ez, noski). Hau da, pluraltasunaren baitan ulertu behar direla gatazka hauek. Javier Ortiz kazetariak ere idatzi zuen duela gutxi nahiago zuela euskal kaosa, AEBetako jatorrizko alderdi-bitasuna baino.

Gatazkak eta borrokak beharrezkoak dira demokrazian, interes ezberdinak egoten baitira jokoan. Baina Gipuzkoakoa demasa da. Politikariei eskatuko nieke propaganda gutxiago emateko eta informazio gehiago. Goazen goiko gai guzti horiek eta beste batzuk mahai gainean jartzera, informatu jendea eta ea behingoz erabakiak hartzen ditugun.

Erabakiak hartzeko garaia baita. Krisia inoiz baino benetakoagoa baita orain eta ezin dugu gure zilborrari begira egon. Eta argi izan herritarrok ez garela gure agintariak baina hobeak. Antzeko-parezido denak ere.

Amaieran dator despedida: bi urte t´erdi pasa dira jada nire lehen kolaborazioa Loretopetik sailean sinatu nuenetik. Bolada batez, behintzat, agur esatea erabaki dut. Eskerrik asko Irutxuloko Hitzako lagunei toki hau emateagatik. Eta irakurleei beren pazientziagatik. Nahi baduzue Interneten edo beste tokiren batean elkar ikusiko dugu. Carpe diem!

Gipuzkoa, ¿qué quieres ser de mayor?

Esan bezala Atxaga elkarrizketatu du Peio H. Riaño kazetariak eta gaurko Público egunkarian agertu da elkarrizketa. Obabakoak koskorroi batzuk jasoko dituelakoan nago:

"Los aforismos de Lichtenberg: 'En uno de ellos dice que no hay que hacer caso de la crítica de quienes nunca nos harían un elogio. Y no me ha parecido que ninguno de los firmantes hayan dicho nada a favor de los catalanes, los vascos o los gallegos'. Es el momento para hacer memoria y explica que con 14 años no podía hablar euskera porque era un problema, un desprecio".

"Todo es política. Incluso el desgaste. Por eso Atxaga cree que la líder de UPD acabará derrotada antes de que pueda poner en marcha lo que según ella es 'la reivindicación de mayor calado desde la Transición': “Rosa Díez ha calculado mal porque se va a agotar en el calentamiento y no va a llegar a jugar el partido. Piensa que hay unos votos que puede recabar de la antigua Unidad Vizcaína, Alavesa, es decir, los votos de la extrema derecha, para qué vamos a andar con eufemismos".

Gainera, hasieran ere Echevarría afera du hizpide:

"Fue extremadamente duro para mí. La versión publicada en Babelia fue una agresión como nunca había vivido. Pensé que ese croché en frío iba a tumbar el libro y ha resultado todo lo contrario. Con el tiempo esa crítica ha quedado completamente aislada. Ha sido la única crítica negativa, bueno, ultranegativa, que ha tenido".

Bernardo: hasi errezoan, bai.

Erretratua Daniel Mordzinski argazkilari argentinarrarena da eta irailaren 6ra arte Donostiako Okendo Kultur Etxean ikusgai egongo den Literaturaren aurpegiak erakusketan ageri da.

Atxaga, el manifiesto de marras y el affaire Echevarría

Atxagak atzo kontatu zuen bigarren aldiz egon zela Barack Obama ikusten. Igandean, nire lagun batek bidali zidan mezua esanaz bera ere egon zela hautagaiaren mitinean. Uste dut biak toki berean egon zirela, baina laguna ederki sufrituta sartu zen barrura. Bere ustez, Atxagak pase berezia dauka. Horra hemen kontakizuna:

Larunbatean Obama Boisera etorri zen. Kontatzen dutenez, baziren 25 urte hautagairik hemendik agertzen ez zela (4.000 ordezkari demokraten artean, Idahori 22 besterik ez dagozkio), baina Coloradon zuen hitzordua erori eta Idahora etortzea erabaki zuen. Jakina, hemengo jendea eroturik zegoen (Supertuesday-aren aurreko asteburuan hautagai bat etortzea!).

Mitina goizeko 8:30etan zen hastekoa (eguerdian Utah-ra zihoan eta gauean Louisianara). Saskibaloi Arenako ateak goizeko 7:00etan zabaldu zituzten. Badaezpada, goizeko 6:30etan han nengoen ni. Bi kilometroko lau ilara zeuden. Ordu eta erdi zain egon ondoren (-8 gradu kalean), mitina hasi baino bost minutu lehenago sartu ziren azkenetakoa izan nintzen.

Foroak 20.000 eserleku ditu (Donostiako Belodromoaren antzekoa, baina palko, mezzanine eta balcony lau aldeetan) gehi beheko parketa. Ni bezalako tuntunak azken pisuan geunden zutik, aurreko bi lagunen sorbaldaz aparte zerbait antzeman nahian. 10.000 lagun kanpoan gelditu ziren, barruan gertatzen zena pantaila bidez ikusten.

Obamarena baino, jendearen ikuskizuna zen jarraitu beharrekoa. Hemengoek ez dute erdibiderik: suediarrek bezala itxoiten dute ilaran (ezer esan gabe, txintxo-txintxo), baina Euskaltelen Pirinioetako jarraitzaile bihurtzen dira barruan.

Obamak esandako erdia-edo ulertu nuen. Aste honetako diskurtsoa azaldu zuen: Tax (igoera %38-raino), Health (sistema bat osatu) and War (alde egitea). Telebistan egunero debateak eskaintzen dituzte eta hautagai bakoitzak inkesten arabera aldatzen ditu argudioak eta besteekiko jarrerak. Bera eszenatokian oso ondo mugitzen da eta berdin kontrolatzen du ere jendea noiz altxarazi eserlekuetatik.

Nire aldamenekoak Washington Statetik (8 ordu kotxez), Alaskatik (2 ordu hegazkinez) eta Montanatik (4 ordu autoz) etorriak ziren. Zergatik? Estatu hauek demografikoki ezer gutxi direnez, seguru horietara ez doala inor.

Portzierto, ni harrituta nago Atxagak nola azaltzen duen bere blogean zer den Obama eta Clinton kandidatoen mitinetara joatea: joan, sartu eta entzun. Pase berezia izan beharko du horretarako.

En castellano