Arrazoia duzu, Julen. Niri "la amatxu de Begoña" entzundakoan Iñaki Azkuna Jaun Txit Goragalegarriena eta Athletic etortzen zaizkit burura. Zenbat ostera egin beharko dute ondino bilbotar petoek Begoñako amatxunera, "gure" Athletic 2. mailako zulo beltzean jausi ez dadin?

Athletic-a, Begoñako Amatxu eta alderdia...
Horra bilbotar zintzoaren trinitate santua

eta iluntzeko teleberria hasten deneko
"arratsaldeon buenas tardes, esta tarde en Vitoria-Gasteiz dos jovenes..." gorrotagarriaz
zer esan

pd niri mendia barnetik hustearena izugarria iruditze zait, ederra benetan, beste gauza bat
da hori inguratzen duen guzia, negozioa, ingurua
txikitzea... proiektu horren inguruan halako
erresistentzia hipokrita somatzen dut euskal herrian (ez diot tartean zaudenik julen), baina
nire inguruko askori astakeria iruditzen zaie hori,
lotsagarria, baina ezinbesteko ikusten dituzte
abiadura handiko trena, pasaiako portu berria...

Erabat ados: -Hola txikitxu, dónde están tus aitas?
Dana dala Julen, zer emon dotzue armosetako astelehen goiz honetan? ;-DDD

Sator: nik ere gustura ikusiko nuke Tindayako hutsunea barrutik eta jakina, beste gauza bat da negozioa...

Eta 'hola, lagun(txu)'-z zer dinozue?
Bai, emoten dau astelehen goiz txarra pasa dozula.

Bagara batzuk orduan gaztelera jator hori eraman ezina zaiguna. Eta ohartzen zara: gehienetan euskararik ez dakiten erdaldunak dira, majo ustean beti ere, gugandik hurbilago daudela-edo adierazi nahian, ez ditzagun beste "erdaldun-erdaldunekin" parekatu: "tengo un amigo que es zinegotzi y se ha comprado un baserri...". Eraman ezina egiten zait, benetan.
Beste keinu inaguantable bat, Bizkaiko kostaldean eta asko entzun izan dudana: "Egunones", "Gabones" etab... izan ere, buenos dias eta buenas noches plurala da, eta jakina, euskaraz ere behar... graziosoak ez garela gero!

Nik ez dut jakiten erderaz dihardudanean nola deitu gurasoei: "pues mi ama..." esateak belarrietan min ematen dit, eta "pues mi madre.." esateak aldiz, ez dirudit nire amagatik ari naizenik. "mi amatxu.." esateak bilbotartzen banau...nola ein biot berba!?

Beharbada ez dut asmatu mezua idazteko moduarekin, beste lagun batek ere mezu pribatu bat bidali baitit esanez Gipuzkoan "el aitá" dela erdaraz hitz egitean formula normal eta naturala norberaren aita aipatzeko. Baina hori banekien. Nire asmoa beste bat zen:

Euskal Herrian (Bizkaian bereziki), ama aipatzen denean, Begoñakoa izaten da aipatutako hori normalean, eta badirudi zeure ama balitz bezala sentitu behar duzula, benetako bizkaitar edo euskaldun sentitzeko.

Eta Luis Chillidak bere aita aipatzen duenean ere, inpresioa daukat ez ote duen nahi aita hori euskaldun guztion aita bihurtu, nolabait Eduardo Chillida eskultorea jainkotu.

Hori zen esan nahi nuena: badaudela hor ikono bi (Begoñako egur-puska eta Eduardo Chillida) gure guraso berritzat agertu direnak, eta hori jasanezina zaidala.

egon lasai julen, gipuxkoan, bi horiek bost axola, aita deitu ez arren,
reala dugu horretarako, denon jainko eta ikur

Nik neuk neure gurasoez erderaz berba egiten dudanean "mi padre" eta "mi madre" esaten dut; egia da, "aita" eta "ama" asko esaten dela Bilbon erderaz aritzen direnean, baina neurri bat onargarria ere bada. Ez dut jasaten, ordea, aita berria izanda, nire inguruan entzuten ditudan erabilera asko (hemen aipatutakoekin batera, bildu, eta neure blogean komentatuko ditut nonoiz). Lehengo egunean, Santa Ageda eguna zela-eta, eta hau ez da "erdara nahastua", "¿Has traido a la niña vestida de vasquita?" ala "los niños tienen que venir disfrazados" entzun nituen eta odola irakiten daukat oraindino... Eta "etorri hona paŽstelau"?

Bilbotarren kontuak, Julen. Niri ere ez zaizkit gustatzen aita eta ama esateko modu horiek, betidanik emon izan didate atzerakadea.
maite

Ulertu dot esan gure izan dozune Julen, eta zugaz bat nator.
Baina arriskua airean itxi dozu eta pasa behar dana pastan da;
beti dau LISTO-ren bat gauzak nahasten dituena, eta ez neukan dudarik hamen be agertuko zala.
Zertan sartubiozu Athletic historia honetan, Asier?
Mecaguenlaostia.

Ba, nik neuk erdaraz egiten dudanean "aita" eta "ama" esaten dut gehienetan, edota lantzean behin zenbait giro informaletan "viejo /viejillo" edo "vieja/viejilla". Eta zer esatea nahi duzue, bada! Nik, behintzat, nahiago dut erdaldun batek aita edo ama esan, "padre" edo "madre" baino. Atseginagoa egiten zait (bilbotarra naizelako izango da). Zuei irakurrita adibide bi etorri zaizkit burura: D ereduko ume bat ikastolatik atera berria bere amari berbetan "Madre, me has traído el bocadillo", zeren eta "Amatxu, me has traído el bocadillo" bilbotar "txintxoen" kontuak baitira; edota etxeko igogailuan auzokide batekin topo egin, zu baino lehenago jaitsiko dena, eta agurtzerako orduan zuek erdara garbian esango zeniokete "Adios", bilbotar "txintxoek", ordea, "Agur". Gauza bat da Julenek esan duena eta beste bat hizkutz purismoa. Portzierto, Begoñako elizate zaharrean bizi naiz, Begoñako baselizatik 200 metrora, ateoa eta Athleticzalea naiz eta ez diot Azkunaren alderdiari inoiz botorik eman. Bilbotar peto-petotzat daukat neure burua eta ez diot inori barkamena eskatu behar, ezta baimena ere.

Aritza, berbarik kendu edo jarri gabe zurekin bat nator. Eta bilbotarra ez naz.

Aritza, ez eizu txarrean hartu.Kasuistika oso zabala da bilbotarren artean, esan nahi izan dudana da badagoela hirukotasun horren gurtze berezi bat zenbait jenderengan, nolabait, bere hutsean, euskalduntasunaren txartela ematen duena.

Eta, beste alde batetik, bada sasoia "bilbotar peto", "donostiar peto" eta horrelako petokeriak baztertu eta geure burua euskalduntzat hartu dezagun, nik ere ez dut askotan zerikusirik-eta nire herrikide peto horiekin.

"El Correo (Español)"-etaz ahaztu zara, Asier, Bilbotartasunaren (maiuskulaz) ezaugarriak osatzeko. "The Spanish Post" eta Botxoa lotuta dagoz erabat eta betiko, bata bestea barik ezin da izan, seguru asko Jaungoikoak (letra larriaz) holan nahi daualako ("el Aitá).

Kurioski, atzo topau nituen tipo bi 7 Kaleetan, kale kantoi batean nondik Begoñako Elexa ikusten dan (leku ezaguna bertoko zein kanpokoentzat). Magrebtarrak ziran, eta ziur aski musulmandarrak be bai, baina kuriositatea-edo baeukien eta bata besteari ari zitzaion esplikazinoak emoten, tartean "Begoña" ulertu neutsan eta. Hots, "la amatxu".

Demagun magrebtar horietako bat Bilboko biztanlea zala eta bestea ez. Demagun beste bilbotartasun bat posiblea dala.

Hori, hori El Chorreo español.

Betiko-betikoa ei eta zenbat auzokok erosten duen... enfin.

Bilbokoa izateko "La amatxu", Aletikoa (?) izateko "kamiseta zuri-gorria", ezkerrekoa izateko "palestinoa", euskaldunagoa izateko "txapela", ez ote da zeozerekin identifikatu beharra, "talde" sentitu / izan beharra?
Egia esan niri grazia egiten didate. Eta zer esanik ez, Bilbon nabilela, txapel urdinak ikusten ditudanean. Erredios! (honek ez du jainkoa erretzeko ezer esan nahi, e! - gauzak oso sentibera jarri dira eta, badaezpadaere).

Harritu egiten nau batzuek orokortzeko daukaten joerak; Unamunoren Bilbao hori aldarrikatzen dutenek euskaldunen artean ere zelako arrakasta lortu duten ikusteak harritu egiten nau. Bilbokoa izateko ez dut topiko tipikoz betetako gurtze hori behar, ezta euskaldun izateko sagardotegien eredu globalizatua ere.

Eta gutxiago orain, "txotx" esten zen tokian "mojón" entzuten den sasoiotan.

Lasai Julen, oso ondo adierazi dezu esan nahi zenuena...baina nahi gabe zenbaitzuon gogoetak beste bide batetik joan dira.

Baina don't worry, garbi geratu dala amatxu eta el aitá-rekin esan gura izan dozuna. Geuk aldrebestu dou...baina aizu! Iritzi pilaketa ederra lortu dozu dana dala!

Benetan! hau da hau gaia eskuetatik joatea!

Jainko berriei buruz hitz egin nahi nik, eta azkenean amaitu dugu Bilbo, Athletic, PNV, Correo Español, Reala eta magrebdarrei buruz berbetan. Baina barre ederrak egin ditut zuon mezuak irakurtzen, eta uste dut blog honetako erantzun kopuruaren errekorra gainditu dugula.

Baina gaur beste gai bat proposatu dizuet. Ezetz 20 erantzunetik gora jarri gai berri horretan? ;-)

Mea kulpa (Errua dariola txizaginean).

Onartzen dut Julenen asmoak ulertu arren, gaiaren okertze horretan parte hartu izana.

Ez nago ados... bizkaitar zintzook izango dituzue lau áma eta lau áita..... Ez sartu denok saku berean mesedez.

Hola Julen,

Estoy muy interesada en este blog que es justo el tema de mi tesis que estoy haciendo en USA. Podrias ayudarme? de verdad que necesito tu ayuda.Este es mi blog y necesito que tus amigos o la gente euskaldunzaharra que conozcas responda a esta pregunta.

http://euskaratesis.jottit.com/

Muchas gracias