Lagun batek esan dit lagun batek esan diola

Bizkaie! aldizkari digitalerako egindako alkarrizketea.

Nor da Joxe Aranzabal?

Berrogeita hamabi urteko gizon bat da, Historia ikasketak egin zituana Deustuko Unibersidadean. Aurretik Donostiako EUTGn egon nintzan, eta hori baino lehenago Seminarioan, zazpi urte, Saturraranen eta Donostian. Gero irakasle hasi nintzan Arrasateko Eskola Politeknikoan. 29 urtegaz eskola itxi eta Bego neska-lagunagaz batera Ameriketara joan nintzan, urtebeterako hasikeran eta bost urterako gero: Estatu Batuak, Kanada eta Israel korridu genduzan. Gero Bergarako Udal Euskaltegian hasi nintzan, eta, han nengoala, lagun talde batek deituta, eta, ni zuzendari izendauta, Arrasate Press sortu genduan. Arrasate Telebistak be urten eban, eta, horren ostean, neure kabuz hasi nintzan beharrean, barripaperak-eta argitaratzen. Gero, Goiena proiektua sortzen hasi ginan, eta, eginda egoanean, Mondragon Unibersidadeko HUHEZIn sartu nintzan. Hantxe harrapau ninduan gaixotasunak.

Gaixotasuna, gainera, mugarria izan da zure bizitzan. Sekula pentsauko ez zenduana...

Nik uste dot inori ez jakola okurriduten pasau ahal jakonik, eta niri be ez. Alde horretatik sorpresea izan zan. Baina batez be lehenengo orduak izan ziran sorpresea: inork ez eustan ezer esaten, eta ni hasi nintzan pentsetan zeozer potoloa egoala han. Eta mamuak etorten jatzuz burura, eta txarrena pentsetan hasten zara... Gero, gaixotasunari izena ipintean, gauzak beste modu baten ikusi nebazan.

Mugarri horren aurretik eta ostean aldaketa handia egon da Joxe Aranzabalen izakeran?

Gauza batzuetan bai, baina iraultzarik ez dot pentsetan egon danik. Beharbada ikuspegia, gauzei begitzeko modua izan da apur bat aldatu dana. Paseoan noala, Udalatx eta Anboto zuri-zuri ikustea... holako gauzakaz gozau egiten dot. Eta, beste alde batetik, gaixorik dagoan jenteagaz sentiberatasun handiagoa daukat, eta entzuteko orduan be bai. Lehen sano zentrauta egoten nintzan lanagaz, eta oin be lana inportantea da niretzat, baina beste gauza batzuek, esate baterako eguneroko bizitzak edo zaletasunek, garrantzi handiagoa hartu dabe nire bizitzan.

Zelan agertu jatzun minbizia?

Atzera begira ipinita, konturatu naz sasoi haretan ez nebala hainbeste jaten, eta, aldiz, beteta sentiduten nintzala. Gero, oporretan gengozala, Bego eta biok korrika egitera joaten ginan, eta berak 45 minutu egiten zituan bitartean, nik 20 bakarrik. Fondo falta edo... Handik denpora batera, korrika egitera joan eta min hartu neban tendoian. Hori normala da, baina gero, etxean trankil nengoala, bat-batean mina sentidu neban barean. Bazkalostean korrika egitera joan eta hori jazotea ez da arraroa, baina etxean trankil egonda... Eta joan nintzan masaje bat hartzera tendoiarenagaitik, eta, bide batez, komentau egin neutsan masajisteari. Etzunarazo egin ninduan, eta, holan, etzunda, argi ikusten zan tripa ingurua puztuago egoala ezkerrean eskuman baino. Ospitalera joan nintzan eta hematologia sailean sartu ninduen. Hurrengo goizean, Jesus Ojanguren medikua etorri zan, eta dana azaldu eustan: linfoma bat zan, baina ez ekian ze linfoma mota. Halanda ze, badaezpadan, Mantle linfomaren kontrako tratamentua emon eustien, hori da-ta linfomarik gogorrena; baina handik hilabete eta erdira ikusi zan linfoma folikularra zala, eta tratamentua bigundu egin eustien.

Hilabete eta erdi aitatu dozu. Tratamentuak urte bi iraun ditu, gitxi gorabehera. Persona batek zelan agoantetan ditu holako tarte luzeak, jakin barik zer jazoten dan bere barruan?

Ospitalean sartu ninduenean, hamazortzi ordu egon nintzan jakin barik zer neukan. Horrek emoten dau astindu bat... niri, behintzat, ikaragarria. Rojas Marcos psikiatrak dino holako zartada bat jasoterakoan mamuak geratzen dirala norberaren inkontzientean: komenidu da horreek ateratea, ze, ostantzean, deabrukeriak egiten hasten dira. Hasten bazara mamu horreen gainean berba egiten edo idazten, mamuak beheko planotik goiko planora eroaten dituzu, plano arrazionalera, eta plano hori errazagoa da kudeatzea. Rojas Marcosen aholku hori itzela iruditu jatan, eta erabagi neban neuk be hori egitea. Eta egia da: holan errazagoa da arazoari heltzea. Beste alde batetik, nik banekian arazo bat neukala, eta pentsau neban nire indar guztiak ipini behar nebazala arazo horri aurre egiteko: erabateko baja hartu neban. Gogoratzen naz minbizia pasautako emakume batek, Marisabelek, esan eustala: "Hau gerra bat da eta prest egon behar dozu gerrarako, ostean galdu egingo dozu". Helburu bakarra neukan: osatzea. Indar guztiak horretara bideratu nebazan, eta osatzeko balio eustan guztia neuretzat hartzen neban, eta osatzeko traba egiten eustana albo baten ixten neban. Horrek ikaragarri lagundu eustan.

Baina jakinda zure etsaia nor zan... errazena kikiltzea izango zan.

Bai. Errespetua emoten dau, ze heriotza hor dabil. Gogoratzen naz egun baten Jesus medikuagaz autotransplantearen gainean berbetan egon nintzala, eta esan eustan hilteko arriskua egoala. Gero, pentsau neban: "transplantea egingo dogu, baina hilten banaz?", eta itzelezko penea sartu jatan, imajinetean lagunei zelan esango neutsen agur. Heriotza hor ebilen. Momentu honetan, onartzen dot heriotza edonoiz etorri daitekela. Onartu dot baina penea be emongo deust, loturak daukadazalako hemen eta negar egingo dodalako lotura horreengaitik. Bigarrenez hurreratzen bajat heriotza, ez dot etsiko, baina etorten bada, ba etorriko da.

Lotura horreengaitik negar egingo dozu, baina lotura horreek izan dira, hain zuzen be, indarra emon deutsuenak aurrera egiteko...

Horregaitik esan dot ez dodala amore emongo eta burrukan egingo dodala. Heldulekuak topau behar dira horretarako, eta bizitzak helduleku mordoa eskaintzen ditu, batez be familia, lagunak eta norberak topetan dituanak. Eta horrek emoten dau benetako indarra.

Beste helduleku bat Sustatun idaztea izan zan.

Bai, hori ospitalean bertan erabagi neban. Jakin nebanean ze gaixotasun neukan, orduan pentsau neban bertan idatzi behar nebala. Estatu Batuetan egon nintzanean, bi modutan ezagutu neban HIESa: gaixotasun madarikatua zan lehenengo, ezezaguna zanean; baina gero, Rock Hudson gaixorik agertu zanean, gaixotasun horren gaineko perzepzinoa aldatu egin zan. Eta konturatu nintzan ze garrantzitsua dan gaixotasunak arpegi bat eukitea. Handik urte batzuetara, Arrasate Pressen nengoala, HIESak gogor astindu eban Arrasate. Lagun asko jausi ziran. Ni bila ibili nintzan, ea topetan neban nonor erreportaje bat egiteko prest egongo zana, ze itzelezko astakeriak esaten ziran HIESaren gainean. Baina ez neban inor topau. Handik denpora batera, Jon Salaberri agertu zan, bera izan zan HIESaren arpegia hemen. Oin niri tokau jat: ez da HIESa, baina bai antzeko zeozer. Antzekoa, ez madarikatua dalako, tabu handia dalako baino. Eta ez neban hasi behar inoren bila: gaixo nengoanez, zer jazoten jatan kontau behar neban, beharbada modu horretan jenteak errazago egingo ebalako berba gai honen inguruan. Sustatu hasiera-hasieratik ezagutu neban, eta komuniketako bide horrek liluratu egiten ninduan. Eta koinatak esan eustan: "zergaitik ez dozu liburu bat idazten, erraztasuna dozu eta?", eta nik erantzun: "ez, liburu bat ez. Nik Sustatun idatziko dot".

"Medikuak esan dit minbizia dudala" izeneko lehenengo mezu ha argitaratu zanean ospitalean zengozan?

Barriro ospitalera eroan ninduenean, bezperan, gauean, Sustatura bialdu neban testu ha. Hurrengo egunean, goizean, eskanerrean nengoan, eta pentsetan neban: "ze demontre pasauko ete da artikulu horregaz?". Gero jakin neban erantzunak bata bestearen atzetik etorri zirala. Ordura arte ez zan holakorik ezagutzen.

Ez zenduan itxaroten.

Erantzun batzuk egon eitekezala bai, baina holakorik ez.

Hortik aurrera, Sustatuko mezuak idaztean, gehiago pentsetan zenduan irakurleagaz?

Ez, bardintsu segiduten neban. Banekian hainbat jente hor egongo zala, eta idazteko moduan kontuan hartzen neban hori. Alde horretatik, bai hartzen neban kontuan irakurlea. Terminologia teknikoa be baegoan, eta jenteari hori helduarazoteko modua zaindu egin behar zan.

Bizitza pribadua kontetan dozu, eta familiako kideak be agertzen dira liburuan.

Euren baimenagaz beti be. Eurak kontakizunean sartzen dira, nire historiagaz zerikusia daukien neurrian, ostean ez. Esan leiteke pertsonaia bihurtu ditudala. Medikuak, erizainak, gaixoak... horreek be pertsonaia bihurtu ditut. Gai honen gainean garbi berba egiten dozunean, ia derrigorrezkoa da hori egitea: zenbat eta pertsonaia errealagoak agertu, sinesgarritasuna be handiagoa da. Alde horretatik gordina izan naz. Aurreko baten, irakurle batek esan eustan liburua zala "ostia bat bezain zuzena eta muxu bat bezain goxoa", eta hori apropos eginda dago: zuzen eta gordin kontau dot dana, eta irakurlea astinduta geratuko da, eta hortik aurrera ez dau modu berean ikusiko gaixotasuna. Jentea honi buruz berbetan hasten bada, bildurra bigarren planora pasauko da.

Lance Armstrongen eta Miriam Suarezen liburuak irakurri zenduzan gaixorik zengozala. Baina zure liburua desbardina da: eurek gaixotasuna gainditu ostean idatzi eben, eta zuk gaixotasunaren tratamentuak aurrera egin ahala.

Zentzun horretan, liburua bada originala: gertatu ahala kontetan dira gauzak, eta hori interneti esker da. Bestetik, obra polifonikoa da: ez da nire abotsa bakarrik entzuten. Sustatun jasotako erantzun asko be batu ditugu, hori be interneti esker.

Baina, gainera, idatzi ahala ez zenkian zer pasauko jatzun.

Horrek be markau egiten dau idazteko modua. Gorabeherak dagoz: oin hobeto nago eta esperantzak daukadaz, baina gero aldaketak dagoz... Edo mediku batek gauza bat modu baten esaten deust, eta gero beste batek beste modu baten...

Horri be garrantzia emoten deutsazu: gaixotasunaren gainean komuniketako modua.

Hori sano inportantea da. Nik ez dakit medikuei irakasten ete deutsien zelan komunikau, baina uste dot horrek asignatura bat izan beharko leukela: ez liburuetako asignatura, zeozer praktikoa baino, mintegietan eta taldeka lantzeko modukoa. Garrantzi handia dauka komuniketako moduak. Gaixoak dana jakin behar dauen edo ignorantzia zoriontsuan bizi behar dan... Nik ezagutzen dot gizon baten kasua, belarri inguruan tumore bat topau eutsiena. Medikuak esan eutsan: "erradiologia egingo dogu, kimioa... eta dana ondo joango da". Beste barik: medikuak ez eutsan esan zer eukan. Eta apurka-apurka gaixoak beherantz egin eban. Eta, holako batean, emaztea beste mediku batekin berbetan egoala, mediku ha harrituta geratu zan, emazteak ez ekialako ezer. Medikuak esan eutsan: "baina ez deutsue ezer esan ala? Zure senarra txarto dago, hilteko puntuan!". Kasualidadez, emazteak lehenengo mediku ha ikusi eban pasillotik. Joan eta galdetu eutsan ea zelan ibili zan egia esan barik. Eta medikuaren erantzuna: "jo! Holako penea emon eustan ze!". Hori ezin da egin. Medikuek ez daukie eskubiderik egia ezkutetako. Baten batek beti jakin behar dau egia: gaixoak edo ingurukoek, baina nonork beti. Beste batzuetan, medikuek esaten deutsue jakin gura dozun punturaino, gehiago ez. Izan be, gaixo batzuek ez dabe jakin gura izaten. Nik, esate baterako, galdera zerrenda bat eroaten neban prestauta. Aurrera egiteko, gauza batzuk jakin behar nebazan.

Sarritan aitatzen dozu Ivan Nobleren kasua...

Ivan Noble kazetari ingelesa zan. 2002ko abuztuan minbizia topau eutsien, niri baino hilabete lehenago. Berak be, nire moduan, gaixotasunaren gorabeherak blog baten idaztea erabagi eban. Nik ez neban euki horren barri bere azken mezua idatzi eban arte. Hurrengo egunean hil zan. Beragandik oso hur sentidu nintzan, gaixotasuna ia sasoi berean topau euskuelako eta biok erabagi gendulako blog baten idaztea minbiziaren gainean: bera irailaren 12an hasi zala uste dot, eta ni 15ean. Bere blogean be erantzun mordoa euki eban, eta ikusten da zeozer ikutu ebala jentearengan. Nik uste dot hori giza izakerea dala: gizakiak gara eta, holako egoera baten aurrean, alkartasunak eta maitasunak urten egiten deusku. Enpatia igarten da kasu horreetan. Personak gara eta hizkuntza unibersala daukagu: alkartasuna. Gorrotoa be bada hizkuntza unibersala, baina kasu honetan alkartasuna.

Zure bloga aitatu dozu. Egunero idazten dozu bertan, indartsu.

Sustatuko prozesua amaitzean, pentsau neban bazala sasoia blog bategaz hasteko, eta Faroa sortu neban, lehenengo Blogger-en eta oin Goiena.net-en (www.goiena.net/blogak/faroa). Egunero idazteko proba egin neban, laneko zurrunbilotik urten eta beste zeozertarako tartea topau guran. Alde batetik konpromisoa da, baina bestetik ihesbidea.

Gaur egun zelan zagoz?

Irailean hasi nintzan beharrean, egun osoz gainera. Garagarrilean nintzan hastekoa, baina tronbosia izan neban. Laneko gauza batzuetan igarri dot arintasun edo erreflexu falta, baina normala da: urte bi egon naz laneko kontuakaz guztiz ahaztuta, burutik kendu egin nebazan eta. Baina sano giro ona daukat beharrean, lankideek ederto zaintzen nabe eta poz-pozik nago bertan.

Asteartean, Luistxok mezu bat bidali zuen Eibartarrak posta-zerrendara, Diario Vascon agertutako albiste bat hizpide hartuta.

Gero, Luistxok horri buruz egin zuen berba bere blogean, oso izenburu argigarriarekin: "Hizkuntzak ahaztea, euskal eskolaren helburu". Nik ez dut ezer gehiago esango horri buruz, artikuluak berak salatzen baitu kazetariaren pentsamoldea eta, hedaduraz, gizarte honen estiloa.

Kontua da gero, Eibartarrak posta-zerrendan, erantzun batzuk izan zirela, tartean Leire Narbaizarena. Hala zioen pasarte batean: "Guriak ez dira hizkuntzak, dialetuak baiño. Eta Afrikan? Hor berbarik be ez. aitzen ez diran soiñuak beste barik".

Ezaguna egin zitzaidan esaldia: "Guriak ez dira hizkuntzak, dialetuak baiño". Zuei ez? Eduardo Galeanoren obra irakurri baduzue, duda barik buruan geratu zaizuen testuarekin gogoratuko zarete, Leireren esaldi hori irakurtzean.

Hauxe da aipatutako testua:

------------------------------------------------------------------------------------

Los nadies

Sueñan las pulgas con comprarse un perro y sueñan los nadies con salir de pobres, que algún mágico día llueva de pronto la buena suerte, que llueva a cántaros la buena suerte; pero la buena suerte no llueve ayer, ni hoy, ni mañana, ni nunca, ni en lloviznita cae del cielo la buena suerte, por mucho que los nadies la llamen y aunque les pique la mano izquierda, o se levanten con el pie derecho, o empiecen el año cambiando de escoba.

Los nadies: los hijos de nadie, los dueños de nada.
Los nadies: los ningunos, los ninguneados, corriendo la liebre, muriendo la vida, jodidos, rejodidos:
Que no son, aunque sean.
Que no hablan idiomas, sino dialectos.
Que no profesan religiones, sino supersticiones.
Que no hacen arte, sino artesanía.
Que no practican cultura, sino folklore.
Que no son seres humanos, sino recursos humanos.
Que no tienen cara, sino brazos.
Que no tienen nombre, sino número.
Que no figuran en la historia universal, sino en la crónica roja de la prensa local.
Los nadies, que cuestan menos que la bala que los mata.

------------------------------------------------------------------------------------

Eta testu hori bidali nuen atzo Eibartarrak zerrendara, promesa batekin: gaur, nire blogean, testu bera euskarara itzulita argitaratuko nuela. Ausart samar nire aldetik, gaztelaniaz hain ona den testu bat euskarara pasatzea, baina tira. Promesa egin genuen eta aurrera. Aldez aurretik, txarto esandakoak barkatu eta ondo esandakoei kasu handirik ez egin. Esan barik doa denon ekarpenak eskertuko direla, itzulpena hobetzeko.

Ezdeusak

Arkakusoen ametsa txakur bat erostea da, eta ezdeusen ametsa txirotasunetik irtetea, zorioneko egun batean zori ona eurika jaustea, suerte onaren euria uholdeka jaustea; baina suerte onaren euririk ez da ez atzo, ez gaur, ez bihar, ez inoiz, ezta zirimirian ere, ezdeusek erreguka eskatzen duten arren, eta ezkerreko eskuan azkurea sentitu arren, edo eskumako hankarekin altxatu arren, edo urtea erratzez aldatuz hasi arren.

Ezdeusak: deusen semeak, deusen jabeak.
Ezdeusak: ezerezak, ezereztuak, suertearen atzetik beti, bizitza hilez, izorratuak, mila aldiz izorratuak:
Ez dira, izan arren.
Ez dute hizkuntzarik, dialektoak baizik.
Ez dute erlijiorik, superstizioak baizik.
Ez dute arterik, artisautza baizik.
Ez dute kulturarik, folklorea baizik.
Ez dira gizakiak, giza baliabideak baizik.
Ez dute aurpegirik, besoak baizik.
Ez dute izenik, zenbakia baizik.
Ez dira historia unibertsalean agertzen, baizik eta herriko prentsako kronika gorrian.
Ezdeusak, akabatzen dituen balak baino gutxiago balio dutenak.

Maider Lopez (Donostia, 1975) artistari elkarrizketa egin diote gaur hainbat egunkaritan, Veneziako Bienalera gonbidatu dutelako. Baina elkarrizketa guztietatik, Ainara Gorostitzuk Berrian egindakoa gustatu zait niri gehien, gogoetarako aukera gehiena horrek ematen duela iruditzen zaidalako.

Artearen eta publikoaren arteko harremanaz ari da Maider Lopez, eta detaile interesgarriak botatzen ditu airera, norbaitek harrapatu nahi baditu:

Publikoak garrantzi handia du zure obran. Hari begira egiten duzu lan?

Ez, baina publikoa beharrezkoa da pieza horrek zentzua izan dezan. Interesen arabera sortzen dira ideiak, lan batek eramaten nau beste batera. Baina beste batzuetan kasualitatez gertatzen da, horiek dira niri gehien gustatzen zaizkidanak: oporretan hondartzatik bueltatu, eta bat-batean ikusten duzu ideia emango dizun zerbait. Hori gertatzen zait izan nahi ez dudan momentuan ere artista naizelako. Horrela sortu da udan egingo dudan Proyecto coches.

(...)

Horrelakoetan jendea konturatzen al da interbentzio artistiko bat dela?

Batzuek ulertzen dute, eta beste asko haserretu egiten dira. Beste batzuek diote ni ez naizela inor artista naizen edo ez esateko; nik erantzuten diet, ona edo txarra baina artista naizela, psikologo bat karrera amaitzean psikologoa den bezala.

-----------------------------------------------------------------------------------

Beltzez markatu dudan lehenengo esaldia da aspaldian artista bat zer den definitzeko entzun dudan onena. Esaldia huts-hutsean ezin dugunez testuingurutik atera, barkatuko didazue atrebentzia: negritaz dagoen lehenengo esaldi hori nolabait borobildu egingo dut (beti ere aurretik Maider Lopezek esandakoak erabiliz), nola-halako esaldi antologiko bat sortzeko. Niri, behintzat, ezin hobea iruditzen zait artistaren definizio hau:

"Ideiak etortzen zaizkit, artista izan nahi ez dudan momentuan ere artista naizelako"

Itzela. Ez dut Maider Lopezen obrarik ikusi, baina seguru nago Veneziako Bienalekoek arrazoiak soberan izango dituztela donostiar gazte hau artearen gertakari handi horretara gonbidatzeko. Seguru nago artista handia dela.

Bide batez: definizio horrek balioko ote du behingoagatik Patxitraperok artistatzat har dezan bere burua?

Gaur arrastian, 20:00etan, hitzaldia emango dut Deustuko Bidarte Kultur Etxean. Gaia Han goitik itsasoa ikusten da nobela izango da.

Irakurri ez baduzue ere, lasai joan: nire burua ezagututa, liburuari buruz berbetan hasi bai, baina batek daki non amaituko dugun.

Zure atzean, ahots bat gailendu da beste guztien artetik. Ez zara jiratu: nahiago izan duzu imajinatu.

Emakumeak esan du: "Nik beti pentsatu dut gauza bat, eta arrazoi dut: kamioiak geratzen diren lekuan, ondo jaten da beti". Koadernoa atera duzu. Holako esaldiak botatzen dituzten emakumeak hizketan ari direnean, koadernoa atera behar da beti. Pentsatu duzu arrastiak itxura ona hartu duela bat-batean, zoologikora edo museora doan antropologoaren harrokeria berarekin. Lotsagarri samarra ere bada koaderno batekin joatea degustazioetara, eta emakumeek esaten dituztenak jasotzea bertan, errealitatetik mila kilometrora biziko bazina bezala eta, astean behin, mundu errealera jaisteko beharra izango bazenu moduan. Zalantzak etorri zaizkizu orduan, baina ez duzu koadernoa itxi. Emakumeak esan du: "Eta ondo jan genuen, baina gero Portugalera sartu ginen, eta hortxe hasi zen abentura: egun horretatik aurrera, potitoak jaten pasatu genituen oporrak". Jarraitu du gero: "eta egin kontu asko bidaiatutakoak garela, ze birritan egon gara Saloun; baina, benetan: niri ez eman Portugalgo janaririk, ze oka egingo dizut gainean". Andre batek erantzun dio: "bakailao ona omen dago Portugalen". Emakumeak erantzun dio: "ba gaur da eguna" (talk-showak ikusten dituzten emakumeei ikaragarri gustatzen zaie txorakeria hori esatea), "gaur da eguna nire semeak bakailao bat ikusi eta oka egiten duena". Zehaztu du: "txuletoiak bai, hori gustatzen zaio". Esan du: "ezta, Jaime?". Umea, harrotu eta mozolokeriak esaten hasi da, degustazioko emakumeen eta, bereziki, bere amaren bozkariorako. Esan du amak: "eskolara ere potito bat eramaten du, badaezpadan". Mutikoa puztu egin da: "eskolan ez digute idi-txuletarik ematen. Kabroi hutsak dira".

Azkenean atzerantz begiratu behar izan duzu, halako elkarrizketa bat ze freak motaren ahotik irten daitekeen imajinatu ezinda. Eurek ere lasaitu ederra hartu dute, jakitean ze freak mota den euren elkarrizketak koaderno batean apuntatzen ari dena.

Barikuan instalatu nuen Skype, eta pauso bat gehiago eman dut erabateko teknosexualizaziora. Eibarreko lagunei hainbeste bider entzun diedanez berbetan honako eta haragoko programei buruz, azkenean... taka! ni ere zakura.

Skype zer den? Sinple-sinple esanda, ordenagailutik hitz egiteko programa. Telefonoz hitz egiten den moduan, baina ordenagailutik. Eta, boteprontoan, hiru-lau ezaugarri nabarmen dituena:

• Doakoa da, bai programa jaistea eta bai deiak egitea
• Soinu kalitate itzela dauka, telefonoak baino hobea
• Messenger erako txat-a ere badauka telefonoarekin batera
• Aldi berean, 5 pertsonarekin ere egon zaitezke berbetan

Hori, momentuz deskubritu dudana. Erabili ahala joango naiz beste bertute batzuk aurkitzen, edo beste huts batzuk.

Bada, barikuan instalatu eta berbetan hasi nintzen jendearekin. Lehenengo, mikrofonodun kasko horietako batzuk erosi nituen (7 euro, hori da Skype instalatzeak duen kostu osoa: kaskoena) alboko informatika dendan. Gero, programa instalatu eta soinuaren inguruko lau gauzatxo konfiguratu nituen.

Hasieran, hamaika saio egin nituen: Gari Araolazari deitu nion, baina kaka morralean: entzun, ederto entzuten nion, baina ezin nion berba egin. Ez zidan entzuten. Beraz, Garik berba egiten zidan, eta nik txat bidez erantzuten nion. Zoramena izan zen, batez ere berarentzat. Baina ez zuen pazientzia galdu. Biba zu, Gari!

Tartean Eneko Astigarragari eta Patxi Gaztelumendiri ere deitu nien, baina keba. Eta azkenean, han eta hemen saltseatzen ibili ostean, Gariri deitu nion berriro, eta Eibar-Bilbo konexioa lortu genuen, Houston eta Endeavour Transbordadorearen arteko konexioa lortzen denean bezain pozik:

-Bai, Julen?
-Gari...
-Bai?
-Gari, entzuten dozu?
-Ederto gainera!

Pauso txiki bat gizonarentzat, baina erraldoiaren jauzia humanitatearentzat: Julen Gabiria alperrontzia teknosexurantz hegaz!!

Gero Garirekin, Enekorekin, Josu Azpillagarekin eta Patxi Gaztelumendirekin egin nuen berba, zelako kalitatearekin gainera.

Norbaitek deitu nahi badit, julengabiria da Skypen dudan erabiltzaile izena.

Batzuek galdetu didate zer gertatu zitzaidan joandako barikuan, blog honetan ezer ez argitaratzeko. Erantzuna sinplea da: gorputzak kito! oihukatu zidala.

Aspaldi ikasi nuen gorputzari kasu egin behar niola, lan handiko bolada batean gaixotu egin nintzenean. Baina kotxearekin bezala gertatzen zait batzuetan gorputzarekin: nire kotxea izaki kuriosoa da, eta gure arteko komunikazio perfektua lortu da urteen poderioz. Ez daukat ideiarik ere motor kontuei buruz, baina kotxeak soinu arraroren bat egiten badu, gutxi gorabehera badakit zer izan daitekeen. Ura izaten da beti. Eta eskerrak, ze hori baino ez dakit egiten: ura aldatzea (txikitan perikito bat izan genuen etxean, eta hortxe trebatu nintzen ur-aldaketa kontuetan). Derrepente aire beroa jarri eta botatzen ez badu, ura falta zaio. Larregi berotzen bada, ura falta zaio. Beti falta zaio ura, eta beti botatzen diot. Horrela zaintzen dut kotxea, beste barik.

Eta gorputzarekin ere antzeko zerbait izaten da, baina diferentzia batekin: ura beharrean, atsedena eta kirola behar izaten dituela gorputzak. Baina gutxiegi ematen diot batetik zein bestetik: azken aldian, atseden askorik ez dut hartu ("Drogarik gabe, atsedenik ez", zelan zen hura?), eta kirola ere nahi baino gutxiago.

Aurrekoan, medikuarenean egon nintzen. Galdetu zidan: "¿haces deporte?", eta azken boladan ezetz. Hasteko gogoa dudala, baina une honetan ezin. Gero esan zidan: "¿duermes lo suficiente?", eta ezetz erantzun nion. Egia esan, loarena kontu erlatiboa da: "lo nahikoa egitea" zer da? Edozelan ere, ezetz erantzun nion, erlatibotasunak albo batera utzita. Bada, medikuak esan zidan: "ez zait ardura kirolik egiten ez baduzu. Astirik ez baduzu, lasai: ez egin kirolik. Baina lo bai: hori, gutxienez, egin. Lo nahikoa egiten baduzu, zure gorputza gai izango da indarra berreskuratzeko".

Eta esango didazue hori Pernandoren egia dela eta ea orain arte ez nekien. Bai, banekien. Baina ahaztu egiten zait batzuetan! Eta aste honetan aplikatu dut lezioa: ez naiz ibili goizeko orduetan idazten. Lo egin dut eta ahaztu egin naiz obligazioez eta debozioez. Eta askoz ere hobeto nago, deskantsatuago. Pernandoren egia, berriz ere.

Hori, gorputzari dagokionez. Buruari dagokionez ere osasun apur bat behar da, eta denbora gutxi izan dut benetan barrutik irteten zaizkidan gauzak idazteko. Blog honetan joan dira horietako gehienak, baina beste proiektu luzeago batzuk ere heldu zaizkit, eta horiekin hasteko gogotsu nago. Burua beti bor-borrean izaten da, eta niretzat suplizioa da ideiak kaskoan utzi beharra, denbora faltagatik.

Hori dela eta, blog honek arnasa hartuko du eta beste erritmo batean sartuko da. Hasieran uste nuen Basque Press Format-a (BPF) emango niola, hau da, astelehenetan jai, baina gero pentsatu dut hori ere lotura bat dela, ze astelehen batean blogean idazteko gogoa badut, zer egin behar dut? asteartera arte aguantatu? Beraz, blogak erritmo lasaiagoa hartuko du hemendik aurrera, zehaztu barik noiz idatziko dudan. Honek ez du esan nahi erabat isilik egongo naizenik: asteazkenetan Bertan Bilbo izango duzue, hori seguru. Hortik aurrera, batek daki. Beharbada asteren batean bost egunetan idatziko dut, eta igual beste aste batean birritan edo behin bakarrik. Idazteko denboraren arabera. Ze gogoa, idazteko gogoa, ez zait joan. Alde horretatik, ez duzue bakerik izango oraindik.

Bien bitartean, eskerrik asko pantailaren atzean egon zareten, zaudeten eta egongo zareten guztioi, zuen animoengatik. Blogintza, batzuetan, basamortuan predikatzea bezala izaten da, eta eskertzen da zuen oihartzuna heltzen denean gugana. Laster arte, beraz. Ondo-ondo lo egin.

Degustazio bat da leku bat zeinetan ama-alabek inon baino antz handiagoa hartzen duten. Ikus ditzakezu kalean batera, eta ez zara konturatuko antza dutela. Ez zara konturatuko ama eta alaba direla ere. Baina degustaziora sartzen dira eta ikusiko dituzu berba larregi egiten, elkar trabatzeraino; edo berba gutxiegi egiten, belarrietan min egiteraino.

Amak laurogeita hamar urtetik gora ditu, onenak emanda dago. Alaba, berriz, alferrik galduta dago. Onenak ematera heldu barik, alferrik galduta. Eskuak handituta ditu, gorri-gorri, ilea koipetuta, eta katiluari begiratzen dio ispilu bati begiratuko balio bezala, ulertu ezinik. Berrogeita hamar bat urte ditu. Ez dute elkarrekin berbarik egiten, alabak uste duelako ama gorra dela, eta amak uste duelako alaba mutua dela. Beti pentsatu dute horrela izan dela, eta ahaleginik ere ez dute egin kontrakoa frogatzeko. Alabak txoriek bezala edaten du kafea, amak purrustadaka; alabak behera begiratzen du etengabe, amak bizi-bizi inguruetara. Alabak zigarroa piztu du eta apenas den gai atzamarren puntatxoarekin eusteko. Kafe kikara ezpainetara hurbildu eta tantatxoren bat edaten du, txori-txori, eta beti, hutsik egin barik, kafez eta txistuz osatutako haritxo bat geratzen zaio zintzilik ezpainen eta katiluaren artean. Gero zigarroari zupada bat eman eta errautsa kafera jausten zaio, baina ez da konturatzen edo berdin zaio, eta edan egiten du, eta berriz ere haritxoa.

Inon baino antz handiagoa dute degustazioan ama-alabek. Berba gehiegi edo berba gutxiegi egiten dutelako, adibidez. Eta amak, bat-batean, alabari begiratu eta galdetu dio: "hiltzen naizenean norekin etorriko zara hona?". Alabak kafeari begiratu dio, ispiluan erantzunen bat aurkitu nahian. Baina ez dio erantzun, begiratu ere ez dio egin. Amak esan dio: "nire antza duzu, gero eta handiagoa". Gero kalera irten dira, eta ez zait iruditu ama-alabak zirenik ere.

Joxe Aranzabalek "Medikuak esan dit minbizia dudala" liburua aurkeztuko du bihar, Bilbon.

Eguna: Martxoaren 2a, asteazkena
Ordua: 20:00
Lekua: Likiniano liburudenda (Erronda 12, Zazpi Kaleak)

Aranzabalek diapositibak erabiliko ditu, minbizia zelan gainditu duen erakusteko.