Lagun batek esan dit lagun batek esan diola

Lagun batek esan dit lagun batek esan diola bihar itxiko dutela Verdes liburu-denda.

Banekien laster zirela ixtekoak, baina albistea egun biko aurrerapenarekin heldu zait. Egun biko arnasestuarekin, hobeto esanda: Verdesen aurretik pasatu eta sartu ez garen aldi guztiak errekuperatzeko denbora laburregia da egun bi.

Gustuko nuen Verdes. Txiki-txikitatik ezagutzen dut, beti hor, beti presente. Zazpi Kaleetara joan eta hantxe zegoen. Kostatu egiten zitzaidan Zazpi Kaleetan orientatzea, baina zapatak erostera joaten ginen bakoitzean banekien zapata-dendaren ondoan letra handiko kartel hura, VERDES hura zegoela. Ez nekien non, ze kaletan zegoen, baina zapatak erostera joatea zen jakitea Verdes liburu-dendaren paretik pasatuko ginela. Eta sartu ere egingo ginela, eta zerbait erosi. Eta hori gauza handia zen.

Duela gutxi, beste lagun batek Verdesen propagandako papeltxo bat eman zidan, ximurtua eta berdea, uste dut 1977koa edo. Etxean daukat, gordeta.

Liburu-denda historikoa da Verdes. Uste dut Atxagak sarritan aipatzen duela Arestiri buruz ari denean, zelan bera Bilbon egon zenean Aresti ezagutu zuen, eta zelan Arestik idaztera animatu zuen eta zelan esan zion idazle ona izango zela. Buruz ari naiz, baina eskua jarriko nuke hori dena Verdesen inguruan izan zela. Ea norbaitek detaile gehiagorekin esan dezakeen.

Euskararen Corpusean "Verdes" hitza sartuta ere, hortxe dago, Xabier Gereñoren "Euskal espioiak nazien aurka" 1988ko liburuan:
-Tere Verdes-ekin hitz egingo dut.
-Tere Verdes?
-Bai, Verdes liburudendakoa. Agian hark lagunduko zaitu...

Mila istorio eta mila historia Verdes liburu-dendaren inguruan. Istorio pertsonalak, inora ez doazenak, inori ardura ez zaizkionak. Historia, berriz, euskal literaturaren historia, gure historia.

Orain itxi egingo dute. Bertan beste dendaren bat jarriko dute, pentsatzen dut. Eta gero, denborarekin, ahaztu egingo zaigu han liburu-denda bat zegoela, han liburuak saltzen zirela. Eta saltzen zirela, gainera, euskaraz eta tratu atseginarekin. Ahaztu egingo zaigu.

Horregatik, nik azken agurra egingo diot bihar. Goizean joango naiz, eta argazki kamera eramango dut. Hiltzera doazenekin egiten den bezala, azkenekoz bisitatuko dut eta saiatuko naiz oroimenean betiko mantentzen liburu-denda horren irudia.

Bere partez moda-denda bat jartzen dutenean ere, soinekoen artean liburuen usaina hartzeko.

Ez neukan ahaztuta, baina, badaezpadan, Patxik gogorarazi zidan Belostikalen bideoklub bat ere badagoela, beste gauza askoren artean. Sarritan joaten naiz, aukera dudan guztietan, nobedade bila edo, beste barik, antzinagoko pelikulen karatulekin gozatzera, ikusitako pelikulek utzi zidaten zapore ona gogoratzera edo izenburuekin bakarrik zeri buruzkoak diren imajinatzera.

Literaturarekin gertatzen ez den zerbaiten falta izaten dut askotan zinemarekin: literaturan, klasikoak irakurtzea (edo erostea) edonoren esku dagoen zerbait den bezala, zineman nobedadeetara mugatzen da begien aurrean jartzen zaiguna. Logikoa, beste alde batetik, kontuan izanda zine-aretoetan pelikulak proiektatzea kontu garestia dela, eta, beraz, irabaziei begira, ulertzekoa da aretoek nobedadeen alde egitea, arriskatu barik, bestela ere nahiko balantzan ibiltzen dira-eta sokan. Beraz, pelikula berberak jartzen dira ikusgai han eta hemen, berdin dio nora zoazen: gehienez ere, dozena bat pelikulak osatzen dute zine-aretoetan eskaintzen denaren ehunekorik handiena. Zenbat baina? Kalkulu askorik egin barik, esango nuke karteldegiaren %80 hamar bat pelikularen esku dagoela. Zinemaren historiarekin interesatuta daudenek zail dute, beraz. Edo unibertsitateko zinematekan kontsultatu behar dute, edo zine-klubetara jo behar dute, edo pelikula klasikoak internetetik erosi edo jaitsi behar dituzte, edo telebistako desorduetan noiz emango dituzten zain egon behar dute.

Beti, bizitza osoan, inbidiaz ikusi izan ditut Woody Allenen pelikulak, zeintzuetan Allen zine-aretoetara joaten baita eta, gela hutsean, klasiko bat jartzen baitute, zuri eta beltz. Beti sinistu nahi izan dut hori egia dela: Estatu Batuetan edo beste edonon, urrun edonola ere, badaudela aukera hori ematen duten zinemak. Orain zalantzan nago. Gaztetan, telebistan ematen zituzten bakeroen koloretako pelikulei kolorea kentzen nien, zuri-beltzean baino ez nituelako sinisten. Orain ere antzeko zerbait egiten jarraitu beharko dut, edo, bestela, beti geratuko zait Belostikaleko bideokluba, bere pelikula europar, asiar, latinoamerikar, independente eta klasikoekin. Oasi bat, merkatu uniformearen erdian.

Lehengo barikuan, elkarrizketa Begoña Erraztirekin Berrian, Imanol Murua Uria kazetari zarauztarraren eskutik.

Alderdi bat kanpoan geldituz gero, akordio gune gisa indarra galduko luke Eusko Legebiltzarrak, ezta?

Ez. Edozein kasutan, Eusko Legebiltzarra parlamentu demokratikoa izango da. Hori ezin da auzitan jarri.

Zilegitasun demokratiko osoa izango du, sektore oso baten ordezkaritza faltaz gero ere?

Bai. Legalitatetik ikusita.

Baina legalitatea eta zilegitasuna ez dira gauza bera.

Kontua ez da nor dagoen eta nor ez dagoen. Kontua da nola baliatu nahi duten alderdi sozialistak eta PPk, azken batean, soluzio bat pikutara botatzeko. Hori da begiratu behar duguna. Horretarako espazioak prestatu, landu behar dira. Horregatik bideratu nahi dugu alderdien mahai hori.

----------------------------------------------------------------------------------

Kontua ez da nor dagoen eta nor ez dagoen. Jakina kontua ez dela nor dagoen eta nor ez dagoen! Kontua da norbait ez dela egongo, berdin dio nor, baina ez dela egongo, eta badirudi horrek ez diola asko ardura Erraztiri.

Kontua ez da, ez, nor falta den. Akaso falta direnak falta beharrean, beste norbait faltako balitz, kontua bai izango litzateke nor falta den. Baina falta direnak falta direnez, ez zaigu hainbeste ardura. Eta, hala ere, zurekin bat nator, Begoña, diozunean kontua ez dela nor dagoen eta nor ez: kontua da, kontu bakarra, norbait falta dela. Baina falta da: f-a-l-t-a da norbait, falta. Ez dagoela, alegia. Existitu arren, ez da egongo parlamentuan. Eta hala ere, demokraziaren leziorik behar ez duzuenok lasai-lasai esaten duzue norbait hori gabe osatuko den parlamentua guztiz demokratikoa izango dela.

Lotsarik ere ez duzue. Lotsa falta erakusten duzuenero aurpegiaren zatitxo bat jausiko balitzaizue, aspaldi zineten aurpegirik gabe.

Imanol Murua Uria kazetariari, berriz, txapo. Ez dugu gaur deskubritu baina.

Oraindik egun argia zen, baina, hala ere, gora begiratu behar izan nuen, derrigor, beste edozeinek egingo zukeen moduan. Egun argia, baina eguna argia galtzen hasten denekoa edo, alderantziz, argia eguna galtzen hasten denekoa. Argi mota hori zen, lurrera begiratu behar duzunekoa txakur-kakaren bat ez zapaltzeko, eta Kebabetako jabeek pertsianak igotzen dituztenekoa, katuak agertzen direnekoa kale bazterretatik.

Belostikale. Erdi-erdian dauden kaleek suertea izan dezakete, eta gune bihurtu. Edo Belostikale bat izan daitezke, eta erdi-erdian geratu, ez erabateko kale komertziala izanda, ez, are gutxiago, gaztetxoen parranda gunea izanda. Belostikalek ezin zaitu arrazoi sendo batekin erakarri. Belostikalen bizi daiteke zure neskalaguna, eta zu enteratu ez (kalearen izenaz, ez neskalagunaz). Belostikaletik pasatzen bazara, izango da istripuz, despistez, galduta zaudelako edo pertsona bitxia zarelako. Baina horregatik gustatzen zait kale hau, besteek ez duten lasaitasuna duelako eta, bat-batean, lagun batek isilpean esan diezazukeelako zure neskalaguna bertan bizi dela. Zazpi Kaleek horrelako sorpresak ematen dituzte. Zer esanik ez neskalagunek.

Belostikalen ikusi nuen neskato bat negarrez, mozorro-denda baten kanpoaldean, eskaparatearen ondoan. Gora begiratzen zuen, ikusten zuen sorginaren mozorroa, eta negarrez hasten zen, eta inor ere ez zeukan ondoan. Txakur bat baino ez, hanka lamizkatzen hasi zitzaiona eta txiza egin zuena gero, hurrengo portalean.

Eta, batez ere, gauza bat entzun nuen Belostikalen. Emakume bat bi umerekin: mutila eta neskatila. Zarataka joan ziren, baina, holako batean, neskatilak esan zuen: "ama, ilargia gura dot". Liburu batean idatzita ikusi izan banu, gozokeria sinpletzat joko nukeen, baina entzun egin nuen, kalean, bizi-bizi, erreal. Gero neskatilari begiratu nion, eta berriro esan zuen, gorantz seinalatzen zuen bitartean: "gura dot ilargia". Bere atzamarrari jarraituz, nik ere gorantz begiratu nuen: farola borobil bat zen, orduantxe piztu zutena, katuak agertzen diren ordu horretan.

Aurrekoan, institutu batean, engainuaz aritu ginen. "Connemara gure bihotzetan" liburua dela eta, institutuetan beti planteatzen dut joko hori, eta batzuetan saltsa sortzen da. Aurreko hartan ere eztabaida piztu zen, eta 15-16 urteko gaztetxoak suelto-suelto hasi ziren barkatzeaz eta ahazteaz. Batek esan zuen "barkatu daiteke, baina ahaztu ez", eta beste kontzeptu bi horiek irten ziren mahai gainera. Traizionatu, barkatu, ahaztu... berba potoloak.

Atzo bertan, irratian, albistea entzun nuen. Gerran frankistek fusilatutakoen seme-alabak ziren hizketan ari zirenak. Euretako batek esan zuen sekula ez zuela gorrotorik sentitu, bere ama hil zuten arren: "sekula ez dut gorroto izan". Berriz ere, berba potolo bat, gorrotoa. Maitasuna, gorrotoa, barkamena, ahaztura, oroimena. Hori esan zuen, gorrotorik ezetz.

Gero, irratirako luzeegi geratu zen segundu baten ostean, esan zuen: "hori bai: ez dut ahaztu, eta barkatu ere ez dut egin. Ze, barkatzeko, norbaitek barkamena eskatu behar dizu, eta niri inork ez dit barkamenik eskatu".

Hotzikara sentitu nuen sorbaldan. Ahoa bete dezakegu berba potoloz, eta inoiz engainatuak izan gabe hitz egin dezakegu engainuaz, edo heriotzaz hitz egin dezakegu inoiz heriotza gertu sentitu barik, edo errealitatea telebistatik baino ezagutzen ez duenak bizitzari buruzko lezioak eman ditzake. Beharbada lar ohituta gaude lau haizeetara hitz egiten, baina badago jendea behin egiten duena berba, behin jarri diotelako mikrofonoa aurrean, eta behin horretan munduko egiarik handiena esaten duena, egia bizi izan duelako, jakin duelako zer den gorrotoa, zer den gogoratzea eta zer den ez barkatzea. Horrelako sinplea da bizitza, horrelako konplikatua. Agertzen da gizon bat irratian eta zeure lekuan jartzen zaitu: kostatuko zaigu gutako askori horrelako egia bat esatea, hamar blog eta hogei mikrofono izan arren gure eskuetan. Niri, behintzat, kostatuko zait, aitortzen dut.

Bitartean, jarraituko dut literaturari buruzko hitzaldiak ematen institutuetan, ez naizelako gai barkamenari buruzko hausnarketa txikirik egiteko lagun artean.

Atzo, Berrian, elkarrizketa egin zioten Atutxari.

Lehenengo galderari eman zion erantzuna antologikoa izan zen. EAJren tradizioari ondo eutsita, Atutxa gai izan zen esaldi bakarrean beltza eta zuria esateko, ekilibristarik onenen antzera:

Demokratikoa izango al da apirilaren 18tik aurrera eratuko den Eusko Legebiltzarra Batasuna ez badago?

Lehenik eta behin argi utzi nahi dut herritarrei aukera bat izateko modua mozten badiete, pertsonen eskubideak murriztu egiten direla. Guztiok izan beharko genukeelako nahi dugun hautagaiari botoa emateko aukera. Hori argi utzita, kontuan hartu behar da legeak betetzeko daudela, denak ez dira gure gustukoak izango, Alderdien Legea kasu, baina legeak betetzeko daude eta epaitegiek erabakiak hartzen dituzte. Eta erabaki horiek gustuko izan ala ez, onartu egin behar ditugu. Hori kontuan hartuta, datorren apirilaren 17ko hauteskundeetara aurkeztuko diren hautagai guztien boto-paperak zenbatu ostean sortzen den Legebiltzarra guztiz legezko eta demokratikotzat joko nuke.

A zelako hitz-korapiloa! Txikitan "Akerrak adarrak okerrak ditu" esaten genuen, edo "Tres tristes tigres..." edo holakoak. Baina oraingoan muga guztiak gainditu ditu Atutxa jaunak:

• 1) Herritarrei aukera bat izateko modua mozten badiete, pertsonen eskubideak murriztu egiten dira
• 2) Legeak betetzeko daude, nahiz eta gure gustuko legeak ez izan
• 3) Legeak betetzeko daudenez, onartu egin behar ditugu
• 4) Beraz... (danborren doinua rrrrrr...) apirilaren 17aren osteko Legebiltzarra guztiz legezko eta demokratikoa da.

Beltzez markatu ditudan hitzak ze erraz erabiltzen dituzten politikariek! Atutxak ere, aise. Baina, era berean, hitz horiek argi erakusten dute zein den Atutxaren pentsamoldea: demokratikoa da guk onartutako (nahiz eta gustatu ez) legeekin sortutako Legebiltzarra, pertsonen eskubideak murriztu arren.

Labur esateko: Atutxari garaipenaren arkutik pasatzen zaizkiola pertsonen eskubideak, beti ere bere eskubideak ez badira.

Legeak eskubideen aurretik, Atutxa? Noiz arte jarraitu behar duzu soka luzatzen? Noiz emango duzu su-etentxo bat demokrazia ulertzeko modu horretan?

Gaur eguerdian aurkeztuko dugu "Peter Pan" liburuaren itzulpena, Literatura Unibertsala bildumaren barruan. Horrekin batera, Toni Morrisonen Maitea ("Beloved") ere aurkeztuko da, Anton Garikanok itzulita.

Itzuli dudan lehenengo liburua da, eta zein izango eta horrelako klasiko bat. Orain irakurleek esan beharko dute sinesgarritasunez dagoen itzulita, liburua eurena baita. Zuona. Hala izan da liburu hori ia 100 urtez, irakurleena. Horregatik heldu da guganaino hain fresko, klasiko bat delako eta, hain zuzen ere, horixe delako liburu klasikoen ezaugarria: denborak denbora, garaiak garai, gizarteak gizarte... leku eta garai guztietako jendearengana heltzen dakitela, ez direla sekula zahartzen. Badute zerbait, denbora, errealitate soziala eta gustuak gainditzen dituena.

Eta "Peter Pan" ere mota horretako liburua da. Baina, zorionez edo zoritxarrez, zama bat dauka, eta zama hori da jendearen aurreiritzia. Jendeak uste du goitik behera ezagutzen duela istorioa, eta irudi estereotipatu batzuk ditugu barneratuta, Disneyren azukre-fabrika dela eta. Baina gero, liburua erakusten duzu, jendeak ikusten du liburuak 300 orri dituela, eta harrituta geratzen da. Oraindik gehiago harrituko zarete liburua irakurtzen baduzue, barruan dagoen mundu harrigarri horretan sartuz gero. Ni ere harritu nintzen moduan liburua itzultzean. Baina luzatzen ari naiz: beharbada aurrerago ere egin beharko dut berba gai zoragarri honi buruz.

Kontua da atzo Finding Neverland pelikula ikusi nuela, eta gustura egon nintzen gainera. Sentsazio arraro batekin, hala ere: bi begirada nituen pelikula harentzat. Alde batetik, egia ari nintzen bilatzen, eta bestetik ikusle arrunta nintzen.

Ikusle arruntari gustatu egin zitzaion filma, amaiera kenduta, ze amaiera ez zitzaion gustatu ez ikusle arruntari ez itzultzaile egiazaleari. Musika ederra, emozioz negar egiteko aukera... baina, batez ere, ezaugarri bi: oso ondo kontatutako istorioa, oso ondo harilkatua, erritmoan eta neurrietan egokia, pasatu gabe edo labur geratu gabe. Eta, bestetik, ondo tartekatzen ditu errealitatea eta fantasia, muga lauso samarrak sortuz ikusten ari garen traman. Eta "muga lauso samarrak" diodanean, hori ona da, ze "Peter Pan" liburuaren mugak, errealitatearen eta fikzioaren artekoak, guztiz lausoak dira, eta ez da erraza muga horiek lortzea, ez literaturan ez zineman. Hala ere, duda barik, muga lausoen kontua mila bider hobeto dago lortuta liburuan, baina eskertzekoa da Marc Foster zuzendariak alde horretatik egin duen ahalegina. Oro har esateko, beraz, ikusle arruntari oso ondo egindako pelikula iruditu zitzaion, txukuna baino txukunagoa, gustura ikustekoa.

Baina beste begian, maltzur, kabroi, itzultzailea zegoen, pelikulan egia aurkitu nahi zuen tiranosauroa. Guztiari ateratzen zion punta, guztiari ari zitzaion bosgarren hanka bilatzen... izan ere, pelikula honetan errealitatearekiko fideltasuna ez da gehien errespetatu dena, prexixamente. Jakingo duzuenez, pelikula ez da "Peter Pan" obran oinarritzen, baizik eta James Mathew Barrie idazlearen bizitzan eta, zehatzago esateko, "Peter Pan" idatzi zuen garaian. Garai hartan ezagutu zuen Llewelyn Davies familia, eta, eurekin inspiratuta, gaur hizpide dugun klasiko hau idatzi zuen. Horri buruzkoa da filma.

Eta, esan bezala, egiaren bila doanak jakin beharko du pelikulan kontatzen denak antz handia duela errealitatearekin, baina ez dela errealitatea, inondik inora. Hemen ere, azukre kantitate handi samarrak erabili dira. Disneyk azukrea jarri zion fikziozko obrari, eta Fosterrek errealitatean oinarritutako istorioari. Kontua da filma lerratzen dela zuzendariak nahi izan duen bideetatik, bazekielako ikuslea harrapatzeko bidea hori izango zela. A! Baina Marc Foster zuzendariak ez zekiena zen Bilbon, martxoaren 17an, arrastiko 17:15ean, itzultzaile egia-bilatzaile bat egongo zela Mikeldi zinemetan, bere pelikula ikusten. Esate baterako, itzultzaile gaizkilea konturatu zen Foster asko zentratzen zela Peter Llewelyn Davies umearengan, gehiegi. Llewelyn Davies umeak bost ziren, eta pelikulan Peter agertzen da protagonista nagusi gisa, baina errealitatean ez zen horrela izan. Truko bat da, ikuslearen atentzioa hasieratik harrapatzeko. Tranpa bat. Egia da Barriek Peter Llewelyn Daviesen izena erabili zuela Peter Pan pertsonaia sortzeko, baina izena baino ez zuen erabili, ze, Barrieren gusturako, "Michael zen Peter Pan", berak geroago esango zuenez.

Bestetik, pelikulak guztiz ukatzen ditu inork baztertu ez dituen zenbait hipotesi, esate baterako, Barrieren ustezko pedofilia. Hipotesi bat baino ez da, eta ni ez naiz inor hori baieztatzeko, baina ukatzeko ere ez. Eta pelikulan, berriz, Barrieren irudi onbera ematen da, une batean lagun batek esaten dionean "zurrumurru batzuk" daudela, eta Barriek erantzuten dionean ea "jendeak zelan pentsa dezakeen horrelakorik", aztoratuta. Ukatu egiten da aditu askok sendotzat ematen duten hipotesia. Baina hori ez da asko inporta zaidan kontua, hala ere.

Azkenik, egia-bilatzaileak ezin du ziurtatu zenbait gauza errealitatean oinarritutakoak diren, baina, hala ez badira ere, ondo jasota daude. Sinesgarriak dira eta itzultzailea ere gustura geratu zen. Pelikularen amaiera aldera, berriz, badago eszena polit bat, azukre puntutxo batekin hasten dena eta, azkenean, Azucarera del Ebro enpresaren esponsorizazioa jaso duela ematen duena: Llewelyn Davies andrea gaixorik dago eta "Peter Pan" obraren saio bat antolatu diote etxean. Dena goxo eta polit doa, harik eta... ala! azukre-feria! ñoñokeriaren piroteknia!! tira, ez dizuet gehiago esango. Amaiera ere eskasa da.

Itzultzaile egia-bilatzailearen aholkuari kasu egiten badiozue, ez sinistu pelikula honek kontatzen duen guztia. Ikusle arruntak, berriz, lasai-lasai esango dizue: ondo egindako pelikula bat ikusi nahi baduzue, joan trankil, pelikula ona aurkituko duzue eta. Tranposoa, baina ona. Karteldegian hobeak dauden arren.

Dendarikalek badu beste ezaugarri nabarmen bat ere, deigarria lehenengoz ikusten duenarentzat eta, aldiz, egunerokotasunaren ohituragatik edo, bilbotar gehienek apenas erreparatzen diotena. Laino artean gogoratzen dut txikitan harriduraz begiratzen niola, baina ez dakit zergatik, ze, berez, ume bat ez litzateke harritu behar katedral baten horman dendak egoteaz: umeak, umearen definizioz, ezin du jakin munduan katedral gutxi egongo direla horma batean sartuta estankoak eta bitxitegiak dituztenak. Ume hura ere, jakina, ez zen harritzen Santiago katedralak ez duelako betetzen Jesusek tenpluko merkatariei esan ziena, ospa egiteko handik eta kontu horiek. Ezin harritu ezagutzen ez denaz, eta, beraz, ezin dut ondo ulertu zergatik begiratzen nien modu horretan lauzpabost denda haiei. Beharbada, eta hori da litekeena, ume baten neurrikoak zirelako. Zazpi Kaleak hiri erraldoia ziren niretzat, gorantz begiratu eta zeru gris zatitxoak baino ez zituena ikusten uzten. Pentsatzen dut harritzeko modukoa izango zela nire tamainako denda haien paretik pasatzea, egurrez egindakoak eta lehengo kartelak zituztenak.

Oraindik ere bitxia egiten zait denda horiena. Umetan ez bezala, nire oraingo harriduraren arrazoia da dendatxo horiek katedralaren atzeko horman sartuta daudela. Ba ote da holako beste kasurik Europako katedraletan? Ez dakit, baina Elizarekin konfiantza handirik ez duen honentzat, ia-ia miraria da estankoa, izozki-denda, bitxi-denda bi eta erloju-denda bat egotea katedral batean, gustuko miraria. Ukitua ematen dio elizari.

Gaur estankoan sartu naiz txikleak erostera. Dendan denbora luzeagoa ematearren, barrualdea hobeto ikusteko, klorofila ala sandia aukeratu ezinik egotearen plantak egin ditut. Atso bat sartu da laster, presaz: "es para hoy...", xuxurlatu du deabru zaharrak, baina mendafinezko txikleei begira jarri naiz. Gaur arte, sekula ez naiz denda horietako batean sartu. Nire neurrikoak dira. "Que no llego a misa, hijo...", esan du atsoak. Mailukizkoei begira jarri naiz, presarik gabe.

Gure garaietako ezaugarri bat izango da beharbada dena sailkatu beharra. Ez da kontu berria, baina gaur, izaera uniformeko lanek sormen hibridoari lekua egin behar izan dion honetan, arteak ikuspuntu poliedrikoak eskaini nahi dituen honetan, duela urte batzuetatik nobelaren heriotzaz berbetan ari garen honetan, bideak etengabe gurutzatzen diren honetan, poesiatik antzerkira edo saiakeratik musikara segundo bateko tartea baino ez dagoen honetan, gauza bakoitzari bere izena eman ezean, ito egiten da jende asko. Eta beharra sentitzen dute, hitz bakarrean definitzeko obra bat, estilo bat, autore bat, garai bat, korronte bat. Horregatik, niri miresgarria iruditzen zait irakurle batek azaltzea zer sentitu duen liburu batekin, edo kontatzea zelan imajinatu duen liburuko paisaia edo pertsonaia bat, idazleak guztiz kontrara imajinatu badu ere. Literatura ez da farmazia-laborategi batean prestatutako errezeta: 20 gramo sinbolismo, 35 miligramo errealismo, eta etika eta estetika koilarakada bana, besteak beste. Ez daukat gogorik literaturarekin UCI Pro-Tour bat sortzeko eta funtsezko sentimenduak alboan lagatzeko.

Joxean Agirrek, "Romain zen bere izena" liburuan, Barthesen aipu bat jaso zuen: "testu bati egilea izendatuz, mugak jartzen zaizkio eta sakoneko esanahi bat ematen". Kritikariek, muga horien erreferentziekin baldintzatuta, egilea epaitzen dute sarritan, liburua barik. Irakurleak, aldiz, oso bestelako irakurketa-saioa egingo du, hainbeste sailkapenik gabekoa eta sentimenduetan oinarrituagoa, laborategiko errezetarik gabekoa. Ez duelako erreferentzia horien pisua gainean, eta, batzuetan, nork idatzia den jakin barik ere irakurtzen duelako liburua. Zaborra ere kritikariak baino errazago onartuko du, ordea.

Lehen aipatutako liburu berean, Agirrek Foucaulten aipu bat ere sartu zuen: "ona litzateke urtebetez-edo literatura liburuak egileen izenik gabe aterako balira".

Bihar, asteazkenean, 20:00ean, Patxi Gallego komikilaria izango dugu Txurdinaga-Santutxun, "Pololoak (1). Poxpoliñen lurriña" komikiari buruz berbetan, Asapala Elkarteak hilero-hilero antolatu ohi duen "Irakurlearen Tartea" solasaldiaren barruan.

Xabier Mendigurenek elkarrizketa egin zion bere blogean, eta e-gorrek hiru artikulu idatzi ditu komiki honen gainean: bat, bi eta hiru.

Egilearekin lau berba egiteko aukera paregabea eta Bilbo inguruan literaturaz gozatzeko modu ezin hobea.

Ordua: 20:00
Lekua: AEKren euskaltegia, Txurdinagan
Kalea: Arbidea 21
Galdu barik heltzeko argibide txiki bat:
Metroz joanez gero, irten Santutxun, Zabalbideko irteeratik. Kalean gora egin, errepide nagusira heldu arte. Errepidea zeharkatu (goian, zebrabidea; behean, lurpeko pasagunea), eskailera batzuk igo eta Txurdinagan agertuko zarete. Lehenengo kalea eskumatarantz hartu, aldats behera. Hantxe bertan dago, parke baten ondoan, AEKren euskaltegia.