Azken asteotan hainbat komunikabideren bidez ezagutu dugu UEU bezalako erakundeen egoera, Jaurlaritza, Foru Aldundi eta udalen dirulaguntzak jeisten direla-eta euren lana kinka larrian baitute.

Nik beste egoera bat ekarri nahi dut ona: kirol eta kultur elkarteena. 2006tik Eibarko Klub Deportiboaren presidente naiz, eta 6 urte hauetan dirulaguntzen munduarekin harreman handia izan dut. Denborarekin eta hormaren kontra behin baino gehiago joan ostean, dirulaguntzen munduak nola funtzionatzen ikasi behar izan dut. Dirulaguntzen Lege Orokorra, oinarri arautzaileak, dirulaguntza deialdiak, ziurtagiriak eta kontu-zuriketak.

Gauzak "betiko moduan" egitera ohituta dagoen batentzat lana suposatzen du hasieran, baina ulertzen dut legea horrela dagoela eta bete egin behar dela. Baina horrek ez du ukatzen prozedura kritikatzea. Orain dela aste batzuk Gipuzkoako udalerri bateko kirol teknikariak (eta ez da Eibarkoa) esaten zidan ezin dela prozedura berbera erabili dirulaguntza erraldoiak eta 1000 €ko laguntzak fiskalizatzeko. Badirudi egun indarrean dagoen Dirulaguntzen Lege Orokorra Aznarren gobernuak jarri zuela indarrean lihoa zela eta Europako Batzordearen dirulaguntzen inguruan gertatu zirenen ostean.

Dirulaguntzen inguruan sortu den papergintza guztiarekin erakunde publikoek euren lana ez den lan bat egitera bultzatzen dituzte elkarteak. Lehenego baten Oier Araolazak esaten zuen bilera baten: "gu hemen ez gaude lan administratiboak egiteko, baizik eta dantza, korrika, xakean edo squashean aritzeko", eta Gobernuek legea betetzeko nahi horrekin, bazterrean, bai bazterrean, utzi dute elkarteei eman beharreko laguntza.

Eta eman beharreko laguntza diot, derrigortasun bat balitz bezala, elkarte horiengatik ez balitz ez bailirateke ekintzak egingo gure herri eta hirietan. Inork uste du Eibarko Udala (edo Tolosakoa, edo Donostiako, edo Foru Aldundia) gai izango zela Eibarren astero-astero egiten diren kultura eta kirol ekintza guztiak antolatzeko? Erantzuna ezezkoa da, eta udal teknikariek beraiek ere onartzen dute hori.

Eta zer esan Foru Aldundi mailan. Azken urte hauetan, bolondresgoa sustatu beharrean, kirol federazio eta kirol zuzendaritzaren inguruan montatutako kirol enpresak sustatu ditu Foru Aldundiak. Elkarteentzako prestakuntza saioak prestatu bai, baina funtzionarioen ordutegian (astelehenetik ostiralera eta 16:00ak baino lehen). Kirolartetik, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kirol Kudeaketarako Baliabide Zentrotik, mezu bat idatzi zidaten orain dela hilabete batzuk. Prestakuntza saio batzuk egin nahi zituzten, hitzaldi erakoak, eta nik bertan parte hartzea nahi zuten. Ordutegiak galdetu eta arratsaldean beharko lukeela, lanetik irten ostean 18:30ak inguruan, hori zaila zela, goizean egiten dituztela, eta beste baten izan beharko lukeela, eta mesedez bidaltzeko nire ordutegi preferentziak.

Gurea, Gipuzkoako beste asko bezala, bolondresgoan oinarritutako elkartea da. Bakoitza bere lanetik irten eta denbora eta gogoa duenean joaten da klubera eta gustoko dituen gauzak egin. Niri xakea gustatzen zait, eta horretan hasi nintzen. Lehenengo jokatzen, gero arduradun jarri ninduten. Hor hasi ziren lan administratiboak: aurrekontuak prestatu, kontuak eraman, udaletxera baimenak eskatu... Baina ni ez nintzen bada hemen xakean jokatzera sartu? 2006an presidente egin nindutenean elkarrizketaren baten nire lana hain zaila ez zela esan nion kazetariari: lana, ekintzak, Batzordeek egiten dute, nirea gehiago da koordinazio lana eguneroko lana baino. Esaldia, ordea, aldatzen joan da azken 6 urteotan eta koordinazio lana izatetik papergintza lana izatera pasatu da. Hala ere saiatzen naiz xakean ere jokatzen, liga jokatzen eta hortiz zehar nire gustuko kirola egiten. Hori bai, lan administratiboak jan egin behar nau.

"Soluzio erraza du horrek" esango du norbaitek: kontratatu idazkari bat lan hori egiteko. Bai, horrela norbaitek ordainpean egingo luke lana; baina hemen zertarako gaude kirola praktikatu, ekintzak antolatu eta ondo pasatzeko, hala administrari baten lana ordaintzeko dirulaguntzak lortzeko?

Gure inguruko hainbat elkartek bolondresgotik harago egin dute, eta gaizki joan zaie dirulaguntzen iturria itxi denean. Beste batzuei oso ondo joan zaie eta alemaniar makina perfektuak bailiran funtzionatzen dute. Baina zein klub bolondresek du udalek edo Foru Aldundiak eskatzen duten papergintza guztia egiteko egitura?

Nere aitak kontatzen du gure klubeko Juanjok kontatutako istorio hau, ez dakit egia den ala ez, baina egiaren itxura guztia du:

Juanjo hainbat denboran zehar zebilen emakumeen txirrindulari talde bat sortu nahian eta lortu zuen. Taldeak denbora bat zeramanean, Aldunditik deitu omen zioten, esanez eurak ere horretan zebiltzala eta ezin izan zutela berarekin harremanetan jarri, klubean ez ziotela-eta telefonoa hartzen. "Klaro ba, Roberto, goixeko 9tan deitzen juen da! klubian ez dago inor ordu horretan". Nire aitak Aldundiko funtzionaria imaginatzen du goizeko 9tan bulegora iristeaz bat telefonoz deika. Klubean inor ere ez. Hurrengo egunean ezta ere. Hurrengo astean eguerdian probatuko zuen, inor ere ez. "Noiz dago bada hemen jendea?". Egunen baten garbitzailea topatuko zuen eta harek esango zion "Ah, ba ez, hemen 18:00tatik aurrera egoten da jendea"... eta aho bete hortz utziko zuen funtzionaria. Nola demontre montatu dute emakumeen txirrindulari talde bat eta ez didate telefonoa ere hartzen?

Istorioak benetako eta gezurrezko pasarteak izango ditu, baina ez da asko urrunduko errealitatetik.

Foru Aldundiak, orain agintari berriak daudela, krisi egoera hau probestu beharko luke ez dirulaguntzak murrizteko soilik, baizik eta benetan laguntza behar duenari (lanetik irten ostean paperak betetzen ibiltzen den herrixka bateko elkarteko "langileari") laguntza emateko; horrela egin ezean, eta eboluzioaren legea betez, arrain handiak bakarrik geratuko dira. Arrazoi ezberdinak medio instalazioak kudeatzera eta soldatapeko plantilla handiak edukitzera ohitu diren klub horiek. Azken finean, kirol elkarte izatetik zerbitzu-enpresa izatera pasatu diren horietara. Eta hori guztia Foru Aldundiaren bedeinkapenarekin, hori sustatzen ibili baitira urte hauetan.

Noski, Foru Aldundi eta administrazioentzat errazagoa da enpresekin jardutea. BEZa, Elkarteen gaineko zerga, … guztia egunean daramate. Fakturak eskatu eta han daude artxibatuta, lanorduetan telefonoz deitu eta erantzun egiten dute... Baina enpresek beren ateak itxi egiten dituzte arratsaldeko 18:00tan, jendea lanetik aisialdi bila irteten denean; orduan eskaini behar dira zerbitzuak ez astearteetan goizeko 11:00tan.

Horrela jarraitzen badugu kaleak hustu egingo zaizkigu 18:00tan, Frantzian bezala. Eta guztiok kritikatzen dugu frantsesen kaletik desagertzeko joera hori ezta?

Hainbat gauza nahastu ditut idatzi honetan, dirulaguntzak, bolondresgoa, udalak, aldundiak... barru-barrutik irtendakoak izan dira, eta uste dut pentsatzeko eta idazteko ematen duen gai bat dela.

Agian ezin da konparaziorik egin, baina pentsatu dendaria zarela eta ez duzula arrautzarik erosten salduta izan arte. Erosleak arrautzak eskatzen dizkizunean, orduan baserrira joan baserritarrari arrautzak erosi eta erosleari saltzen dizkiozu. Euro batzuk beharrean ehundaka milaka eurorekin.

Udalak Alfa zegoen lekuan denbora tarte jakin baten etxeak egiteko baimena emango zion promotoreren bati, baina honek etxe-bloke bakarra eraiki du eta han utzi du bestea. Gure boletin ofizial bietan (Gipuzkoakoan eta Bizkaikoan) etorri dira harekin egingo omen dutenaren albisteak, badirudi azkena pintura eskolakoek hango horma edo zutabeak margotu egingo dituztela dela. Kalean, hor eraikita dagoena bota egingo dutela ere entzun dut. Ezin du udalak beste erabakirik hartu? Seguru badagoela lege-argudioren bat orain proposatzera noana egiteko, baina borondatea behar horretarako: "nik (udalak) etxeak egiteko lizentzia eman nizun eta zuk ez dituzu eraiki. Hainbat (5? 6? 7?) urte pasatu dira eta ez dirudi aurrera egingo duenik. Lur horiek "erreskatatu" edo "errekuperatu" egingo ditut, ezer ordaindu gabe, eta hor, adibidez Babes Ofizialeko Etxeak eraikiko ditut. Bai, Amaña edo Urki puntan, edo Bolinguan, edo Eibarko toki inakzesibleenetan orain eraikitzen direnak bezala.

Horrek ere badu bere puntua: badirudi legez X etxe "libre" egiten badituzu Y BOE egin behar dituzu. Eibarren X etxe horiek hiri erdian egiten dira (Ego-gainen adibidez), eta BOEak "periferian": Jardinetan, Urki-kurutzekuan, Amañako puntan bariantearen tuneletako bat atzean dutela, ...

Alfa-San Andres-Ego gaineko etxeekin zer? Udalak erreskatatu eta BOEak egin inor indemnizatu gabe (ez Errebalen bezala, lehen saldotan erregalatutakoa berrerosten eta norbait aberasten). Baina noski, horretarako borondatea behar da. 21etik 19k ez dute horretarako borondaterik izango.

Txonta, Alfa-San Andres, Corte Inglesa, Errebal eta Erisono adibidiak besterik ez dira. Bariantian hirugarren fasiak be eztabaida eta zer esana emongo dau, jentiak Arrajolako tuneletik Sosolako bidera dagon tartia desmontiakin, eta ez tunelakin, ein bihar dala jakiten dabenian. 

Nahitta ala nahi barik baina dana onartuta dagonian enteratzen gara holako gauzetaz, eta benetan garrantzitsuan diran gauzak izan ohi dira. Horretarako ei da Hirigintza Batzorde Aholkularixa edo sortu barri dan Herritarren Partehartze Mahaixa, Udalak hartu biharreko erabaki garrantzitsuetan herritarron ahotsa entzuteko. Hala ta be, ez nago seguru foro horrek ezertarako balio daben. Udalak, berak nahi daben moduan kaso egin edo pikutara bialduko dittuan susmua dakat. 

Baina txarrena ez da hori, txarrena gauzak Txontan moduan (legedixan kontra) amaitzia da. Herritarren hitza be oposiziñuan moduan neutralizauko dabelako susmua dakat. Badakizue, 21etik 11 euki, eta kontrarixuak erakarri 19 izateko. Ritmo horretan, hamendik urte bira 21etik 13 edo 14 eukiko dittue. Orduan berandu izango da "aldaketia" eskatzeko.

Egia esan, ez dut ulertzen zer gertatzen den Udalarekin. Oraindik ez dut entzun edo irakurri gobernu-taldeko kiderik Errebal Plataformako kideek esaten dutena desmontatzen. Errebalekoek, onartuta dagoen proiektuak, Hiri Antolamendurako Plan Nagusia eta 2006ko Lurraren Legea betetzen ez dituela diote. Eta hori salaketa larria da. Gobernukideek eta inguruko partidu sateliteek (EAJ eta EA horixe besterik ez baitira), Errebalekoak "epez kanpo" dabiltzala diote. Ez dira eztabaidaren muinera sartzen.

Zergatik ari dira urtarriletik, hilero hilero DV eta Correon obrak "berehala" hasiko direla esaten? Zergatik "defenditzen" dute, gero eurek "pribatua" dela dioten obra bat? Hori esan dute Errebalekoei eman dieten erantzun ofizial baten.

Zerrendakide Juanjo Araolazak esan bezala, herri ekimena da benetan behar dena. Zaila dena baina horrelako kasuetan behar dena.

Eibartarron Ekimena, EE, ez konfunditu Euskadiko Ezkerrarekin :) Ez zaizkit gustatzen "Independientea" izena daramaten gauzak (bestela Eibartar Independienteen Ekimena litzateke), azken finean ez baitira "Independiente" izaten. Horrelako zerbait posible litzateke Eibarren? Agian bai.

P.S.: sozialistek agintzen duten herri honetan, Patxi Lopezek orain aste batzuk euskararen inguruan esan dituenak entzunda, gaur esan didate obren inguruko hesietan jarri dituzten kartel guztiak gaztelaniaz daudela. Errebaleko inork konfirmatzerik bai?

Eguneraketa (2008/10/15): Josu Mendicutek konfirmatu du Eibartarrak zerrendan, kartelak gaztelania hutsez daudela. Hona hemen adibide bat:

Josu Mendicute - Errebaleko kartela - Creative Commons - BY-NC-SA