Azken asteotan hainbat komunikabideren bidez ezagutu dugu UEU bezalako erakundeen egoera, Jaurlaritza, Foru Aldundi eta udalen dirulaguntzak jeisten direla-eta euren lana kinka larrian baitute.

Nik beste egoera bat ekarri nahi dut ona: kirol eta kultur elkarteena. 2006tik Eibarko Klub Deportiboaren presidente naiz, eta 6 urte hauetan dirulaguntzen munduarekin harreman handia izan dut. Denborarekin eta hormaren kontra behin baino gehiago joan ostean, dirulaguntzen munduak nola funtzionatzen ikasi behar izan dut. Dirulaguntzen Lege Orokorra, oinarri arautzaileak, dirulaguntza deialdiak, ziurtagiriak eta kontu-zuriketak.

Gauzak "betiko moduan" egitera ohituta dagoen batentzat lana suposatzen du hasieran, baina ulertzen dut legea horrela dagoela eta bete egin behar dela. Baina horrek ez du ukatzen prozedura kritikatzea. Orain dela aste batzuk Gipuzkoako udalerri bateko kirol teknikariak (eta ez da Eibarkoa) esaten zidan ezin dela prozedura berbera erabili dirulaguntza erraldoiak eta 1000 €ko laguntzak fiskalizatzeko. Badirudi egun indarrean dagoen Dirulaguntzen Lege Orokorra Aznarren gobernuak jarri zuela indarrean lihoa zela eta Europako Batzordearen dirulaguntzen inguruan gertatu zirenen ostean.

Dirulaguntzen inguruan sortu den papergintza guztiarekin erakunde publikoek euren lana ez den lan bat egitera bultzatzen dituzte elkarteak. Lehenego baten Oier Araolazak esaten zuen bilera baten: "gu hemen ez gaude lan administratiboak egiteko, baizik eta dantza, korrika, xakean edo squashean aritzeko", eta Gobernuek legea betetzeko nahi horrekin, bazterrean, bai bazterrean, utzi dute elkarteei eman beharreko laguntza.

Eta eman beharreko laguntza diot, derrigortasun bat balitz bezala, elkarte horiengatik ez balitz ez bailirateke ekintzak egingo gure herri eta hirietan. Inork uste du Eibarko Udala (edo Tolosakoa, edo Donostiako, edo Foru Aldundia) gai izango zela Eibarren astero-astero egiten diren kultura eta kirol ekintza guztiak antolatzeko? Erantzuna ezezkoa da, eta udal teknikariek beraiek ere onartzen dute hori.

Eta zer esan Foru Aldundi mailan. Azken urte hauetan, bolondresgoa sustatu beharrean, kirol federazio eta kirol zuzendaritzaren inguruan montatutako kirol enpresak sustatu ditu Foru Aldundiak. Elkarteentzako prestakuntza saioak prestatu bai, baina funtzionarioen ordutegian (astelehenetik ostiralera eta 16:00ak baino lehen). Kirolartetik, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kirol Kudeaketarako Baliabide Zentrotik, mezu bat idatzi zidaten orain dela hilabete batzuk. Prestakuntza saio batzuk egin nahi zituzten, hitzaldi erakoak, eta nik bertan parte hartzea nahi zuten. Ordutegiak galdetu eta arratsaldean beharko lukeela, lanetik irten ostean 18:30ak inguruan, hori zaila zela, goizean egiten dituztela, eta beste baten izan beharko lukeela, eta mesedez bidaltzeko nire ordutegi preferentziak.

Gurea, Gipuzkoako beste asko bezala, bolondresgoan oinarritutako elkartea da. Bakoitza bere lanetik irten eta denbora eta gogoa duenean joaten da klubera eta gustoko dituen gauzak egin. Niri xakea gustatzen zait, eta horretan hasi nintzen. Lehenengo jokatzen, gero arduradun jarri ninduten. Hor hasi ziren lan administratiboak: aurrekontuak prestatu, kontuak eraman, udaletxera baimenak eskatu... Baina ni ez nintzen bada hemen xakean jokatzera sartu? 2006an presidente egin nindutenean elkarrizketaren baten nire lana hain zaila ez zela esan nion kazetariari: lana, ekintzak, Batzordeek egiten dute, nirea gehiago da koordinazio lana eguneroko lana baino. Esaldia, ordea, aldatzen joan da azken 6 urteotan eta koordinazio lana izatetik papergintza lana izatera pasatu da. Hala ere saiatzen naiz xakean ere jokatzen, liga jokatzen eta hortiz zehar nire gustuko kirola egiten. Hori bai, lan administratiboak jan egin behar nau.

"Soluzio erraza du horrek" esango du norbaitek: kontratatu idazkari bat lan hori egiteko. Bai, horrela norbaitek ordainpean egingo luke lana; baina hemen zertarako gaude kirola praktikatu, ekintzak antolatu eta ondo pasatzeko, hala administrari baten lana ordaintzeko dirulaguntzak lortzeko?

Gure inguruko hainbat elkartek bolondresgotik harago egin dute, eta gaizki joan zaie dirulaguntzen iturria itxi denean. Beste batzuei oso ondo joan zaie eta alemaniar makina perfektuak bailiran funtzionatzen dute. Baina zein klub bolondresek du udalek edo Foru Aldundiak eskatzen duten papergintza guztia egiteko egitura?

Nere aitak kontatzen du gure klubeko Juanjok kontatutako istorio hau, ez dakit egia den ala ez, baina egiaren itxura guztia du:

Juanjo hainbat denboran zehar zebilen emakumeen txirrindulari talde bat sortu nahian eta lortu zuen. Taldeak denbora bat zeramanean, Aldunditik deitu omen zioten, esanez eurak ere horretan zebiltzala eta ezin izan zutela berarekin harremanetan jarri, klubean ez ziotela-eta telefonoa hartzen. "Klaro ba, Roberto, goixeko 9tan deitzen juen da! klubian ez dago inor ordu horretan". Nire aitak Aldundiko funtzionaria imaginatzen du goizeko 9tan bulegora iristeaz bat telefonoz deika. Klubean inor ere ez. Hurrengo egunean ezta ere. Hurrengo astean eguerdian probatuko zuen, inor ere ez. "Noiz dago bada hemen jendea?". Egunen baten garbitzailea topatuko zuen eta harek esango zion "Ah, ba ez, hemen 18:00tatik aurrera egoten da jendea"... eta aho bete hortz utziko zuen funtzionaria. Nola demontre montatu dute emakumeen txirrindulari talde bat eta ez didate telefonoa ere hartzen?

Istorioak benetako eta gezurrezko pasarteak izango ditu, baina ez da asko urrunduko errealitatetik.

Foru Aldundiak, orain agintari berriak daudela, krisi egoera hau probestu beharko luke ez dirulaguntzak murrizteko soilik, baizik eta benetan laguntza behar duenari (lanetik irten ostean paperak betetzen ibiltzen den herrixka bateko elkarteko "langileari") laguntza emateko; horrela egin ezean, eta eboluzioaren legea betez, arrain handiak bakarrik geratuko dira. Arrazoi ezberdinak medio instalazioak kudeatzera eta soldatapeko plantilla handiak edukitzera ohitu diren klub horiek. Azken finean, kirol elkarte izatetik zerbitzu-enpresa izatera pasatu diren horietara. Eta hori guztia Foru Aldundiaren bedeinkapenarekin, hori sustatzen ibili baitira urte hauetan.

Noski, Foru Aldundi eta administrazioentzat errazagoa da enpresekin jardutea. BEZa, Elkarteen gaineko zerga, … guztia egunean daramate. Fakturak eskatu eta han daude artxibatuta, lanorduetan telefonoz deitu eta erantzun egiten dute... Baina enpresek beren ateak itxi egiten dituzte arratsaldeko 18:00tan, jendea lanetik aisialdi bila irteten denean; orduan eskaini behar dira zerbitzuak ez astearteetan goizeko 11:00tan.

Horrela jarraitzen badugu kaleak hustu egingo zaizkigu 18:00tan, Frantzian bezala. Eta guztiok kritikatzen dugu frantsesen kaletik desagertzeko joera hori ezta?

Hainbat gauza nahastu ditut idatzi honetan, dirulaguntzak, bolondresgoa, udalak, aldundiak... barru-barrutik irtendakoak izan dira, eta uste dut pentsatzeko eta idazteko ematen duen gai bat dela.

Orain dela ia bi urte hartu duen VIA-T delakoa, autopistetan gelditu gabe ordaintzeko aparatua. Ordutik, eta batez ere, 2007ko tarifa igoeraren ostean jarri zuten errekurtsoa onartu eta gero Gipuzkoako autopistak kudeatzen dituen Bidelanen webgunearen bidez (Bidelan, Bidegi, ... dena ezin du enpresa batek egin?) egindako bidaien ordainketen fakturak eskatzen hasi nintzen, horrela deskontuak zein bidaitan eta zein bidaitatik aurrera egiten zizkidaten jakiteko (bale, eta bidebatez urtean autopistan zenbat gastatzen nuen jakiteko ere bai).

Hilero-hilero webgune horretan bertan deskargatu daitezke fakturak eta aurten errepasoa egin dut, 2007 eta 2008ko fakturak konparatuz. 2007an apiriletik aurrera hasi nintzen VIA-T erabiltzen eta ondorioz hortik aurrera bakarrik izan nituen deskontuak, hala ere azkenean jatorrizko gastuen %39a ordaindu nuen bakarrik, guztira %61ko deskontua.

2008ko azkenengo faktura orain dela pare bat aste jaso nuen eta 2008an ere deskontua antzekoa izan da %62koa.

Askok esango dute A8a guztiz amortizatuta dagoela eta ez litzatekeela peajerik egon behar, eztabaida hori beste baterako utzi nahiko nuke, hala ere ez nago peaje hori kentzearen alde; baina Gipuzkoako Aldundiak daukan deskontuen programa hau onuragarria da autopistan asko ibiltzen direnentzat. Ez dut nire burua autopistan asko ibilitzen den pertsonatzat, baina deskontuak nabarmenak dira.

Puxtarri bat Diputazioari.