"Mundumira: kulturen jaia asteburuan Eskoriatzan. Mundumira jaialdiaren bosgarren ekitaldia ospatuko da aste bukaeran Eskoriatzan. Aurten ere, natura, kultura eta bidaiak izango dira jaialdiaren ardatz nagusiak". Goienkaria 09-5-22

 Asteburu osoan festa eta kultura izan ditugu Mundumirari esker. Azken bost urteetan, urtean behin, Debagoiena erreferente bihurtzen da festa bat dela-eta, eta lortzen dugu jendea geurera ondo pasatzeko erakartzea. Ez dira bestela ugariak Debagoiena festarekin lotzen duten ekimen ohiartzundunak, ez behintzat bailaratik kanpo. Izan ere geure ibarra lanagaitik, jendearen lanzaletasunagaitik da ezaguna bai Euskal Herrian bai kanpoan, ez aisiarako edo parrandarako gune izateagaitik. Gogoan daukat nola Iban Zalduaren ipuin batean, ez galdetu zeinetan, baina uste dut Itzalak liburuan agertzen dela, “debagoiendar kalbinistak” esaten den. Kalbinistentzako, badakizue, lana arazo moral bat zen, zalantza erlijiosoari aurre egiteko modu bat.

 Hori esportatu du Debagoienak eta horrexegaitik da ezaguna: lanerako grina, kooperatibismoa eta Jose Mª Arizmendiarrietaren kanonizazioa. Merituzkoak denak, zalantza barik. Baina garaiak aldatu egiten dituk/n, konpai. Orain gizarte postindustrial batean bizi omen gara. Zerbitzuek duela mende bat baino indar handiagoa dute. Herritarrentzako lana ez da balore nagusia (nahiz eta garrantzi handia hartzen duen enplegua ondasun urri bihurtzen denean). Aisia, dibertsioa, plazerra baloreak dira gaurko gizartean, eta debagoiendarrok, lana bailaran egin ondoren, kanpora jotzen dugu geurean topatzen ez dugun dibertsio horren bila. Ibarra lan egiteko, autopista ondo pasatzeko.

 Horregaitik begitantzen zaizkit interesgarriak Mundumira bezalako ekimenak, piskanaka-piskanaka herrietan garatzen diharduten beste kultur eta aisia iniziatiba batzurekin batera. Aukera eman diotelako bailaran lanean geratu den herritarrari bailaran bertan disfrutatzeko, aisiaren inguruan azpiegitura bat sortzeko. Eta kanpoan bizi denari, Debagoiena esistitzen dela frogatzeko.

 Zeren horrelakoak mimatu ezean, inauguratu berri duten autopista, ekarri duen txikizioa eta guzti, norabide bakarrekoa izango da: bailaratik irtetekoa.