Coincidiendo con la construcción, en Miramón (Donostia), de la sede oficial de las Juntas Generales de Gipuzkoa, la historiadora Mª Rosa Ayerbe y el arquitecto Javier Cenicacelaya son los autores de un libro* sobre la trayectoria histórica de las instituciones democráticas guipuzcoanas y su reflejo arquitectónico en las casas consistoriales de los 23 ayuntamientos en los que las Juntas Generales de Gipuzkoa acostumbraban a reunirse de forma itinerante.

Es sabido que en Bizkaia, por ejemplo, Gernika tuvo --y sigue teniendo-- una mayor relevancia histórica por constituirse su Casa de Juntas en sede oficial y permanente de las instituciones vizcaínas. Sin embargo, en Gipuzkoa ningún municipio destacó nunca especialmente por albergar a sus Juntas Generales, no en vano éstas tenían por costumbre, ya desde el siglo XV, convocar los plenos cada año en una población distinta.

El modelo vizcaíno, por así decirlo, fomentó el liderazgo histórico de Gernika, en detrimento de otras villas de Bizkaia e incluso del País Vasco, mientras que el sistema guipuzcoano promovió la construcción a lo largo y ancho de Gipuzkoa de infraestructuras concebidas para recibir la visita itinerante de sus Juntas Generales y responder al movimiento de personas e intendencia que todo aquel trajín suponía anualmente.

Uno de los ejemplos más claros es sin duda Zestoa, que incluso llegó a adecuar su arquitectura pública a las necesidades de los junteros, con la construcción en la Plaza Mayor de un conjunto monumental –merece una visita-- compuesto por la Casa Consistorial con su salón de plenos, la Casa Torre para hospedaje de los junteros, y la Casa de Toriles como palco de autoridades en los espectáculos taurinos. Todo ello con idea de dotarse de buenos equipamientos, conseguir que la villa se convirtiera en lugar idóneo para la celebración de las Juntas Generales y poder así competir frente a las ofertas de otros municipios.

El caso de Eibar es muy distinto, pero tiene también sus especificidades no siempre bien entendidas en su momento por todos los eibarreses.

Eibar, en 1845

Aunque pueda ahora sorprendernos, las Juntas Generales de Gipuzkoa no se reunieron nunca en Eibar hasta mediados del siglo XIX. Eran tradicionalmente dieciocho las villas guipuzcoanas que desde el siglo XV venía siendo sede de las asambleas anuales. Concretamente, Arrasate, Azkoitia, Azpeitia, Bergara, Deba, Donostia, Elgoibar, Errenteria, Getaria, Hernani, Hondarribia, Mutriku, Ordizia, Segura, Tolosa, Zarautz, Zestoa y Zumaia. Y fue en 1845 cuando a las villas tradicionales se incorporaron Eibar, Irun, Oiartzun, Oñati y Zumarraga.

Es en este contexto, y coincidiendo con años de bonanza económica, cuando, en 1898, el ayuntamiento de Eibar encarga al arquitecto Ramón Cortázar el proyecto de una nueva casa consistorial. La elección de este arquitecto no fue baladí. Pocos años antes Cortázar había construido en San Sebastián el majestuoso edificio que ahora es sede del centro cultural Koldo Mitxelena, y el ayuntamiento eibarrés quería, en palabras de Javier Cenicacelaya, “un gran palacio municipal y lo quería formando un nuevo núcleo de centralidad” en la plaza de Untzaga.

El nuevo centro urbano

Es decir, no se trataba sólo de construir una nueva casa consistorial que respondiera a las necesidades municipales de Eibar, sino que se pretendía “una operación necesaria para conectar debidamente Isasi con el pueblo, hacer una gran plaza para todo tipo de usos y fijarlo todo con una monumental pieza de arquitectura exenta que preside sin ninguna competencia visual todo el nuevo espacio público”. De esta forma el proyecto se diferenciaba del estilo convencional propio hasta entonces de los ayuntamientos y se acercaba más al modelo de un Palacio de Diputación.

Con todo, aquella apuesta dirigida a construir el ayuntamiento fuera de cuanto entonces se entendía como centro urbano suscitó gran polémica. Fueron muchos los que no entendían la razón última de construir el ayuntamiento fuera del pueblo, hasta el punto que llegaron a recogerse 600 firmas de otros tantos eibarreses manifiestamente contrarios al proyecto.

Sin embargo, según Cenicacelaya, “el resultado fue un éxito. Sirvió para soterrar el río Ego, regularizar la plaza, crear un nuevo centro y mostrar a los foráneos el aspecto de un municipio importante”.

Y hoy, casi 110 años más tarde, ¿se atrevería alguien a decir que el ayuntamiento no está en el centro del pueblo?

• GIPUZKOAKO BATZAR NAGUSIEN EGOITZAK. Iraganari eta etorkizunari begira – SEDES DE LAS JUNTAS GENERALES DE GIPUZKOA. Perspectiva histórica y proyección futura.

Hona non Gipuzkoako Batzar Nagusietako lehendakari berria ez den, azkenik, euskalduna. Ez da kritika, ñabardura hutsa baino. Erabaki demokratikoa izan da eta kitto. Halere, ez dut uste hankasartzea denik esatea, aukeran, gehienok nahiago genuela euskalduna, baita sozialistek ere irabazle aterako zirela aurrez sumatu izan balute.

Orain, berriz, Diputazioan zer? Auskalo zer gertatuko den baina jakinekoa da Gipuzkoako Aldun Nagusi demokratiko den-denak euskaldunak izan direla beti, beti gero, historia guztian zehar.

Gainera, ez dut nik zalantzan jarriko azken hiru mendeotako diputatu nagusien euskaltzaletasuna –Xabier Munibe Azkoitiko zalduntxoa tarteko-- baina, onartu ere onartu beharko, Joxe Joan Gonzalez de Txabarri besterik izan dela, ez baita alferrik hirurogeigarren hamarkadako belaunaldiaren kimua, umetan alfabetatua eta gazte-gaztetandik euskalgintzaren behargina.

Ezin gero hogei segunduan Txabarrik lau urtean egindakorik laburbildu. Baina gogoratu dezagun karguaz jabetu bezain laster esan ziela kazetariei, euskararen duintasunaren mesedetan ez zituela prentsaurrekoetan bere buruaren itzultzailearenak egingo.

Gogoratu ere, euskal testu zaharren bilketan, linguistika alorrean edota euskara-erakundeekiko lankidetzan jorratu izan dituen urraspideak.

Segurutik Txabarrik ez du guztia ondo egin, baina euskalgintzaren listoia dezente goian laga du. Goi horri eustea izango al da hurrengoaren erronka¡

Eibartarrontzat edo izan ezik (1), ez da denboraldi hau euskal futbolaren onena izan. Garai hoberik izan denik ezin ukatu. Gogoratu, esaterako, Espainiak Anberesko Joko Olinpikoetan (1920) jokatzeko estreinako osatu zuen hamaikakoan sei euskaldun zirela, Athletic-eko Jose Maria Belaustegigoitia tarteko.

Belaustegigoitiatarrak XVIII. mendetik aurrera agertzen dira paperetan, ez baitzen alferrik izan Jose Mari Belaustegigoitiaren birraitona Okondoko Ullibarri euskal idazlearen ikasle. Anaiarik zaharrena berriz, Federiko, Sabino Aranaren ikaskide, euskaltzale sutsu, euskaltzain urgazle eta Euskal Loteriaren sortzaile.

Jose Marik (zortzi anaietarik bost futbolari) Federikoren ildo abertzaletik jo zuen. Euskaldunberri eta EAJren kirol-arduradun, arazo bat baino gehiago izan zuen “fuera España”ka aritzeagatik. Hala ere, paradoxa gero, historiak berari leporatzen dio “furia española” leloaren sorrera, Anberesko Olinpiadetan erakutsitako grinagatik. Egia esan, Belgikako prentsak ez zuen “furia española” aipatu, “furia roja” baino, elastikoa gorria zenez, baina espainiar epikak bestela itzuli zuen.

Eztabaidagarria ere mitoak gure Jose Mariri leporatzen dion esaldi ospetsua. Espainia eta Holanda zilar domina jokatzen ari zirela, Belaustek esan omen zion Sabino Bilbao taldekideari gola sartu aurretik: “A mí Sabino, que los arrollo”. Bilbao berak aitortu omen zuen, ordea, Belaustek ez ziola “Sabino, aurrera” baino esan, baina epopeiak besterik eskatzen zuen.

Jose Mari Belauste lerdena (1,93 m.) eta dotorea zen eta, kalean sonbreroa jantzi arren, zelaian modan ipini zuen lau korapilodun buruko zapi zuria. Palankari ere izan zen eta Arteta zein beste hainbat euskal artistaren modelu.

(1) Eibar 2 - Rayo Vallecano 0. Horretara, datorren denboraldian Eibarrek Donostiako Real Sociedad eta Gasteizko Deportivo Alaves taldeen maila berean jokatuko du.

(2) Jose Mari Belaustegigoitia Lola Zuloaga eibartarrarekin ezkondu zen.

Gaur 75 urte, 1932ko ekainaren 19an, Nafarroako 267 udalen ordezkariak Iruñeko Gayarre Antzokian bildu ziren Hegoaldeko lau lurraldeentzako estatutua onartu ala ez erabakitzeko.

Gezurra dirudien arren, hurrengo egunetan bertsio kontrajarri bi zabaldu ziren. “Diario de Navarra” egunkari integristak informatu zuenez, euskal estatutuaren kontrako udalak aldekoak baino gehiago izan omen ziren. “La Voz de Navarra“ abertzalearen ustez, berriz, aldeko udalak izan omen ziren kontrakoak baino gehiago.

Zer gerta ere, ofizialtasunak integristen datuak ontzat eman zituen, nahiz eta mende erdi geroago (1977) Jimeno Jurio historilariak besterik frogatu. Are gehiago, Jimeno Jurioren iritziz sekulako iruzurra gertatu omen zen, hainbat udal ordezkarik ez zuen-eta nork bere herritik zeraman mandatu berbera Gayarre Antzokian defenditu.

Bistan denez, iruzur hotsa aspaldikoa da Nafarroan. Eta, 75 urte geroago ere, Nafarroaren etorkizuna nafarren borondatearen aurka erabaki nahi izana edota, armen mehatxupean, baldintza demokratikoen gainetik negoziatu gura izatea ez da soluzioa, iruzur hutsa baizik.

Soluzioa hauteskundeak irabaztea da, botoen indarraz jabetzea alegia. Eta hauxe da, hain zuzen ere, 75 urte geroago, Nafarroa Bai koalizioaren ekarpenik handiena. Behar bada hauteskundeak irabaztea ez da besterik gabe nahiko, baina bai, ezertan hasteko, oinarri-oinarrizko. Eta gero... gerokoak.

Gipuzkoako Foru Aldundiak lehendakari zaharrari eskainitako omenaldia dela-eta, gogoratzen naiz orain 30 urte Leizaolaren artikulu bat jaso genuela egunkari honetan eta neuk esan niola Felix Garcia Olano iritzi-arduradunari: “¡Qué analfabeto, no escribe en euskera batua!” Kirtenkeria hutsa. Giro kirten haren lekuko.

Gero jakin nuen, ordea, analfabeto hura nik ez nuen heziketa eta kulturaren jabe zela, nik sekula gainditu gabeko oposizioak gainditurik zituela, nik inoiz egingo ez nituen idazlanen egile eta ekintzen sortzaile zela eta, gainera, bere euskera nerea baino jatorragoa zela. Baina, hori bai, kultura-muga euskera batuan jarriez gero, Euzko Pizkundearen eragile eta Jaurlaritzaren Kultura eta Justizia sailburu izandakoa analfabeto hutsa zen, Antonio M. Labaien, Jokin Zaitegi edo Augustin Zubikaray idazleak analfabetuak izan zitezkeen bezala, jakina.

Dena muga non jartzen dugunaren arabera da. Jeltzaleen muga “Comunión” eta “Aberri”ren artean jarriko bagenu, esaterako, Leizaola bera ezezik, Agirre, Irujo, Landaburu eta Ajuriaguerra ere ez lirateke erabateko jeltzaleak izango, ez eta, segurutik, Uzturre, Sudupe eta Arzalluz ere. Kirtenkeria.

Euskal herritartasunaren muga abertzale diren eta direnen artean jarriez gero, berriz, onartu beharko Euskal Erkidegoko erdiak, Nafarroako bi heren eta Iparraldeko %90 inguru ez direla euskal herritarrak. Kirtenkeria.

Eta, era berean, egiazko abertzaletasuna eta erdipurdikoaren arteko muga armen erabilpena onartzen duten eta ez dutenen artean jarriko bagenu, lau katu baino ez lirateke benetako abertzale izango. Kirtenkeria.

Nik 30 urte behar izan ditut neure kirtenkeria aitortzeko... Ez, beraz, itxaropenik galdu.

Eskuin olatuak Frantzian izan duen indarra ikusi ostean, hainbatek esango du ideologiarenak egin duela eta besteren batek, berriz, ezkerraren eta eskuinaren arteko aldea modaz kanpo dagoela. Baina, segurutik, bada beste hirugarren aukeraren bat ere, hau da: ezkerrak eta eskuinak elkarrengandik gero eta gehiago hurreratzeaz gainera, elkarren premina dutela.

Ez da beti horrela izan. Orain berrogei urte, 1968ko Parisko maiatzaren garaietan edo, ezkerra eta eskuinaren arteko amildegia mortala zen gero. Eskuinak zein ezkerrak biek maite omen zituzten, jakina, ordena eta justizia, baina bietarik bat aukeratzekotan, eskuinak ordena zuen gurago eta ezkerrak, aldiz, justizia. Giro hartan denok edo ia gehienok ginen ezker samarrekoak, ordena lartxo baitzegoen eta justizia, aldiz, dezente urri.

Orain, berriz --eta Frantziako hauteskundeei begiratu besterik ez dago--, ezkerra eta eskuinaren arteko diferentzia itxaropena eta errealitatearen artekoa da. Eskuina errealitatearen ispilu da eta ezkerra, aldiz, itxaropenaren ikur. Zentzu honetan bistakoa da Frantzian errealitateak irabazi duela.

Baina, zer gerta ere, onartu beharko, ordea, biak behar ditugula. Errealitateaz jabetzea ondo dago, baina eskuinaren errealitea etsipen latza baino ez da itxaropenik gabe. Aldi berean, itxaropena behar-beharrezkoa izan arren, ezkerraren itxaropena engainu hutsa besterik ez da errealitatea gogoan hartzen ez badu. Beste modu batez esanda, eskuina eta ezkerra ez direla elkarren etsai, elkarren osagai baino. Aurrera egingo badugu biak behar baititugu, alegia: errealitatea eta itxaropena.

Orain 30 urte, frankismoaren ostean sortutako demokraziarekin batera, urtetan gordeta egondako aldarrikapenak ernaldu ziren. Haietako bat euskal komunikabide-azpiegitura izan zen.

Ez dihardut gero etorriko ziren EiTB edo Euskaltel bezalako egitasmoez, aurretiko azpiegitura fisikoez baino. Hau da, euskal poliziak, telebistak edo telefonikak behar izango zituzten komunikazio-sareez. Monopolioetatik gentozen, komunikazio-sistemak Estatuarenak ziren eta, adibidez, zailena ez zen telebista-programak egitea, etxez etxe zabaltzea baino. Aldi hartan uste genuen burujabetza azpiegituretan zegoela.

Baina hamar urte geroago historiak besterik frogatu zigun. Franco hil aurretik Estatu Batuetan normala zen liberalizazioa Europara heldu zen lehenik eta espainiar estatura gero. Horrela, 1982an EiTBk bere sarea eraiki behar izan arren, 1990eko hamarkadan sortutako telebista pribatuek ez zuten euren sarerik behar izan gure etxeetaraino heltzeko.

Antzerakoa gertatzen ari da, orain, Eusko Trenak Bilbo-Durango trenbidearen 125. urteurrena ospatu duen honetan. Eusko Trenen trenbidea eta trena enpresa berberarenak dira sortzez, baina hori ez da modelu homologagarria. Abiada Handiko Trena dela eta, esaterako, eraikitzen ari dena ez da euskal trena, nazioarteko trenbidea baino, Europako sare barruan sartuko gaituena.

Trenbide horretatik pasatuko dira abiada handiko trenak eta ez hain handikoak; bidaiarienak eta merkantzietakoak; EuskoTren, Renfe, SNCF eta gainerakoak; Paristik Lisboarako trenak eta Bilbotik Iruñerakoak. Trenbidea nazioartekoa izango da eta trenak, berriz, eskabideak eskatzen dituenak. Aireportuak eta hegazkinak bezalaxe.

Es paradógico que mientras en la sociedad del desarrollo, cada vez más preocupada por la pérdida de la diversidad, aumenta día a día la conciencia ecológica, la preocupación por el medio ambiente y la sensibilidad por la protección de las especies animales en vías de extinción, sigan produciéndose pruebas de insolidaridad humana, desinterés cultural y despreocupación por la continua pérdida de grupos étnicos diferenciados. Diversas ONGs llevan tiempo recogiendo datos significativos sobre la situación de más de 250 millones de personas pertenecientes a pueblos indígenas en riesgo de desaparición por aniquilamiento cultural, deforestación, degradación ambiental, proyectos mineros y masificación del turismo, fuera aparte de los conflictos de orden político.

A través de los medios de comunicación sabemos que en Europa apenas quedan varios miles de osos, que en África agoniza el rinoceronte y que en Asia el tigre de Bengala está en las últimas. Lo que nadie nos cuenta es que en el mundo hay un centenar de pueblos indígenas a puntos de extinguirse y que una veintena de ellos cuenta ya con menos de 50.000 paisanos. Alguien podrá decir que es una pena que desaparezcan determinadas formas de vida, pero que es consecuencia irremediable del progreso de la humanidad y que, si bien mueren las viejas costumbres, prevalecen sin embargo las personas. Es decir, si desaparecieran los orangutanes ya no habría nunca más orangutanes, pero si los 25.000 apaches que existen dejan de ser apaches para convertirse en tejanos pues... nadie muere ni desaparece, simplemente evolucionan.

La sociedad australiana de principios del siglo XX, no sabiendo cómo integrar a los aborígenes en la cultura anglosajona, no tuvo mejor idea que sacar a los niños indígenas de su propio entorno natural e integrarlos en familias blancas para que, primero, perdieran su lengua y cultura, luego su sentido de pertenencia y, finalmente, en dos o tres generaciones, desaparecieran bien por muerte natural o bien por un inevitable proceso de “blanqueo” en la medida que algunos pocos pudieran llegar a casarse con jóvenes anglosajones. Es decir, toda una estrategia de asimilación étnica que, en su momento, contó con las bendiciones del gobierno, la iglesia anglicana y la intelectualidad oficial.

La cuestión es, sin embargo, más compleja. Por de pronto, considerar a los pueblos indígenas como culturas atrasadas y condenadas por el progreso de la humanidad a su desaparición irremisible a no ser que se integren en la sociedad dominante y en posesión de la verdad, o sea, en la nuestra, es cuando menos un acto de petulancia de nuevos ricos y analfabetos funcionales, que nos retrotrae al siglo XVIII. Por otra parte, el hecho de que por perder su propia cultura las personas no mueran físicamente no significa que no malvivan en situaciones poco menos que infrahumanas. A los pieles rojas “su” Gobierno les asegura los mínimos existenciales, siempre que permanezcan en reservas. Zoológicos humanos.

Cuando a los Inuit se les prohíbe cazar ballenas, no sólo se les impide seguir con su modo de vida, sino que se les niega tanto la profesión de cazador como sus ingresos naturales, al tiempo que se les condena a vivir desempleados y a gastar el subsidio de paro consumiendo hamburguesas y bollería en los supermercados de los blancos. Consecuentemente, pierden su rol social, su razón de ser y su sentido de pertenencia, al tiempo que acrecientan el riesgo de terminar alcoholizados y con la autoestima por los suelos. Eso sí, sus civilizados benefactores siempre podrán decir que los esquimales no pueden tener quejas de la asistencia hospitalaria que se les ofrece y que, además, si aprenden inglés, acceden a un mundo cultural más enriquecedor, lo cual, encima, ni lo agradecen. Vivan las ballenas, mueran los esquimales. Total, para lo que sirven.

En Tanzania, a los fieros guerreros Masai se les están arrebatando sus tierras con el ecológico y naturista propósito de ampliar las reservas animales. La elección tiene su lógica: las especies animales hay que preservarlas para que no se extingan, mientras que las personas pueden adecuarse aunque sus culturas originales desaparezcan. En nombre de la civilización, es el triunfo de la fauna frente a la cultura. Y esto es simplemente racismo, aunque lo practique el llamado progreso en su pretendido afán civilizador.

Joxe Joan Gonzalez de Txabarri eta Mikel Zalbide, irakasle soil ezagutu nituen nik orain hogeita hamar urte inguru. Eta, aurreko larunbatean, bata Gipuzkoako Diputatu Nagusi eta bestea euskaltzain, biak ere Agustin Iturriaga XIX. mendeko pedagogoaz mintzo.

Mikel Zalbidek esan bezala, Iturriaga orain berrehun urte jabetu zen euskararen etorkizun latzaz, eta egoera hura gainditzeko hizkuntza-politikaren premia salatu eta euskara eskoletan sartu beharra proposatu zuen, mende erdi lehenago Xabier Munibe Peñafloridako Kondeak aldarrikatu bezala.

Hain zuzen ere, Txabarri Diputatuak eta Zalbide euskaltzainak inor gutxik gogoan izan ohi duena agertarazi zuten. Alegia, Gipuzkoako Diputazioak orain berrehun urte ordaindu zuela nolabaiteko lehen hizkuntza-politika eta erabaki hura ez zela, gainera, salbuespen izan, Diputazioaren aurrekontuen bizkar argitaratu baitziren Larramendiren hiztegia, Iztuetaren gramatika eta Lardizabalen argitalpenak. Hau da, Hegoaldeko erakundeek XVIII. eta XIX. mendeetan jorratu zituztela oraindik –berrehun urte geroago-- Iparraldean aipatu ere egiten ez diren urratsak.

Eta, Hegoaldea aipatzerakoan, ez naiz Arabaz, Bizkaiaz edo Gipuzkoaz soilik ari. Zenbaitek jakin nahi ez duen arren, frankismoaren garaiko nafar diputazio karlistak ere gaurregungo UPNk baino dezente lan gehiago egin zuen, “Principe de Viana“ zein “Fontes Linguae Vasconum“ aldizkariak eta Joxe Mari Satrustegiren lan eskerga lekuko.

Ez... Ez. Hegoaldeko herri-erakundeak ez dira beti abertzaleak izan, baina herri-erakundeak izan dira, liberalak, karlistak, monarkikoak nahiz errepublikarrak izan. Eta, noizbait euskal historiak gogoan hartu beharko ditu, historia eurekin hasten dela uste duten sasiabertzale berrien harridura, mehatxu eta espanturik gabe.

Jacques Delorsek esana: “Europa OVNI bat da”, alegia inork identifikatubako objektu hegalaria. Hain zuzen, komunikabideetan zehar lantzean behin hegan egiten duen Europa ezezagun hori noiz arraio lurreratuko den detektatzeko jardunaldia izan da Bilbon.

Ez dugu Europarik ulertzen, ez da-eta umetan erakutsi zizkiguten modeluetako bat. Europa ez da estatua, ez estatubako nazioa, ez naziobako erregioa... Orduan zer arraio da? Daniel Innerarityren ustez, Europa da azken urteotako berrikuntza politikorik handienetakoa, munduko demokrazia nazioanitz eta kulturanitzaren laboratoriorik aurrerakoiena. Eta, Sarkozyk gustuko ez izan arren, “globalizazioaren Troiako zaldia“, Europa da-eta etorri datorren gizarte globala eraikitzeko eredurik baliagarriena.

Zelan hau jendeari ulertarazi? Hiritarrak kexu dira ez ei delako behar besteko informaziorik. Datuek frogatzen dute, ostera, arazoa ez dela informaziorik eza, interesik eza baino. Hau da, benetan nahi duenak informazioa uholdeka duela. Interesa falta.

Zergatik ote interes falta hori? Ba, Europa teleberrietan agertzen ez delako; agertzen denetan agertzen den politikoa ezezaguna delako; ezezaguna izateaz gainera identifikazio ideologikorik ez duelako; eta, posizio-oposizio eztabaidarik ez denez gero, adierazpenek batere morbo mediatikorik ez dutelako.

Kontraesana nabarmena da: geure burua europartzat izan arren europar politika atzerrikotzat dugu eta, gainera, Italiakoa edo Britainia Handikoa baino arrotzagoa. Italiak eta Britainia Handiak, gutxienik, aurpegiak dituzte. Europak ezta hori ere.

Eta hau zelan konpontzen da? Ba... aurpegi ezagunak eta eztabaida identifikagarriak jartzen.

Zorionak hauteskundeetan zinegotzi atera direnei. Eta zorionak, ez igandean zinegotzi izateko lain boto eskuratzeagatik, hainbat hilabete lehenago zerrendetan agertzeko erakutsi zuten ausardiagatik baino. Ausardia, konpromisoa, eskuzabaltasuna edota animo handia behar baita gure herririk gehienetan hutsaren truke zinegotzitan aritzeko.

Zinegotzi-lana da, behar bada, kargu politikoetarik zailena, eskergena eta gozakaitzena. Politikoa izatea ez da segurutik egungo gazteek gehien amesten duten lanpostua baina, txarrenean ere, politikagintzan, beste edozein esparrutan bezala, mailak daude eta arratsaldeko zazpiak arte tailerrean, dendan edo bulegoan jardun ostean udaletxera joan beharra ez da, ez, aukerarik erosoena.

Zinegotzi-postua da batere zalantzarik gabe hiritar-eskolarik onena. Hiritar guztiek izan beharko lukete, gutxienik lau urtez, euren udaleko zinegotzi.

Administrazio Publikoa zebra-pasagunea bezalaxe da. Beti autoan dabilenak ahaztu egin dezake oinezkoaren ikuspegia, baina sekula autorik hartu ez duenak ez du zebra-pasagunearen funtzio bikoitza ezagutuko.

Hitz egiteko ezagutu egin behar da. Eta ikuspegi biak ezagutzea komeni, gainera.